Διαχριστιανικός διάλογος: Ελπίδες και προοπτικές

 

Από τον Χάρη Ανδρεόπουλο*

 H στιγμή που το απόγευμα της τελευταίας Παρασκευής του Νοεμβρίου (28/11) ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πάπας Λέων 14ος απήγγειλαν από κοινού το Σύμβολο της Πίστεως και έψαλαν τον επιλύχνιο ευχαριστιακό, αρχαίο ύμνο «Φως ιλαρόν» με φόντο τη λίμνη που καλύπτει τα ερείπια του ναού του Αγίου Νεοφύτου στη Νίκαια της Βιθυνίας (το σημερινό Ιζνίκ της Τουρκίας), εκείνη η στιγμή, δικαίωσε απολύτως τον χαρακτηρισμό της συναντήσεως των δυο Προκαθημένων ως «ιστορικής».

Επρόκειτο για τη συνάντηση του Πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως και του (νέου, εκλεγέντος τον περασμένο Μαϊο) Πάπα της Ρώμης με αφορμή τον εορτασμό της επετείου των 1.700 ετών από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο, το 325 μ.Χ., τότε που καθορίσθηκε το Σύμβολο της Πίστεως ως στοιχείο της ενότητας της Εκκλησίας, η οποία δυστυχώς επτά αιώνες αργότερα διερράγη εξ αιτίας της προσθήκης του “filioque” από την Εκκλησία της Ρώμης, επιφέροντας εν τέλει το Σχίσμα (1054). ‘Ετσι ο ανατολικός και ο δυτικός χριστιανισμός μετά από δέκα αιώνες μαζί (από την αρχαία Εκκλησία μέχρι το 1054), πορεύονται εδώ και δέκα αιώνες (απ΄ το σχίσμα και μέχρι σήμερα) χώρια.

Η επίσκεψη του Πάπα της Ρώμης στο Φανάρι (η πρώτη που πραγματοποιεί ο εκάστοτε Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ρώμης αμέσως μετά την εκλογή του στον Παπικό Θρόνο) στην έδρα του Αρχιεπισκόπου της Νέας Ρώμης (της Κωνσταντινουπόλεως) αποτελεί σαφώς μια ένδειξη για τη συνέχιση της προσπάθειας για την επάνοδο στην ενότητα. Μια ένδειξη τιμής και σεβασμού στις  ρηξικέλευθες αποφάσεις που έλαβαν από κοινού ο Πάπας Ιωάννης - Παύλος ο 6ος και ο Πατριάρχης Αθηναγόρας τη δεκαετία του ’60 όταν τότε εκτυλίχθηκαν ιστορικές στιγμές με την άρση των Αναθεμάτων του Σχίσματος και την έναρξη του διαλόγου μεταξύ των δύο Εκκλησιών. Χρειάσθηκε να περάσουν 900 χρόνια, αλλά έγινε. Οι δύο Εκκλησίες άρχισαν να (ξανα-) μιλάνε, χωρίς, να έχει επέλθει μεταξύ τους η πλήρης κοινωνία (holy communion), καθώς, οι δογματικές διαφορές (filioque, Πρωτείο, «αλάθητο» του Πάπα, κ.α.) δεν επιλύθηκαν και γι΄ αυτό το σχίσμα παραμένει˙ αλλά, τουλάχιστον, διαλέγονται και μπορούν να προχωρήσουν σε συμφωνίες για “ηπιότερα” (μη δογματικά) ζητήματα, όπως π.χ. για τον κοινό εορτασμό του Πάσχα. Για το θέμα αυτό φαίνεται ότι οι συνθήκες έχουν πλέον ωριμάσει, λαμβανομένου μάλιστα υπόψη ότι στη χώρα μας εδώ και μια 60ετία περίπου οι Ρωμαιοκαθολικές Κοινότητες (με τη συναίνεση και ενθάρρυνση του Πάπα Ιωάννη - Παύλου του 6ου, απ΄ το 1967) ακολουθούν το ορθόδοξο “κανόνιο” (εορτολογικό πίνακα) για τον προσδιορισμό του Πάσχα. Και τούτο προκειμένου να το εορτάζουν από κοινού με τους ορθοδόξους για λόγους πρακτικούς (ένεκα μικτών γάμων, ανάγκης κοινού προγράμματος διακοπών στα σχολεία, ιδίως στις περιοχές με αυξημένο πληθυσμό ρωμαιοκαθολικών, όπως στα νησιά των Κυκλάδων και στα Επτάνησα). Βεβαίως το θέμα της αποκαταστάσεως της ενότητας μέσω του διεξαγομένου εδώ και δεκαετίες διαλόγου έχει υπέρτερο στόχο, ήτοι τη διαμόρφωση των συνθηκών που θα επιτρέψουν και την άρση του σχίσματος του 1054 και θα επαναφέρουν τη διαιρεμένη σήμερα χριστιανοσύνη στην αρχαία, την αρχική της ενότητα υπηρετώντας το όραμα «τῆς  τῶν πάντων ἑνώσεως».

