ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ – ΘΡΑΚΗΣ
Γραφείο 404, Θεολογική Σχολή ΑΠΘ, 54624 Θεσσαλονίκη
τηλ. – fax: 2310 997113, mail: theologoi@gmail.com,
URL: www.theologoi.wordpress.com
Θεσσαλονίκη 23.06.2009
Αρ. πρωτ.: 4
ΠΡΟΣ:
- Υπουργείο Εσωτερικών, Υπουργό κ. Π. Παυλόπουλο
- Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Υπουργό κ. Ι. Παπαθανασίου
- Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης, Υπουργό Τουριστικής Ανάπτυξης, κ. Κων. Μαρκόπουλο - Υπουργείο Πολιτισμού, Υπουργό κ. Αντώνη Σαμαρά
- Υπουργείο Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, Υπουργό κ. Φ. Πετραλιά
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ:
Ιερά Σύνοδο –Αρχιεπισκοπή Αθηνών –Κρήτης,
Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων,
ΠΕΘ – Παράρτημα Ν. Λάρισας,
Παγκρήτιο Σύνδεσμο Θεολόγων,
ΠΕΘ – Παράρτημα Ν. Λέσβου,
ΠΕΘ – Παράρτημα Ν. Ηλείας,
Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης
ΘΕΜΑ: Απασχόληση Θεολόγων: θρησκευτικός τουρισμός - πολιτισμός
Αξιότιμε κ. Υπουργέ,
Με δεδομένο ότι η τουριστική ανάπτυξη αποτελεί αφενός μεν έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες για την εθνική μας οικονομία, αφετέρου δε προβάλλει την χώρα μας διεθνώς, θα θέλαμε να σας γνωρίσουμε τις απόψεις και τα αιτήματα του Συνδέσμου μας για το ζήτημα του Θρησκευτικού Τουρισμού.
Είναι γεγονός ότι η χώρα μας, με τη μακρά τουριστική παράδοση που έχει, καλείται στο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον, να προσφέρει άρτιες και ποιοτικές τουριστικές υπηρεσίες, ώστε να παραμένει σταθερά ένας από τους ιδανικότερους τόπους προορισμού με πλούσιο και ανταγωνιστικό πολιτισμικό ενδιαφέρον σε παγκόσμιο επίπεδο.
Είναι γνωστό ότι ένα σημαντικό κομμάτι του τουριστικού προϊόντος της χώρας μας αποτελούν οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, οι επιβλητικοί καθεδρικοί ναοί, τα ξωκλήσια, τα μοναστήρια, με την αξιόλογη εικονογράφησή τους, με ψηφιδωτά, τοιχογραφίες και εικόνες, που μαρτυρούν την επίμονη προσήλωση στις παραδόσεις και τη στενή και μακραίωνη διασύνδεση της τέχνης με τη θρησκευτική πίστη και λατρεία.
Ο θρησκευτικός τουρισμός, αφορά κυρίως ευσεβείς περιηγητές, φιλέρευνους τουρίστες, αλλά και θαυμαστές της βυζαντινής τέχνης, οι οποίοι, μέσα από πολιτισμικά οδοιπορικά στον ελληνικό χώρο, έρχονται σε επαφή με την πνευματικότητα της ορθοδοξίας. Οι απόφοιτοι Θεολογικών Σχολών πιστεύουμε ότι μπορούν να είναι οι πλέον καλύτεροι και αρμοδιότεροι για να παρουσιάζουν και να ερμηνεύουν σε βάθος, από θεολογικής, ιστορικής και αρχαιολογικής πλευράς, τα εκκλησιαστικά μνημεία τέχνης.
Οι απόφοιτοι των Θεολογικών Σχολών Αθηνών και Θεσσαλονίκης, μέσα από τις σπουδές τους στα γνωστικά αντικείμενα της Εκκλησιαστικής Ιστορίας, της Χριστιανικής και Βυζαντινής Αρχαιολογίας, Τέχνης και Λατρείας (Ναοδομία, αγιολογία, θεολογία της εικόνας, εικονογραφίας) Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας στο Θρησκευτικό και Πολιτισμικό Πλαίσιο, αλλά και γενικότερα στη θεολογία, έχουν καταρτιστεί σε βάθος, έτσι ώστε να καθίστανται οι πλέον ειδικοί, για την πληρέστερη παρουσίαση, απόδοση και προβολή των εκκλησιαστικών μνημείων (Συνημμένο Νο. 1. Το Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΠΘ).
