Κωνσταντίνου Χρ. Νούση, "Γέρων Σεραφείμ Δημόπουλος (1937 - 2008). Το συναξάρι του κρυφού αγίου της Λάρισας", εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα, 2020.

 

 

Από τις εκδόσεις Γρηγόρη κυκλοφορήθηκε το νέο βιβλίο του εκλεκτού συνεργάτη του ιστολογίου μας, αγαπητού φίλου Κώστα Νούση, Φιλολόγου - Θεολόγου Μ.Sc. καθηγητή, το οποίο τιτλοφορείται "Γέρων Σεραφείμ Δημόπουλος (1937 - 2008). Το συναξάρι του κρυφού αγίου της Λάρισας".  Πρόκειται για μια κατάθεση προσωπικής μαρτυρίας του συγγραφέα για το πρόσωπο του μακαριστού αρχιμανδρίτου κυρού Σεραφείμ Δημοπούλου, ο οποίος στο πέρασμά του από την Ιερά Μητρόπολη Λαρίσης άφησε πλούσιο πνευματικό έργο, αλλά και πολλά έργα αγάπης προς τον πλησίον. Από το βιβλίο - το οποίο προλογίζει ο πρεσβύτερος π. Παύλος Καστανάρας - παραθέτουμε το εισαγωγικό σημείωμα του συγγραφέα εκφράζοντας τις εγκάρδιες ευχές μας νά'  ναι το πόνημά του καλοτάξιδο!

 

"Ο όσιος Παΐσιος ο Αγιορείτης (†1994) έλεγε ότι έχουμε χρέος στις γενιές που έρχονται να καταγράψουμε και να παραδώσουμε όσα ζήσαμε και ακούσαμε κοντά σε αγιασμένους γεροντάδες. Ο ίδιος το έπραξε γράφοντας τον βίο του οσίου Αρσενίου του Καππαδόκου και το “Αγιορείτες Πατέρες και Αγιορείτικα”. Και τούτο κυρίως διότι τα χρόνια που έρχονται, θα είναι όλο και πιότερο ξερά και άγονα εξ επόψεως αγιοπνευματικής. Ο κόσμος απομακρύνεται με ραγδαίους ρυθμούς από την Εκκλησία και αυτό είναι ένα φαινόμενο το οποίο εντείνεται όσο βλέπουμε την παραδοσιακή ελληνική κοινωνία μας να προσπαθεί να μιμηθεί τις δυτικές χριστιανικές κοινωνίες, οι οποίες σταδιακά πέρασαν από τον Kαθολικισμό και τον Προτεσταντισμό στον αγνωστικισμό και στην αθεΐα. Υπάρχουν δυστυχώς πολλοί που ακολουθούν με άκριτο μιμητισμό τα πρότυπα αυτά και ξεμακραίνουν μέρα με τη μέρα.  

Στώμεν καλώς, στώμεν μετά φόβου… (ή περί της εκκοσμίκευσης του Μυστηρίου της Ευχαριστίας λόγω covid) (ή πόσο Ορθόδοξοι είμαστε;)

           Του Κώστα Νούση,

          Φιλολόγου-Θεολόγου, Μ.Th.

Η κατάσταση άρχισε να ξεφεύγει ανησυχητικά. Με επίκεντρο, δυστυχώς, τον τρόπο μετάδοσης της Θείας Ευχαριστίας. Οι εικόνες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο και οι ειδήσεις που καταφθάνουν, κυρίως από πλευράς ορθοδόξων επισκόπων και ιερέων, εξάπαντος αποκαρδιωτικές. Αναρωτιέσαι ολοένα και περισσότερο πού θα βρίσκουμε την Ορθοδοξία σε λίγα χρόνια…

Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι τα όρια ανάμεσα στον φονταμενταλισμό και στον υγιή ζηλωτισμό εύκολα μετακινούνται αυτές τις μέρες λόγω της απρόβλεπτης, για τις αμαρτίες μας, πανδημίας. Δεν μπορούμε, ωστόσο, να μη διαισθανθούμε ότι παραβιάζονται οι κόκκινες γραμμές και σε θέματα δογματικά, ουσιώδη της χριστιανικής πίστεως, η υπέρβαση των οποίων αποδομεί σταδιακά το όλο οικοδόμημα της Εκκλησίας.

Ας περιπτωσιολογήσουμε ενδεικτικά.

Το μυστήριον της ανομίας, ο Αντίχριστος και η πρόσφατη πανδημία

         

         

             Του Κώστα Νούση,

            Φιλολόγου-Θεολόγου, M.Th.

 

Με αξίωσε στα φοιτητικά μου χρόνια ο Θεός να συναντήσω αρκετές φορές τον όσιο Παΐσιο. Ένα από τα Σάββατα που τον επισκέφθηκα, ετοιμαζόταν να κατηφορίσει σε γειτονικό κελλί που επρόκειτο να τελεστεί αγρυπνία. Έτσι, με πήρε από το χέρι και περπατήσαμε ένα κομμάτι δρόμου παρέα. Θυμάμαι χαρακτηριστικά κάποιες φράσεις του για τον διάβολο: «Τι χαζός που είναι, βρε παιδί μου, ο διάβολος»! Και άρχισε να μου διηγείται ιστορίες πλάνης οι οποίες ήταν τόσο χονδροειδείς, ώστε να καθίσταται αδύνατη η αποφυγή γέλωτος στους έχοντες τη στοιχειώδη κοινή λογική και ειδικότερα την αγιοπνευματική.