Η συμμετοχή της Ορθοδοξίας στο διαχριστιανικό διάλογο δεν αποτελεί ιστορική ή άλλης φύσεως αναγκαιότητα, αλλά, συνέπεια των βασικών πτυχών της χριστιανικής θεολογίας. Η οικουμενική διάσταση της Ορθοδοξίας απορρέει από τη ρητή ευαγγελική εντολή για την ενότητα της χριστιανοσύνης («ἵνα πάντες ἕν ὦσιν», Ιωαν. 17, 21) καθώς και από την ακράδαντη πεποίθησή της ότι υπέρτατος στόχος της Θείας Οικονομίας είναι η ενότητα των πάντων (κατά το παύλειο «ἵνα ἢ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι», Α’ Κορ. 15:28) και η εν Χριστώ ανακεφαλαίωση σύνολης της κτιστής δημιουργίας. Για το όραμα αυτό, άλλωστε - «τῆς τῶν πάντων ἑνώσεως» - αιώνες τώρα ακαταπαύστως δέεται εν συνάξει η Ορθόδοξη Εκκλησία. Και ενώ συνεχίζει να προσεύχεται για τον σκοπό αυτό, ταυτόχρονα επιχειρεί την προσέγγιση και συζήτηση με τους ετεροδόξους στα πλαίσια των ποικίλων και πολυμερών διαλόγων, όχι μόνο επειδή αυτό είναι το επιτακτικό της καθήκον κατά το θέλημα του Κυρίου, αλλά διότι σήμερα το επιβάλλουν, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, οι συνθήκες μέσα στις οποίες ζει ο σύγχρονος κόσμος. Με τη συμμετοχή της στο διαχριστιανικό διάλογο δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να μετουσιώνει σε πράξη τη μακραίωνη θεολογική και λειτουργική της παράδοση, αποβλέποντας σ’ ένα και μόνο σκοπό: στην ειρήνευση της Εκκλησίας, την αποκατάσταση της χριστιανικής ενότητας, την επάνοδον όλων, καθώς έλεγε και ο Αγ. Μάρκος ο Ευγενικός, «εἰς ἐκεῖνον τὸν καιρὸν τῆς εἰρήνης, καθ΄ ὀν ἡνωμένοι ὄντες, τὸ αὐτὸ πάντες ἐλέγομεν καὶ οὐκ ἢν ἐν ἡμῖν σχίσμα» (Mansi, XXXI, 511).

Αξίζει να επισημανθεί ότι στο πλαίσιο του διαχριστιανικού διαλόγου η Ορθόδοξη Εκκλησία, δια του συντονιστικού αυτής κέντρου, του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εξαίροντας το οικουμενικό κύρος του Συμβόλου της Νικαίας – Κωνσταντινουπόλεως, έχει δηλώσει ευθύς εξ αρχής και χωρίς περιστροφές ότι «πᾶσα ἕνωσις δέον νὰ στηρίζηται ἐπὶ τῆς κοινῆς πίστεως καὶ ὁμολογίας τῆς ἀρχαίας ἀδιαιρέτου Ἐκκλησίας τῶν ἑπτὰ Οἰκουμενικῶν Συνόδων καὶ τῶν ὀκτὼ πρώτων αἰώνων» (βλ. Σταυρίδη Βασ. «Ιστορία της Οικουμενικής Κινήσεως», Θεσ/νίκη, 1984, σελ. 349) και μόνο επί αυτής της βάσεως συζητά και προσεύχεται για την ενότητα της διαιρεμένης χριστιανοσύνης. Που σημαίνει ότι δεν νοούνται ορθόδοξες υποχωρήσεις στ’ όνομα του διαλόγου, αλλά αγώνας και μόνο για την επάνοδο των πεπλανημένων ετεροδόξων αδελφών μας στο χώρο της μιάς και μοναδικής, εν Χριστώ, αληθείας, όπως την εξέφρασαν με τα δόγματα και τους κανόνες οι Οικουμενικές Σύνοδοι της αδιαίρετης αρχαίας μας Εκκλησίας.