Επιπλέον, έχουν ποικίλα πρόσθετα προσόντα, που απαιτούνται για την κατάκτηση μιας τέτοιας θέσης ευθύνης, επειδή, ως μελλοντικοί εκπαιδευτικοί, έχουν διδακτικές και παιδαγωγικές ικανότητες από τα γνωστικά αντικείμενα της Παιδαγωγικής, της Ψυχολογίας και της Διδακτικής, που έχουν σπουδάσει, έτσι ώστε να γνωρίζουν τρόπους διαλόγου επικοινωνίας και επιστημονικής παρουσίασης των ποικίλων θεματικών περιοχών, να καταμερίζουν σωστά το χρόνο κ.λπ.
Κύριε Υπουργέ, για τους παραπάνω λόγους, θεωρούμε αναγκαία την στελέχωση (μέσω διαγωνισμού με σειρά προτεραιότητας ΑΣΕΠ) τόσο της Κεντρικής Υπηρεσίας, όσο και των Περιφερειακών Τμημάτων και Γραφείων αλλά και των εποπτευομένων φορέων, όπως ενδεικτικά του Οργανισμού Τουριστικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, και του Εθνικού Οργανισμού Τουρισμού, από Θεολόγους, οι οποίοι είναι οι καθ’ ύλην αρμόδιοι για την ανάπτυξη του Θρησκευτικού Τουρισμού στην χώρα μας.
Παράλληλα προς αυτά, οι Θεολόγοι θα μπορούσαν να στελεχώσουν, ως ειδικοί επιστήμονες, τις Περιφερειακές Υπηρεσίες του Υπουργείου σας,
α) Για την κατάρτιση-επεξεργασία-διάθεση, εξειδικευμένων πακέτων τουριστικής προβολής-σε συνεργασία και με άλλους εξειδικευμένους υπαλλήλους που ήδη στελεχώνουν τις σχετικές υπηρεσίες, ως ομάδα εργασίας.
β) Για τη στελέχωση των υπηρεσιών ενημέρωσης, όπου υπάρχουν ή τη δημιουργία νέων στα κατά τόπους εκκλησιαστικά μνημεία που παρουσιάζουν μεγάλη επισκεψιμότητα από προσκυνητές και επισκέπτες.
γ) Για τη στελέχωση του ΟΤΕΚ ως μόνιμοι εκπαιδευτές (Υπ. Τουριστικής Ανάπτυξης).
δ) Για τη στελέχωση λοιπών εποπτευομένων φορέων, όπως του ΕΚΕΒΙ (Υπ. Πολιτισμού).
ε) Για τη στελέχωση των Εφοριών Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (Υπ. Πολιτισμού).
Κύριε Υπουργέ, κλείνοντας το σύντομο αυτό Υπόμνημά μας, θα θέλαμε να σας γνωρίσουμε ότι οι προτάσεις μας αυτές για την αξιοποίηση των Θεολόγων στο θρησκευτικό τουρισμό της χώρας μας, βρίσκουν σύμφωνη και διαθέσιμη για περαιτέρω συνεργασία και την Διαρκή Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία αναφέρει το ζήτημα αυτό μεταξύ των αιτημάτων της σε επιστολή που απέστειλε πρόσφατα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Σπηλιωτόπουλο, την οποία και σας επισυνάπτουμε (Συν. ν. 2).
Παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε πληροφορία και συνεργασία, και ευελπιστούμε στη θετική ανταπόκριση σας, στις προτάσεις μας.
Με τιμή
Η Διοικούσα Επιτροπή
Τα μέλη
Ηρακλής Ρεράκης, Αναπλ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.
Σωτήριος Μιχελουδάκης, Δικηγόρος-Θεολόγος, Μ.Δ.Ε. Νομικής, Υπ. Διδάκτωρ Θεολογικής Α.Π.Θ.
Σταυρούλα Επιμενίδου, Θεολόγος, Μ.Δ.Ε. Θεολογίας, Υπ. Διδάκτωρ Θεολογικής Α.Π.Θ.
Κλεοπάτρα Καταφυγιώτου, Θεολόγος, φοιτήτρια Π.Μ.Σ. Θεολογικής Α.Π.Θ.
Αθανάσιος Δεβετζίδης, Αδιόριστος Θεολόγος, μεταπτυχιακός φοιτητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.
Σάββατο 27 Ιουνίου 2009
Κυριακή 21 Ιουνίου 2009
Bασιλειάδης (Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ) προς Ντετζιόρτζιο (Φιλορθόδοξη Ενωση, "Κοσμάς Φλαμιάτος")
ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΔΙΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ:
Απάντηση του Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας, καθηγητού
κ. Πέτρου Βασιλειάδη
στον Πρόεδρο της «Φιλορθοδόξου Ενώσεως» - «Κοσμάς Φλαμιάτος»,
εκδότη κ. Λαυρέντιο Ντετζιόρτζιο
"Αγαπητέ κ. Ντετζιόρτζιο,
Πήρα το ηλεκτρονικό σας μήνυμα με τίτλο "Εξωφρενικές θέσεις από εκπρόσωπο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών!" και σας ευχαριστώ.