Δεν θα αναφέρω αυτές τις ιστορίες τώρα. Βλέπω, όμως, ότι η ανθρωπότητα βιώνει καταστάσεις τραγελαφικές, και σε αυτό έβαλε την ουρά του ο πονηρός, με τη δική μας, φυσικά, συνεργασία. Ο Διάβολος, στερημένος θείας Χάρης, είναι εύλογο να υφίσταται μια διαρκή πρόοδο στον παραλογισμό. Δυστυχώς, τον ακολουθούν και οι άνθρωποι που ασεβούν στον Θεό και διαπράττουν τα μύρια όσα αίσχη. Και τούτο, εφόσον είναι προφητευμένη η αιώνια καταδίκη και το πυρ της κολάσεως. Ποιος εχέφρων αυξάνει μετά μανίας όλο και περισσότερο την καταδίκη του και αποφεύγει το συμφέρον του, τη μετάνοια; Ήδη το απαντήσαμε: μόνο ένας μανιακός θα έκανε κάτι τέτοιο.

Μια θεο-κοινωνιο-λογική ανάγνωση της πανδημίας

Του Κώστα Νούση,

Φιλολόγου-Θεολόγου, M.Th.

Είναι γεγονός ότι άπαντες ξαφνιαστήκαμε με το υπερβολικό ενδιαφέρον των απανταχού κυβερνήσεων και των εν γένει κρατούντων για την υγεία και τη ζωή των πολιτών. Γνωρίζουμε, άλλωστε, πως ο υπερσυγκεντρωτισμός του πλούτου και η αδιαφορία για την πείνα, την αδικία και την εγκληματικότητα στις χώρες του Τρίτου Κόσμου – και όχι μόνο – είναι άκρως αντιφατικά με την πρωτόγνωρη ευαισθησία και τον περιρρέοντα και περισσεύοντα ανθρωπισμό που βιώνουμε σε παγκόσμιο επίπεδο λόγω της ενσκηψάσης πανδημίας. Ομολογουμένως δεν το περιμέναμε! Και όταν κάτι σε εκπλήττει τόσο ευχάριστα ή δυσάρεστα, δεν μπορείς παρά να το αντιμετωπίσεις με κάποια εύλογη καχυποψία.

Κων/νου Νούση: "Η δοκιμασία αυτή θα μας κάμει πιο ώριμους και πιο δυνατούς, πιο χριστιανούς..."

Toυ Κώστα Νούση,

Φιλολόγου-Θεολόγου, M.Th.

Όταν η ΔΙΣ έβγαλε προχθές την τελευταία της ανακοίνωση, στην αρχή κινήθηκα καθαρά θυμικά και έγραψα κάτι. Στη συνέχεια, όμως, σκέφτηκα πιο νηφάλια και σεβόμενος την «απαγόρευση» του Συνοδικού ανακοινωθέντος, το έσκισα. Το παρόν, βλέποντας από μια πιο θετική ματιά τη στάση των Συνοδικών μας, θεωρώ ότι δεν αφίσταται των ορίων του πνεύματος της υπακοής στις επιταγές του προσφάτου ανακοινωθέντος.

Η παρατεταμένη καραντίνα αναμοχλεύει διάφορες μνήμες. Έτσι, θυμήθηκα αυτές τις μέρες κάτι που μου είχε πει προφητικά ο γέρων Αθανάσιος Μυτιληναίος (+2006): «Θα βλέπουμε τα γεγονότα εμείς οι χριστιανοί, θα θέλουμε, αλλά δεν θα μπορούμε να αντιδράσουμε». Και αυτό το ταίριαξα στο σφράγισμα των ναών και στη σιωπή των αμνών, ημών… Βέβαια, είναι προφανές ότι στην προεσχατολογική περίοδο ισχύει και για μας, έστω και με διάκριση, η εντολή και το παράδειγμα του Χριστού περί υπακοής και μη βίας. Αυτή, άλλωστε, είναι και η μεγαλύτερη ισχύς του χριστιανισμού, παρά τη φαινομενική και πρόσκαιρη ήττα του στην Ιστορία: η δύναμη της εν Χριστώ αγάπης και ταπείνωσης.

Η φιλάνθρωπη Θεία Παιδαγωγία και τα Έσχατα, με αφορμή την πανδημία του 2020

Toυ Κώστα Νούση

Φιλολόγου-Θεολόγου, M.Th.

Ο Θεός είναι Αγάπη. Είναι και Δικαιοσύνη. Είναι και Πατέρας όλων μας χωρίς διακρίσεις καταγωγής και θρησκείας. Και όταν «τιμωρεί», δεν το κάνει εκδικητικά, αλλά είτε παιδαγωγικά είτε αναγκαστικά. Παιδαγωγικά σε αυτήν τη ζωή, αναμένοντας τη μετάνοιά μας. Αναγκαστικά στην άλλη ζωή, την αιώνια, εφόσον στην Κόλαση θα βρίσκονται με τη θέλησή τους μακριά Του.

Περνάμε και πάλι εξετάσεις στις μέρες μας. Πνευματικές εξετάσεις. Ο Θεός με αυτές δίδει στεφάνια, αλλά και αποκαλύπτει πόσο ζυγίζουμε ως χριστιανοί. Κληρικοί και λαϊκοί. Και αποκαλύπτονται εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί. Είναι γεγονός ότι οι εκκλησιαστικοί ταγοί – πλην ελαχίστων – απεδείχθησαν ολίγοι και κατώτεροι των περιστάσεων. Στην Ορθόδοξη Ρωσία και σε άλλες ομόδοξες χώρες προέβησαν σε ενέργειες που εμμέσως πλην σαφώς προσβάλλουν το ορθόδοξο δόγμα αναφορικά με τη θεία Κοινωνία. Σε άλλες, όπως εν Ελλάδι, σχεδόν αμαχητί παρέδωσαν τα όπλα σε άθεους ή ημιαθέους κυβερνώντες. Υπάρχουν και οι φαεινές εξαιρέσεις, όπως π.χ. η Εκκλησία της Σερβίας και της Γεωργίας. Για δε τους Ρωμαιοκαθολικούς φάνηκε η γύμνια και η πνευματική πτωχεία τους για μια ακόμη φορά.