Πιστεύουμε ότι, όπως έλεγε ο αείμνηστος δάσκαλός μας της Δογματικής και της Φιλοσοφίας Νίκος Ματσούκας («Οικουμενική Κίνηση, Ιστορία – Θεολογία», εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσ/νίκη, 1986, σελ. 325), «η Ορθόδοξη Εκκλησία με το οικουμενικό της πνεύμα ήδη έχει πείσει τη δυτική Χριστιανοσύνη, που αφυπνίσθηκε από καιρό, ότι ο διάλογος δεν έχει μόνο και μοναδικό σκοπό την ένωση των Εκκλησιών. Η ενότητα της Χριστιανοσύνης θα είναι η ίδια η ενότητα της ανθρωπότητας. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο έργο που έχει να επιτελέσει σήμερα ο Χριστιανισμός, έχοντας πάντοτε την πίστη στον τελευταίο λόγο που τον έχει μονάχα ο Θεός».

* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι θεολόγος καθηγητής Β/θμιας, δρ. Εκκλησιαστικής Ιστορίας ΑΠΘ (xaan@theo.auth.gr)

Εφημ. "Ελευθερία"

Ο πρωταγωνιστικός ρόλος του Επισκόπου Λαρίσης Aχιλλίου στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο

 * Αναδείχθηκε στην εκδήλωση των Θεολόγων μ΄ αφορμή τα 1700 χρόνια από την Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας στην οποία είχε συμμετάσχει ο Αγ. Αχίλλιος

Η ιδιαίτερη θρησκευτική και ιστορική αξία που έχουν για τη Λάρισα οι εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται αυτό το διάστημα στο Πατριαρχείο για τα 1700 χρόνια από την Α΄ εν Νικαία Βιθυνίας Οικουμενική Σύνοδο (325 μ.Χ), λόγω της συμμετοχής και του πρωταγωνιστικού του ρόλου σ΄ αυτήν, του τότε Επισκόπου Λαρίσης (και μετέπειτα Αγίου) Αχιλλίου, εξετάσθηκε και αναδείχθηκε σε εκδήλωση των Θεολόγων την οποία οργάνωσε ο οικείος Σύμβουλος Εκπαίδευσης του κλάδου, δρ. Νικόλαος Παύλου.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα «Επιούσιος» του Επισκοπείου – αφού είχε προηγηθεί εσπερινός στον παρακείμενο ιερό ναό της Αγίας Τριάδος – και ξεκίνησε με σύντομη ομιλία  γύρω από το θέμα του Συμβούλου Εκπ/σης Θεολόγων. Ο κ. Παύλου εστίασε στην ξεχωριστή  παρουσία του Αγ. Αχιλλίου στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο και ειδικότερα στις σημαντικές του παρεμβάσεις μαζί με δύο άλλους μεγάλους Αγίους της Εκκλησίας μας, τον Αγ. Νικόλαο και τον Αγ. Σπυρίδωνα, για την καταπολέμηση της αίρεσης του Αρείου που δίδασκε ότι ο Χριστός δεν ήταν Υιός του Θεού, αλλά κτίσμα. Εν συνεχεία οι θεολόγοι εκπαιδευτικοί κατέθεσαν απόψεις και προτάσεις για τη δημιουργία διδακτικών σεναρίων για την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο με βάση πρωτογενείς πηγές που δόθηκαν από τον Σύμβουλο.  Ακολούθησε συζήτηση στη διάρκεια της οποίας επαινέθηκε απ΄ όλους η πρωτοβουλία της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης να οργανώσει – σε συνεργασία με τη Δ/νση Δευτεροβάθμιας Εκπ/σης (ΔΔΕ) Ν. Λάρισας – τον μαθητικό διαγωνισμό με θέμα  με θέμα: «Μητρόπολη  Λαρίσης. 1700 χρόνια ζωής και προσφοράς». Στο διαγωνισμό συμμετείχαν δεκάδες Γυμνάσια και Λύκεια με μεγάλους νικητές (για 1ο, 2ο και 3ο βραβείο, αντίστοιχα) τα Γυμνάσια: 14ο, 4ο και Βαμβακούς και τα Λύκεια: 13ο, 5ο και Πρότυπο ΓΕΛ. Η βράβευση των μαθητών και μαθητριών θα πραγματοποιηθεί σε ειδική εκδήλωση της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης τη Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου 2026 στις 6 μ.μ. στο Δημοτικό Ωδείο Λάρισας.