Προς αποκατάσταση όμως της αλήθειας - η οποία βάναυσα κακοποιείται από ορισμένους ομοϊδεάτες σας - οφείλω ως Πρόεδρος του τμήματος που διοργάνωσε την εν λόγω ημερίδα να σημειώσω τα ακόλουθα:
α. Η ημερίδα την οποία διοργάνωσε τον περασμένο μήνα το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ ήταν καθαρά επιστημονική και είχε στόχο να ανταλλάξουν απόψεις και να υποβάλουν κριτικά ερωτήματα οι συνάδελφοι καθηγητές προς τους άμεσα εμπλεκομένους συντελεστές του επίσημου θεολογικού διαλόγου της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας με την αντίστοιχη Ρωμαιοκαθολική. Δεν υπήρχαν "εκπρόσωποι" ούτε Εκκλησιών, ούτε ιδρυμάτων. Απλώς χαιρέτησαν την ημερίδα, όπως άλλωστε σημειώνεται και στο επίσημο πρόγραμμα, ο οικοδεσπότης του εκπαιδευτικού ιδρύματος στο οποίο έλαβε χώρα, Πρύτανης του ΑΠΘ καθ. κ. Αναστάσιος Μάνθος, και η διοργανούσα αρχή, ο Πρόεδρος δηλ.του Τμήματος (και συντάκτης αυτού του σημειώματος) καθ. κ. Πέτρος Βασιλειάδης. Αρκετοί ιεράρχες της Εκκλησίας της Ελλάδος έστειλαν ευχετήριες επιστολές, ή επικοινώνησαν μαζί μου δηλώνοντας με λύπη ότι αδυνατούν να παρευρίσκονται στις εργασίες της, ευχόμενοι παράλληλα ευόδωση των εργασιών της. Κρίναμε ότι δεν θα έπρεπε να τις αναγνώσουμε, γιατί έτσι θα χαλούσαμε τον αυστηρά επιστημονικό χαρακτήρα της ημερίδας, μετατρέποντάς την σε κοσμικό-επικοινωνιακό γεγονός. Αυτό δεν το σεβάστηκαν - πάλι ορισμένοι από τους ομοϊδεάτες σας - επιχειρώντας να μετατρέψουν την αίθουσα από ακαδημαϊκό εργαστήρι σε...πολιτική συγκέντρωση, εν ονόματι μάλιστα της ... υπεράσπισης της Ορθοδοξίας. Γι' αυτό απευθύνθηκα σε σας για την επαναφορά τους στην αρμόζουσα σε ...Ορθοδόξους διαλεγομένους τάξη. Μάλιστα σας ευχαρίστησα για την παρέμβασή σας.
β. Ο π. Παύλος Κουμαριανός απλώς "χαιρέτησε" την ημερίδα εκ προσώπου του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου. Μάλιστα, επειδή δεν ήταν προγραμματισμένη καμιά επι πλέον προσφώνηση, ως πρόεδρος έκρινα ότι θα έπρεπε να ενημερώσω τους συμμετέχοντας συναδέλφους στην ημερίδα - πράγμα που έπραξα - και έπειτα να του δώσω κατ' εξαίρεση για ένα λεπτό το λόγο.
γ. Ό,τι ελέχθη στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια δηλ. της ημερίδας, ήταν ευθύνη αποκλειστικά των ιδίων. Ειδικά για την προσωπική παρέμβαση του π. Παύλου ειλικρινά δεν καταλαβαίνω την αντίδρασή σας, αφού επί της ουσίας συμφωνεί - σε ηπιώτερο βέβαια τόνο - με την...διακοπή κάθε διαλόγου πριν επέλθει - του Θεού συνεργούντος βέβαια - η πλήρης ένωση των εκκλησιών. Ευτυχώς που υπάρχει το απομαγνητοφωνημένο κείμενο, το οποίο μας στείλατε, και αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Τα περί intercommunion κλπ. που προβοκατόρικα ακούστηκαν από τους φωνασκούντες, που όπως θα διαπιστώσατε και εσείς δεν ήρθαν για να εκφράσουν την αγωνία τους για τα συζητούμενα (όπως εσείς και ορισμένες μοναχές), αλλά για να επιβάλουν ετσιθελικά την άποψή τους, και όπως ομολόγησαν ορισμένοι σε δημοσιογράφους για να διαλύσουν την εκδήλωση, αποδεικνύουν το επίπεδο διαλόγου εκ μέρους των.