Αγία ανυπακοή;

Του Κώστα Νούση,

Φιλολόγου-Θεολόγου, Μ.Th.

.Είχαμε στη Λάρισα έναν αγιασμένο γέροντα, τον μακαριστό αρχιμ. Σεραφείμ Δημόπουλο (+2008), ο οποίος συνέχεια μιλούσε για τα έσχατα και τόνιζε ότι στις μέρες αυτές ο Θεός θα άρει τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος από τη γη. Μου ακουγόταν λάθος τότε, ενώ τώρα αρχίζει να βιώνει αυτή την «άρση» στο πετσί της μια ολόκληρη ανθρωπότητα με την επίθεση ενός αοράτου τοσοδούλικου εχθρού. Ήδη τη βιώσαμε αυτήν την άρση στους δύο Παγκοσμίους Πολέμους. Και τα χειρότερα έπονται κατά την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Αν, μάλιστα, παραμείνει κλειστός ο ναός της Αναστάσεως και δεν βγει φέτος το Άγιο Φως, δεν θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι αυτό είναι σημείον εσχατολογικόν, ας πούμε η γέννηση του τελικού αντιχρίστου; Όλα τα σενάρια παίζουν, ίσως είναι και χαζές σκέψεις λόγω καραντίνας, το σίγουρο όμως είναι ότι βαδίζουμε ολοταχώς προς τα έσχατα και ο Θεός σιγά σιγά, με πατρική φιλανθρωπία, ετοιμάζει την Εκκλησία Του για τον τελευταίο και δριμύτερο διωγμό της…

Πριν λίγες μέρες έγραψα ένα άρθρο αναφορικά με τον θανατηφόρο ιό και την οφειλόμενη στάση της διοικούσας Εκκλησίας. Βιάστηκαν κάποια φονταμενταλιστικά sites να με επικροτήσουν, διότι φάνηκε να εξωθώ τους χριστιανούς σε «ανταρσία». Δεν είναι, όμως, έτσι ακριβώς τα πράγματα. Επειδή έτυχε στο παρελθόν να ασχοληθώ κάπως πιο διεξοδικά με τον σύγχρονο άγιό μας, τον όσιο Πορφύριο, διαπίστωσα ότι η καλύτερη από πολλές πλευρές εκκλησιολογική στάση είναι η υπακοή στη Σύνοδό μας. Δηλαδή η μέση οδός. Οι αρχαίοι ασκητές λένε ότι τα άκρα είναι του διαβόλου. Το θέμα, ωστόσο, είναι ποια είναι τα κίνητρα και τα όρια αυτής της υπακοής και αν επιτρέπεται και ως πού κάποιας μορφής ανυπακοή.

Υιός εναντίον ιού...

              Του Κώστα Νούση,

              Φιλολόγου-Θεολόγου, M.Th.

Το θετικό της υπόθεσης των ημερών είναι πως ανακινήθηκε το θέμα της Θείας Κοινωνίας. Μη βλέπουμε μονάχα τις αρνητικές παραμέτρους του, όπως τις βλασφημίες, τους εμπαιγμούς, τις συκοφαντίες κατά της πίστης μας, τις απιστίες και όλα αυτά τα δαιμονικά. Θα έλεγα ότι η απάντηση των Χριστιανών σε όλα αυτά θα πρέπει να είναι η εξής: όχι μονάχα δεν κολλάτε ιούς και κορονοϊούς από τη Θεία Μετάληψη, αλλά και θεραπεύεσθε σε περίπτωση που έχετε κάτι. Και μάλιστα, δωρεάν! Το πιο φθηνό φάρμακο είναι ευτυχώς και το ισχυρότερο και το αφθονότερο: το Σώμα και το Αίμα του Θεού. Και επίσης, αυτές τις μέρες ειδικότερα, να προσέρχεστε όλο και συχνότερα στο φοβερό αυτό Μυστήριο: αυτή, λοιπόν, λακωνιστί είναι η απάντηση της Ορθοδοξίας στους πάσης φύσεως λοιμούς, υλικούς και νοερούς…

Στο προηγούμενο άρθρο μου για το θέμα ίσως στάθηκα λίγο αυστηρός έναντι των Ρουμάνων και Κορεατών Ορθοδόξων αδερφών μας. Τα λάθη ανθρώπινα και πολλές φορές παρεξηγούμε ενέργειες που γίνονται κάτω από πολιτικές και άλλες πιέσεις. Πολλοί βάλθηκαν μέσα στις μέρες να πουν τις απόψεις τους, τις περισσότερες φορές άσχετες και κακεντρεχείς, βλακώδεις έως τερατώδεις. Αλλά δεν πρέπει να καταγγέλλουμε εμείς οι Χριστιανοί. Πιότερο οφείλουμε να κατανοούμε και να θεραπεύουμε. Δεν ξέρουν τι λένε, όπως και ο Χριστός παρακάλεσε υπέρ των σταυρωτών του, διότι έκαναν ακριβώς το ίδιο…

Θα πρέπει να καταλάβουμε τον τρόμο των συνανθρώπων μας, αλλά και ημών των ιδίων, ενώπιον του θανάτου. Είναι το τραγικότερο συμβάν για τον άνθρωπο, ειδικά για όποιον δεν πιστεύει και δεν ελπίζει σε ανάσταση, όπως ο χριστιανός. Είναι η άκρα απελπισία, η βαθιά απόγνωση του μηδενισμού και της οριστικής και ανεπίστροφης απώλειας και εξαφάνισης. Μπροστά σε κάτι τόσο τρομερό, η άμυνα δεν μπορεί παρά να γίνεται ενίοτε και επιθετική, ακόμη και ενάντια σε θεωρίες και ιδεολογίες και θρησκείες. Διότι προέχει η αυτοπροστασία, η αυτοσυντήρηση εκάστου. Και δεν θέλει κανείς εκ των μη πιστευόντων – και εύλογα - να βάλει ενώπιον μιας ασθένειας τίποτε πάνω από την επιστήμη. Οπότε θα λέγαμε ότι και η λοιμωξιολόγος που προσφάτως μίλησε ως ορθόδοξη χριστιανή και όχι ως επιστήμων ιατρός, θα έπρεπε να διευκρινίσει ότι άλλα ισχύουν για τους πιστούς και άλλα για τους αμφισβητίες και τους αθέους. Δεν μπορείς να υποχρεώσεις κανέναν να έρθει στην πίστη σου. Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν, διακήρυξε με αρχοντιά ο ίδιος ο Χριστός…