Παραβρέθηκαν και τίμησαν με την παρουσία τους την εκδήλωση των Θεολόγων με σύντομες παρεμβάσεις τους ο Διευθυντής Β/θμιας Εκπ/σης κ. Νικόλας Ζέρβας, η Περιφερειακή Επόπτρια Ποιότητας της Εκπ/σης δρ. Αρτεμις Παπαδημητρίου, η Προϊσταμένη Εκπ/κών Θεμάτων της ΔΔΕ δρ. Παρασκευή Κουκότσικα, ο Διευθυντής του Προτύπου ΓΕΛ Λάρισας δρ. Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος και ο Διευθυντής του Ιδιαιτέρου Γραφείου του Μητροπολίτου, καθηγητής του Τμ. Γεωπονίας του Παν/μίου Θεσσαλίας δρ. Σωτήριος Μπαλατσούκας μεταφέροντας τις ευχές και τους χαιρετισμούς του Μητροπολίτου Λαρίσης κ. Ιερωνύμου.

* Η επιμορφωτική εκδήλωση των θεολόγων είχε συνέχεια τη Τρίτη 2 Δεκεμβρίου 2025, στις 7 μ.μ   με διαδικτυακό σεμινάριο με θέμα «1700 χρόνια από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο. Βιωματικές και Διερευνητικές προσεγγίσεις» στην πλατφόρμα: https://minedu-secondary2.webex.com/meet/npavlou . Σε αυτό έγινε προσέγγιση των γεγονότων της Συνόδου με τα εξής εργαλεία: Ψηφιακές «καρφίτσες» σε διαδραστικό χάρτη, χρονογραμμή με text boxes, λογισμικό padlet για βιωματική κατανόηση του Όρου της Συνόδου, connecting to teens με θέμα « Το θαύμα της κεράμου του Αγίου Σπυρίδωνος», υλικό από «Φωτόδεντρο», ψηφιακά “post-it” με ιδέες κ.α.  Παράλληλα θα παρουσιάσθηκαν δραστηριότητες/ παιχνίδι γνώσης breakout kai escape room με την εφαρμογή genially με θέμα “H Γέννηση του Μεσσία”, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία.

* Iερά Μητρόπολη Λαρίσης & Τυρνάβου

Δωρεά αντιτύπων Καινής Διαθήκης στο Πρότυπο Γενικό Λύκειο Λάρισας

 ► Η ΚΑΛΑΙΣΘΗΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ

Αντίτυπα της  Καινής Διαθήκης με το μεταφρασμένο κείμενο προσέφερε στο Πρότυπο Γενικό Λύκειο Λάρισας και για τη τρέχουσα σχολική χρονιά η Ελληνική Βιβλική Εταιρία για τους μαθητές και τις μαθήτριες της 1ης τάξεως. Η δωρεά πραγματοποιήθηκε μετά από σχετικό αίτημα που απηύθυνε ο Διευθυντής και θεολόγος καθηγητής του σχολείου δρ. Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος προς τον Διευθυντή της Βιβλικής Εταιρίας κ. Μιχάλη Χατζηγιάννη, προκειμένου να εξυπηρετηθούν βελτιωτικά, σε συνδυασμό με τη χρήση του σχολικού βιβλίου – εγχειριδίου, οι διδακτικές ανάγκες του θρησκευτικού μαθήματος στις ενότητες από το γνωστικό αντικείμενο της Καινής Διαθήκης.

Τα αντίτυπα της Καινής Διαθήκης που προσφέρθηκαν αποτελούν καλαίσθητη έκδοση του επιστημονικού Ιδρύματος της (προεδρευομένης υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δημητριάδος κ. Ιγνατίου) Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας (Hellenic Bible Society), η οποία πραγματοποίησε το μεταφραστικό έργο. Η μετάφραση αυτή του κειμένου της Καινής Διαθήκης έγινε με τις ευλογίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος, καθώς και των Πατριαρχείων Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων. Είναι καρπός αγάπης για το λόγο του Θεού και αποτέλεσμα μακρόχρονης συλλογικής εργασίας διακεκριμένων καινοδιαθηκολόγων πανεπιστημιακών καθηγητών. Την παρούσα απόδοση – τη γνωστή ως «μετάφραση των τεσσάρων» – πραγματοποίησαν οι καθηγητές Ερμηνείας της Καινής Διαθήκης στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης κ. Πέτρος Βασιλειάδης και οι αείμνηστοι Ιωάννης Γαλάνης, Γεώργιος Γαλίτης και Ιωάννης Καραβιδόπουλος.

* Ο Διευθυντής του Προτύπου ΓΕΛ Λάρισας ευχαριστεί τη Βιβλική Εταιρία για τη προσφορά εκφράζοντας την «ελπίδα και την ευχή η μετάφραση αυτή, διά – και μέσω – της χρηστικής της συμβολής στους διδακτικούς σκοπούς του θρησκευτικού μαθήματος, να φέρει το λυτρωτικό και ζωοποιό λόγο του Θεού πιο κοντά στα παιδιά, τους μαθητές μας».

Larissanet.gr

Onlarissa.gr

Larissapress.gr