δ. Επειδή, με αφορμή την ημερίδα, ήρθαν στην ηλεκτρονική (και όχι μόνο) επικαιρότητα φαινόμενα τα οποία υποκρύπτουν μια έντονα "μεσσαλιανική" νοοτροπία, και μάλιστα με την μορφή ατομικής υπογραφής (και δή ...από επισκόπους) "ομολογίας" πίστεως, πρακτική όλως αμάρτυρη στην Ορθόδοξη εκκλησιαστική μας παράδοση, με την οποία μάλιστα επιδιώκεται "γυμνή τη κεφαλή" απείθεια, όχι σε άτομα, όσο υψηλά και αν ίστανται στην εκκλησιαστική ιεραρχία (αυτό μπορεί να είναι με προϋποθέσεις συγγνωστό), αλλά στους βασικούς εκκλησιαστικούς θεσμούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας (πράγμα που υπό ορισμένες πρϋποθέσεις επισύρει ακόμη και καθαίρεση), σας επισυνάπτω ολόκληρη την απόφαση της Γ΄Προσυνοδικής σχετικά με τα υπό ... ηλεκτρονική συζήτηση θέματα. Να υπενθυμίσω ότι υπάρχει και άλλο κείμενο για τους διάφορους διμερείς διαλόγους
της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας.
Η απόφαση αυτή της Γ΄ Πανορθόδοξης Προσυνοδικής Διάσκεψης, αν και δεν έχει ακόμη «κανονική ισχύ», μέχρι την ψήφισή της από την μέλλουσα να συνέλθει Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, έχουν εντούτοις, λόγω της φύσεως των θεμάτων, «άμεση εφαρμογή» (βλ. Επίσκεψις, 15.12.86, σελ. 9 υπ.).
ΕΠΙΣΥΝΑΠΤΟΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ*
1. Η Ορθόδοξη Εκκλησία με τη βαθιά της πεποίθηση και την εκκλησιαστική της αυτοσυνειδησία ότι αποτελεί τον φορέα και δίνει την μαρτυρία της πίστεως και της παραδόσεως της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, πιστεύει ακράδαντα ότι κατέχει κεντρική θέση στην υπόθεση της προώθησης της ενότητας των Χριστιανών μέσα στο σύγχρονο κόσμο.
2. Η Ορθόδοξη Εκκλησία διαπιστώνει ότι στη ροή της ιστορίας για πολλούς λόγους και με διάφορους τρόπους σημειώθηκαν πολλές και σημαντικές αποκλίσεις από την παράδοση της αδιαίρετης Εκκλησίας. Έτσι, στο χριστιανικό κόσμο εμφανίστηκαν αποκλίνουσες αντιλήψεις για την ενότητα και γι’ αυτή καθαυτή την ουσία της Εκκλησίας.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία θεμελιώνει την ενότητα της Εκκλησίας στο γεγονός της ιδρύσεώς της από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό και στην κοινωνία της Αγίας Τριάδος και των μυστηρίων. Η ενότητα αυτή εκφράζεται με την αποστολική διαδοχή και την πατερική παράδοση και βιώνεται μέχρι σήμερα σ’ αυτήν. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ως αποστολή και υποχρέωσή της να μεταδώσει σε όλο το χριστιανικό κόσμο την εν Αγία Τριάδι και Ιερά Παραδόσει αλήθεια, η οποία και προσδίδει στην Εκκλησία τον καθολικό χαρακτήρα της.
Η ευθύνη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως και η οικουμενική αποστολή της για την ενότητα της Εκκλησίας, έχουν εκφρασθεί στις Οικουμενικές Συνόδους. Αυτές, ιδιαίτερα, πρόβαλαν τον υφιστάμενο άρρηκτο δεσμό μεταξύ της ορθής πίστεως και της μυστηριακής κοινωνίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία πάντοτε επιζητούσε να προσελκύσει τις διάφορες χριστιανικές εκκλησίες και ομολογίες σε μία από κοινού πορεία αναζήτησης της χαμένης ενότητας των χριστιανών με σκοπό να καταλήξουν όλοι στην ενότητα της πίστεως.