Μας φαίνεται εξοργιστική έως ακατανόητη η επιθετική κριτική όσων απιστούν στον λόγο της Εκκλησίας. Και όμως. Κατά βάθος οι αδερφοί μας αυτοί περιμένουν από μας μιαν απάντηση, απόκριση οντολογική και όχι λογική. Διότι με τη λογική ολίγα εξηγούνται και ελάχιστα θεραπεύονται. Προσδοκούν, λοιπόν, τον λόγο και το έργο της πίστεως. Και η απάντησή μας είναι δεδομένη και σταθερή: το πρόσωπο του Υιού και Λόγου του Θεού, του δευτέρου της Τριάδος που έγινε ένας από μας. Και ο οποίος μας προσφέρει δωρεάν τη θεοποιό ανθρώπινη φύση Του μέσα από το μυστήριο της Ευχαριστίας «εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον». Όχι απλά για θεραπεία από παροδικές ασθένειες, που και αυτές τις κατακαίει, όταν ο ίδιος το κρίνει μέσα στις ανεξερεύνητες βουλές της ακατάληπτης αγαπητικής πρόνοιάς Του, της θεϊκής και άρα πάνσοφης και παντοδύναμης.

Έρχου και ίδε. Μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης προσέλθετε άπαντες στον Χριστό, για να γιατρευτείτε από πάσης φύσεως σωματικό και ψυχικό νόσημα. Κυρίως όμως από τον θάνατο. Από την αιώνια κόλαση. Που είναι η μεγαλύτερη αρρώστια και οντολογική απειλή για το γένος μας. Αυτά είναι η απάντηση της Εκκλησίας. Απλά, λαγαρά, υπερλογικά. Υιός εναντίον ιού, Θεός εναντίον του πολύμορφου κακού. Ποιος θα νικήσει; «Θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμον». «Θαρσείτε, ότι μείζων ο εν ημίν», όπως διαβάζουμε στα θεόπνευστα κείμενα της Εκκλησίας.

Θα πει εν κατακλείδι το αντίπαλον κέρας: και αφού είναι φάρμακο αθανασίας, τότε γιατί πεθαίνουμε; Και γιατί ασθενούν και όσοι κοινωνούν; Η απάντηση είναι ότι ο θάνατος έχει νικηθεί ήδη πανηγυρικά και πως τα Μυστήρια της Εκκλησίας δεν λειτουργούν αυτοματικά, δηλαδή μαγικά – αυτό σαν απάντηση στην απορία φίλου γιατί κόλλησαν κορονοϊό κάποιοι προσκυνητές στους Αγίους Τόπους! Ο Χριστός αναστήθηκε, το ίδιο και η Παναγία. Στο σχέδιό της θείας πρόνοιας, ωστόσο, που δεν θέλει να σύρει κανέναν δια της βίας στη Βασιλεία του Θεού, αφήνεται ακόμη να «βασιλεύει» το κακό και η αμαρτία. Και τελευταίος θα καταργηθεί και ο σωματικός θάνατος. Πότε; Κατά την κοινή ανάσταση των νεκρών, που προσδοκούμε στη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Αλλά τι να λέμε πάλι; Πώς θα τα νιώσεις όλα αυτά και θα τα προγευθείς αν δεν προσέλθεις στη ζωή της Εκκλησίας, στο Ποτήριο της Θείας Ευχαριστίας; Όλα είναι θέμα πίστεως, η οποία με τη σειρά της είναι καρπός σχέσεως με τον Θεό. Αν δεν πιστέψεις πρώτα, δεν πρόκειται να πάρεις τίποτε από τον Κύριο. Αλλά και ως δοκιμή, έρχου και ίδε, βρε αδερφέ. Δεν έχεις να χάσεις τίποτε περισσότερο από τη μιζέρια και τραγικότητα που ήδη βιώνουμε σχεδόν όλοι μας! Αλλά να θυμάσαι: η πίστη και η σχέση έχει να κάνει με την αγάπη. Και μόνο μ’ αυτήν… 

Κορονοϊός vs Θεία Κοινωνία

Toυ Κώστα Νούση,

Φιλολόγου-Θεολόγου Μ.Th.

Θυμάμαι χρόνια πριν είχα ακούσει για έναν χαρισματικό γέροντα στα μέρη της Θράκης που έλεγε, μάλλον προφήτευε, ότι θα έρθει καιρός που οι άνθρωποι δεν θα μπορούν να προστατευθούν από πρωτόγνωρες λοιμικές και άλλες ασθένειες, πλην αυτών που θα εξομολογούνται και θα κοινωνούν. Αυτό και μόνο είναι αρκετό ως απάντηση στα περίεργα γεγονότα και τις καινοφανείς απορίες των ημερών μας. Φαίνεται πως τα χρόνια που ο γέροντας αυτός προέβλεπε χάριτι Θεού έφτασαν ήδη…

Η πρωτοφανής ενέργεια του Πατριαρχείου Ρουμανίας να επιτρέψει – άκουσον και φρίξον – τη χρήση πλαστικού κουταλιού για τη χορήγηση της θείας Κοινωνίας στους πιστούς είναι τουλάχιστον βλάσφημη, κατά την άποψή μου. Οι Ιεράρχες της Εκκλησίας αυτής θα έπρεπε να υποστούν επιτίμιο για την ενέργειά τους αυτήν, που αποδομεί τη σύνολη πίστη της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Θα μου πείτε, δεν το πίστευαν αυτό οι πατέρες, απλά το έκαναν για τους «ασθενείς τη πίστει». Το ίδιο ισχυρίστηκαν και αυτοί σε δεύτερη – διορθωτική ανακοίνωσή τους, κατά την οποία πήγαν να συμμαζέψουν τα ασυμμάζευτα…

Σάρκωση ή Ενσάρκωση; Και προς τι και διά τι όλο αυτό το τεράστιο και ασύλληπτο μυστηριακό γεγονός;

Toυ Κώστα Νούση,

Φιλολόγου-Θεολόγου M.Th.

Είναι γεγονός ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας ποτέ δεν κόλλησαν στις λέξεις. Οπότε το δίλημμα στην ακριβολογία περί σάρκωσης ή ενσάρκωσης λύνεται εύκολα, εφόσον μέσα μας έχουμε την ορθή πίστη περί του θέματος. Το Ευαγγέλιο μιλάει ξεκάθαρα για Σάρκωση: «και ο Λόγος σαρξ εγένετο» ( Ιω. κεφ. α’), οπότε, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ο όρος αυτός είναι ακριβέστερος. Ο Θεός Λόγος δεν εισχώρησε απλά μέσα σε (: εν), δεν φόρεσε ένα σώμα. Αυτό θα δήλωνε το ‘ενσάρκωσις’ περισσότερο. Έγινε σώμα και ψυχή, έγινε άνθρωπος πλήρης, οπότε το ‘σάρκωσις’ ηχεί με μεγαλύτερη ακριβολογία, τονίζοντας το ασύλληπτο για όλα τα δεδομένα μας γεγονός της ανθρωποποίησης του Θεού, με άμεσο στόχο τη δική μας θεοποίηση, κατά τον Μέγα Αθανάσιο.

Είναι εντυπωσιακό, είναι τόσο υπερφυές και αδιανόητο, άσχετα που το συνηθίσαμε στις χριστιανικές κοινωνίες που μεγαλώσαμε και το γιορτάζουμε σχεδόν εθιμικά. Ποιος θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί τη σάρκωση του ίδιου του Θεού; Αν το έλεγες σε έναν αρχαίο Έλληνα, απλά θα χαμογελούσε με την αφέλεια της δοξασίας σου. Και όμως! Εγένετο. Ο Λόγος σαρξ εγένετο. Είναι αληθές, είναι ιστορία, είναι αμετάκλητη πραγματικότητα, που εξυψώνει σε δυσθεώρητα ύψη άπαν το κτιστό και ειδικότερα το ανθρώπινο γένος.

Προς τι, όμως, όλο αυτό το ασύλληπτο και υπερφυές και υπέρλογο μυστήριο; Ποιος ο λόγος να κατέβει ο Θεός ο ίδιος και να «αδειάσει» από την πληρότητα της θεότητός του, προκειμένου να λάβει εν Εαυτώ και τη δική μας, την ελαχίστη, την ευτελή και αδύναμη, τη δημιουργημένη εκ του μη όντος φύση; Αν ρωτήσουμε γύρω μας, η άμεση απάντηση και η συνηθέστερη θα είναι: για να μας σώσει, για να μας συγχωρήσει τις αμαρτίες μας. Τώρα, το τι συνειδητοποιεί ο καθένας προφέροντας λόγους τόσο ύψιστης οντολογικής σημασίας, είναι, εξάπαντος, μια άλλη συζήτηση…

Η απάντηση είναι οντολογικού χαρακτήρα. Για τούτο και δεν καθίσταται και τόσο εύκολα προσιτή στις αντιληπτικές και εκφραστικές μας δυνατότητες. Ο Θεός θα μπορούσε με έναν απλό συγχωρητικό λόγο του να τακτοποιήσει το όλο ζήτημα της αμαρτίας. Αυτό, όμως, θα έπρεπε να επαναλαμβάνεται επ’ άπειρον, διότι η ασθενής και αμαρτωλή πεπτωκυία φύση μας θα επαναλάμβανε εις αιώνας αιώνων τα διάφορα αμαρτήματα. Και θα απεδείκνυτο το κακό ισχυρότερον της θείας Χάριτος. Τα πράγματα, ωστόσο, ο δικαιότατος Θεός και Πατέρας μας, ο όλος αγάπη και συμπάθεια και έλεος και σοφία, δεν θα μπορούσε να τα αφήσει στην τραγικότητα αυτή, παρά να δώσει την τελειότερη λύση. Και αυτό έκαμε.

Προσέλαβε, δηλαδή, ο Ίδιος τη φύση μας και τη θέωσε, δηλαδή την αγίασε και της χάρισε την αναμαρτησία. Όποιος, επομένως, ενώνεται με τον Θεάνθρωπο, αποκτά το δώρο της αναμαρτησίας. Και όποιος δεν αμαρτάνει, δεν μπορεί και να πεθάνει, καθότι είναι γνωστό στην πίστη μας πως ο θάνατος είναι αποτέλεσμα της αμαρτίας. Έτσι, με αυτόν τον τέλειο τρόπο, που θα άρμοζε μονάχα στην τέλεια Αγάπη και Σοφία, λύθηκε το ανθρώπινο και το παγκόσμιο δράμα της φθοράς και του θανάτου, φυσικού και πνευματικού. Την ίδια στιγμή, ο Θεός μάς χορηγεί κατά πολύ υπέρτερα δώρα συγκριτικά με τη θεραπεία απλώς της θνητότητας και της αμαρτωλότητάς μας, που αποτέλεσαν τη δική μας πρώτη αφορμή για τη σάρκωσή του. Μας δίνει την ίδια την εν Χριστώ υιοθεσία, τη θέωσή μας, η οποία μας τοποθετεί πιο ψηλά και από τα αγγελικά πνεύματα και ασυγκρίτως ψηλότερα από τη λοιπή άλογη φύση.

Αυτά εν ολίγοις. Δεν έχει σκοπό το παρόν να επεκταθεί στην πληθώρα και των λοιπών ευεργεσιών της σάρκωσης του Κυρίου προς τον σύμπαντα κόσμο, εξαιρέτως δε στο γένος ημών. Κείνο που έχει τώρα ύψιστη για μας σημασία είναι η κοινωνία με τον Θεό, η θεοκοινωνία, η χριστοποίησή μας, η υιοθεσία μας από τον Πατέρα εν Χριστώ δια Πνεύματος Αγίου. Και όλα αυτά είναι τόσο τεράστια, που δεν χωράνε στο κοσμικό πνεύμα των Χριστουγέννων, όπως το βιώνουμε διάχυτο μέσα στις αγορές, στα ξενυχτάδικα, στα ρεβεγιόν, πολλές, μάλιστα, φορές και σε εκκλησιαστικούς χώρους…

Παρουσιάστηκε το 2ο τεύχος του περιοδικού “ΑΧΙΛΛΙΟΥ ΠΟΛΙΣ” της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης. Διαβάστε τον Τόμο σε ψηφιακή μορφή (pdf).

Το μεσημέρι της Κυριακής 1ης Δεκεμβρίου, στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Αχιλλίου Λαρίσης, παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση το δεύτερο τεύχος του επιστημονικού περιοδικού- επετηρίδας ΑΧΙΛΛΙΟΥ ΠΟΛΙΣ της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης και Τυρνάβου.

  Ο Μητροπολίτης Λαρίσης κ. Ιερώνυμος τόνισε ότι το περιοδικό είναι μία απόδειξη της δυναμικής της Λάρισας, ότι η Εκκλησία καλεί σε διάλογο πρώτα τον καθέναν εντός του και στην συνέχεια με τον λόγο της πίστης, ο οποίος αγκαλιάζει τους πάντες, ακόμη και αυτούς που διαφωνούν. Επεσήμανε ότι σε μία εποχή στην οποία θριαμβεύει η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι, η Εκκλησία γίνεται μία “κόλλα” η οποία ενώνει το σήμερα με την αιωνιότητα, γενόμενη κοινωνία μεταξύ των ανθρώπων. Η Ορθοδοξία ζει και προτείνει την συμμετοχική διάσταση, ενθαρρύνοντας την λογική και ο λόγος της είναι σοβαρός σε μία εποχή αρκετής φαιδρότητας. Παρατήρησε ότι στους καιρούς μας εξακολουθεί να υπάρχει ένα αντικληρικαλιστικό πνεύμα και μία αμφισβήτηση της Εκκλησίας όχι για λάθη ή αστοχίες, αλλά μόνο και μόνο γιατί υπάρχει! Ευχαρίστησε τους συντελεστές της έκδοσης για το ότι δίνουν την ευκαιρία σε όλους να κατανοήσουν τι μηνύματα ζωής μπορούν να συναντήσουν στην συμπόρευση με την Εκκλησία!

 * Oλόκληρο το φωτορεπορτάζ στην ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης      

                               Στο 2ο τεύχος φιλοξενούνται μελετήματα εξαιρετικού θεολογικού και ιστορικού ενδιαφέροντος τα οποία υπογράφουν Λαρισαίοι εκπαιδευτικοί και ειδικότερα  οι Συντονιστές Εκπαιδευτικού Έργου Θεολόγων (Θεσσαλίας) Δρ Νικόλαος Παύλου («Διδάσκοντας Θρησκευτικά με νέες μεθόδους διδασκαλίας»),  (Στερεάς Ελλάδος) Δρ Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος («Η εκκλησιαστική πτυχή του “Μακεδονικού ζητήματος”. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση»), ο πρωτοπρεσβύτερος (και θεολόγος - καθηγητής Β/θμιας) Δρ Θεμιστοκλής Μουρτζανός («Η Γέννα Του να μας βρεί επιστρέφοντας στην Αγάπη»), ο φιλόλογος καθηγητής Δρ Χαράλαμπος Στεργιούλης («Παχωμίου μοναχού, “Εγκώμιον εις τον άγιον Βησσαρίωνα”. Ρητορική προσέγγιση», o εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπ/σης και πτυχ. Θεολογίας Eπαμεινώνδας Μανδηλάς («Θρησκευτικές αφηγήσεις και εικονική πραγματικότητα»), ενώ εκ των άλλων σημαντικών και σπουδαίων ξεχωρίσαμε το βιωματικό και άκρως συγκινητικό άρθρο «Ιστορίες για δύσπιστους και ευκολόπιστους» του φίλου δημοσιογράφου (επί έτη πολλά Αρχισυντάκτη και Διευθυντή Σύνταξης της «Ελευθερίας») Χρήστου Τσαντήλα.  ‘Ένα άρθρο για ένα προ πολλών ετών ταξίδι του στον ‘Αθω που ξεκινά ως αναφορά σε ταξίδι αναψυχής και καταλήγει σε κατάθεση ψυχής...                                           

  Το περιοδικό σε ψηφιακή μορφή (pdf) : 

        

 Αχιλλίου Πόλις, τχ. 2, Νοε. 2019

Καλή ανάγνωση!    

Παρουσιάζεται στη Λάρισα το 2ο τεύχος του περιοδικού “ΑΧΙΛΛΙΟΥ ΠΟΛΙΣ” της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης

Η επίσημη παρουσίαση του δευτέρου τεύχους του επιστημονικού περιοδικού της Ιεράς Μητροπόλεως μας «ΑΧΙΛΛΙΟΥ ΠΟΛΙΣ», θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 1η Δεκεμβρίου στις 11:30, το πρωί,  στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Αχιλλίου Λαρίσης. Την νέα αυτή και πρωτότυπη έκδοση θα παρουσιάσουν και θα συζητήσουν γι΄ αυτήν οι:

• Χρήστος Παπανικολάου, εικαστικός,
• Βαρβάρα Βασιλάκη, υπεύθυνη της Σχολής Γονέων της Ιεράς Μητροπόλεως,
• Ευαγγελία Κουκουλά, καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας,
• Ιωάννης Καλούσης, ιατρός-πνευμονολογίας
• Πρωτ. Θεμιστοκλής Μουρτζανός, διευθυντής της εκδόσεως.

Χαιρετισμό θα απευθύνει ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος.

Οι επιπτώσεις των θεολογικών διαφορών

Συνέντευξη του Λαρισαίου θεολόγου κ. Βασιλείου Ν. Μακρίδη,  τακτικού καθηγητή Θρησκειολογίας (με ειδίκευση στον ορθόδοξο χριστιανικό χώρο) στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Erfurt της Γερμανίας, στη "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" και στον Αντ. Παγκράτη.

* Διαβάστε την συνέντευξη πατώντας εδώ: kathimerini.gr

Η φανέρωση της αγίας Τριάδος

Του Κώστα Νούση*

Τι γιορτάζουμε τα Φώτα και προς τι λέγονται Θεοφάν(ε)ια; Πρόκειται για την πρώτη επίσημη, θα λέγαμε, φανέρωση του Θεού στην ιστορία. Ο Θεός είχε οπωσδήποτε αμυδρώς φανερωθεί και στους ειδωλολατρικούς λαούς και πολύ περισσότερο στον Ισραήλ. Τώρα όμως, για πρώτη φορά, έχουμε την πλήρη φανέρωσή Του ως Τριαδικού Θεού: ο Πατέρας, ο οποίος με τη φωνή Του εξ ουρανών δείχνει την ευδοκία του στον Υιό του, στο δεύτερο πρόσωπο της Τριάδος, στον ενανθρωπήσαντα Ιησού Χριστό. Και η τρίτη θεία Υπόσταση: το Άγιο Πνεύμα, έκανε αισθητή την παρουσία Του με τη μορφή «περιστεράς», δηλωτική της καθαρότητας και αγνότητάς Του, εν ολίγοις της αγιότητάς Tου.

Τιμωρός ο Θεός;

Toυ Κώστα Νούση*

Με αφορμή τα γεγονότα των ημερών, κινήθηκε μέσα μας και έξω μας το προαιώνιο πρόβλημα της θεοδικίας. Πού είναι ο Θεός, αν υπάρχει; Γιατί επιτρέπει το κακό, εφόσον είναι παντοδύναμος και αγάπη; Είναι τιμωρός ο Θεός; Είναι μόνο αγάπη ή και δικαιοσύνη; Και αν είναι δίκαιος, για ποιον λόγο ευημερούν οι κακοί; Ερωτήματα εξάπαντος όχι πρωτόγνωρα ή άγνωστα στις συνειδήσεις του μετανεωτερικού ανθρώπου, που από τα γεννοφάσκια του γαλουχείται με τα ερωτήματα και τις παραδόσεις του αγνωστικισμού…

Εμείς καλούμαστε, φυσικά, να δούμε και να αντιμετωπίσουμε τα διλήμματα και τις απορίες τούτες με τον χριστιανικό τρόπο του σκέπτεσθαι και πιστεύειν. Ο χριστιανός δεν είναι ένα ον εκτός τόπου και χρόνου, παράλογο ή ευκολόπιστο, φανατικό ή δεισιδαίμον. Μιλάμε για τον αυθεντικό χριστιανό και όχι για την καρικατούρα του – βλ. ζηλωτή ή φονταμενταλιστή. Μέσα από το Ευαγγέλιο του Χριστού και την εκκλησιαστική – Πατερική παράδοση μπορούμε να δούμε καθαρά όλα τα θέματα, όπως και αυτό της «θεοδικίας».

Πρέπει καταρχήν να ξεκαθαρίσουμε ότι στην ουσία πρόκειται για το πρόβλημα της ανθρωποδικίας. Το ότι, για παράδειγμα, οι φωτιές της Αττικής είναι καρπός σχεδιασμένου εμπρησμού, άναρχης δόμησης και κρατικής υποκρισίας, ολιγωρίας ή αδυναμίας, για αυτά όλα φυσικότατα και δεν ευθύνεται ο Θεός, αλλά εμείς οι ίδιοι. Ωστόσο, υπάρχουν και φυσικά φαινόμενα, στην καταστροφή των οποίων δεν μπορούμε να πούμε ότι έχει άμεση σχέση ο άνθρωπος, όπως π.χ. στους σεισμούς.

Ο προβληματισμός μας συνεχίζεται πάνω στο δεδομένο ότι ο Θεός είναι πανταχού παρών και τα πάντα πληρών και παντοδύναμος. Μπορούμε, επομένως, να ισχυριστούμε ότι κάποιο κακό συμβαίνει χωρίς να το γνωρίζει και χωρίς, τουλάχιστον, να το ανέχεται ή να το επιτρέπει; Προφανώς όχι. Εδώ, λοιπόν, απομένει μονάχα η ερμηνεία της ανθρώπινης ελευθερίας, η οποία εισήγαγε και εισάγει αδιαλείπτως το κακό μέσα στην ιστορία. Και ποιος, τότε, ο ρόλος του Θεού; Ανασταλτικός και θεραπευτικός. «Κρατάει, θα λέγαμε, τα μπόσικα» ανάμεσα στον σεβασμό που δείχνει στην (χορηγούμενη από τον ίδιο) ανθρώπινη ελευθερία και στην προνοιακή του επέμβαση προς εξάλειψη του κακού, το οποίο υφίστανται πολλάκις και αθώα θύματα, παντελώς ανεύθυνα (βλ. παιδάκια).

Ο Μ. Βασίλειος στον λόγο του «ότι ουκ έστιν αίτιος των κακών ο Θεός» αναλύει με έξοχο τρόπο το γεγονός ότι ο Θεός δεν φταίει επ’ ουδενί για τη γένεση και ύπαρξη του κακού. Μόνος αίτιος τα κτιστά όντα, κατά πρώτον και κυρίως ο διάβολος και δευτερογενώς ο άνθρωπος. Το κακό, σύμφωνα με την πατερική παράδοση, είναι ανυπόστατο. Παίρνει «υπόσταση» - ‘παρυπόστατον’ – από την κακή προαίρεση και την κτιστότητα των έλλογων όντων. Ο Θεός είναι φύσει Αγαθός και Αγάπη. Ό,τι έφτιαξε και ποιεί είναι «αγαθόν, καλόν λίαν». Καμιά «ουσιαστική» σχέση δεν έχει ο Θεός με το κακό (φυσικό και ηθικό) και με την αμαρτία. Εμείς ευθυνόμαστε για όλα, είτε αυτό είναι εμφανές είτε όχι.

Ο Θεός σέβεται απόλυτα την ελευθερία μας, αλλά όχι και χωρίς όρια. Επεμβαίνει και παρεμβαίνει. Ο τρόπος του όμως είναι μυστικός, δηλαδή μυστηριακός και ακατάληπτος για τα δικά μας δεδομένα. Αυτός είναι άκτιστος και τέλειος, ποιος μπορεί να κατανοήσει τα μυστήρια του Θεού, αν Εκείνος δεν τα αποκαλύψει; Επίσης, πρέπει να έχουμε κατά νου πάντοτε ότι «ο Θεός αγάπη εστίν», όπως λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης. Οι μεγάλοι Άγιοι καταμαρτυρούν ότι ο Θεός «είναι από τη φύση του Έλεος» (άγιος Σιλουανός). Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος αναφέρει ότι ο Θεός είναι μάλλον ελεήμων παρά δίκαιος, συγκριτικά με τα λάθη και τα εγκλήματά μας. Και όταν «τιμωρεί», με πόση αγάπη παιδαγωγεί…

Ο όσιος Πορφύριος τόνιζε ότι Θεός δεν είναι μόνο αγάπη, αλλά και δικαιοσύνη. Δεν μπορεί να αφήσει «ατιμώρητο» τον άδικο και εγκληματία. Ούτε η ανθρώπινη δικαιοσύνη δεν σηκώνει κάτι τέτοιο… Ο ίδιος όσιος, ωστόσο, σε άλλη συνάφεια υπογράμμιζε ότι ο Θεός «δεν τιμωρεί, ο άνθρωπος αυτοτιμωρείται με τις επιλογές του». Δεν πρόκειται, οπωσδήποτε, για αντιφάσεις. Ο Θεός είναι φύσει ελεήμων και φιλάνθρωπος, σε καμιά περίπτωση δεν είναι εμπαθής τιμωρός, δικαστής, δήμιος και σαδιστής. Ακόμη και η κόλαση είναι μια άλλη έκφραση της θείας αγάπης, αλλά αυτό δεν μπορούμε να το αναλύσουμε εδώ.

Και τι κάμει, λοιπόν, ο Θεός με το κακό που βλέπουμε να επιτρέπει, να «παραχωρεί» με πιο θεολογική ορολογία; Αν ο Θεός δεν παρενέβαινε, εξάπαντος δεν μπορούμε να φανταστούμε τι θα γινόταν στον κόσμο… Αλλά και όταν ακόμη «παραχωρεί» το κακό σύμφωνα με τις ανεξιχνίαστες βουλές Του, πάλι το θεραπεύει και στη ζωή αυτή σε ένα βαθμό (με την απόδοση της ανθρώπινης δικαιοσύνης για παράδειγμα), αλλά προπαντός στην απόδοση της θείας δικαιοσύνης μέσα στην υπέρλογη «αναψυχή» του άμεσου μεταθανάτιου Παραδείσου, κυριότατα δε στη μέλλουσα Βασιλεία Του, μετά την κοινή ανάσταση των κεκοιμημένων με τα νέα σώματά τους. Η νίκη επί του θανάτου από τον Χριστό είναι ήδη το κυριότερο και βασικότερο πλήγμα κατά του περιεκτικού και πολύμορφου κακού. Αλλά εδώ σίγουρα θα έχουμε ενστάσεις από όσους δεν (πολυ)πιστεύουν…

Ο λόγος της Εκκλησίας σήμερα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεχτικός. Οι εποχές άλλαξαν. Οι άνθρωποι είναι πιο αδύναμοι ψυχικά και ευαίσθητοι. Οι αδιάκριτες κορώνες της θεοδικίας – καρπός συνηθέστατα ψυχοπαθολογικών συμπλεγμάτων και ζηλωτισμού των φορέων τους – προκαλεί μάλλον το γενικότερο αίσθημα παρά οδηγεί σε μετάνοια και προβληματισμό. Η Εκκλησία είναι η μεγάλη μάνα και γιάτρισσα του κόσμου, που θάλπει και θεραπεύει τα πονεμένα παιδιά της, προσεύχεται για αυτά και τα οδηγεί σταυρικά στην ερχόμενη οσονούπω εσχατολογική Βασιλεία του Θεού, στην οποία προσδοκούμε εμείς οι χριστιανοί ότι θα θεραπευθεί και θα καταργηθεί το κακό ολοκληρωτικά, οριστικά και αμετάκλητα. Και μόνον τότε. Έως τότε έχουμε την προσευχή, την υπομονή, τη μετάνοια, το δάκρυ, την ελπίδα και την αγάπη…

* Ο Κώστας Νούσης είναι φιλόλογος - θεολόγος, καθηγητής Β/θμιας Εκπαίδευσης.