3. Η Ορθόδοξη Εκκλησία, που αδιαλείπτως προσεύχεται «υπέρ της των πάντων ενώσεως», μετείχε στην οικουμενική κίνηση από την πρώτη της εμφάνιση και συντέλεσε στη διάπλαση και περαιτέρω εξέλιξη της. Άλλωστε η Ορθόδοξη Εκκλησία, εξαιτίας του οικουμενικού πνεύματος που την διακρίνει, καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, πάντοτε αγωνιζόταν για την αποκατάσταση της χριστιανικής ενότητας. Γι’ αυτό και η ορθόδοξη συμμετοχή στην οικουμενική κίνηση δεν είναι καθό¬λου ξένη προς τη φύση και την ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά αποτελεί συνεπή έκφραση της αποστολικής πίστεως μέσα σε νέες ιστορικές συνθήκες και για την αντιμετώπιση νέων υπαρξιακών αιτημάτων.
4. Με αυτό το πνεύμα όλες οι κατά τόπους Αγιώτατες Ορθόδοξες Εκκλησίες μετέχουν σήμερα ενεργά σε διάφορα εθνικά, περιφερειακά και διεθνή όργανα της οικουμενικής κινήσεως, όπως και σε διάφορους διμερείς και πολυμερείς διαλόγους, παρά τις δυσκολίες και κρίσεις που κατά καιρούς εμφανίζονται για την ομαλή πορεία της κινήσεως αυτής. Αυτή η πολυδιάστατη οικουμενική δραστηριότητα πηγάζει από αίσθημα υπευθυνότητας και από την πεποίθηση ότι η συνύπαρξη, η αμοιβαία κατανόηση, η συνεργασία και οι κοινές προσπάθειες για τη χριστιανική ενότητα είναι ουσιώδη στοιχεία, «ινα μη εγκοπην τινα δωμεν τω ευαγγελιω του Χριστου» (Α΄ Κορ 9,12).
5. Ένα από τα κύρια όργανα της σύγχρονης οικουμενικής κινήσεως είναι και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (ΠΣΕ). Παρά το γεγονός ότι δεν συμπεριλαμβάνει στους κόλπους του όλες τις χριστιανικές εκκλησίες και ομολογίες και παρά το γεγονός ότι και άλλοι οικουμενικοί οργανισμοί διαδραματίζουν μία σημαντική αποστολή στην προώθηση της οικουμενικής κινήσεως ευρύτερα, το ΠΣΕ αντιπροσωπεύει σήμερα ένα συγκροτημένο οικουμενικό σώμα. Ορισμένες Ορθόδοξες Εκκλησίες υπήρξαν ιδρυτικά του μέλη και στη συνέχεια όλες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες έγιναν μέλη του. Όπως έχει δηλωθεί σε πανορθόδοξο επίπεδο (Δ' Πανορθόδοξη Διάσκεψη 1968) η Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί πλήρες και ισότιμο μέλος του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών και με όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της συμβάλλει στην προαγωγή και ευόδωση του όλου έργου του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών.
6. Παρόλα αυτά, η Ορθόδοξη Εκκλησία πιστή στην εκκλησιολογία της, την ταυτότητα της εσωτερικής της δομής και τη διδασκαλία της αδιαίρετης Εκκλησίας, αν και συμμετέχει στον οργανισμό του ΠΣΕ, με κανένα τρόπο δεν αποδέχεται την ιδέα της «ισότητας των ομολογιών» και με κανένα τρόπο δεν μπορεί να δεχθεί την ενότητα της Εκκλησίας σαν κάποια διομολογιακή προσαρμογή. Με το πνεύμα αυτό η ενότητα η οποία αναζητείται στο ΠΣΕ δεν μπορεί να είναι μόνο προϊόν θεολογικών συμφωνιών. Ο Θεός καλεί κάθε χριστιανό στην ενό¬τητα της πίστεως, που βιώνεται μέσα στα μυστήρια και την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
7. Οι Ορθόδοξες εκκλησίες-μέλη του ΠΣΕ αποδέχονται το άρθρο/βάση του καταστατικού και τους σκοπούς και τις ε¬πιδιώξεις του. Έχουν την βαθιά πεποίθηση ότι οι εκκλησιολογικές προϋποθέσεις της Δηλώσεως του Toronto (1950), που τιτλοφορείται «Η Εκκλησία, οι εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών», είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την Ορθόδοξη συμμετοχή στο Συμβούλιο. Όπως είναι αυτονόητο το ΠΣΕ δεν είναι, και σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται να καταστεί, υπέρ-εκκλησία. «Σκοπός του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών δεν είναι να διαπραγματεύεται ενώ¬σεις μεταξύ των εκκλησιών, κάτι που μπορεί να γίνει μόνον από τις εκκλησίες, που ενεργούν με δική τους πρωτοβουλία, αλλά να φέρει τις εκκλησίες σε ζωντανή επαφή μεταξύ τους και να προάγει τη μελέτη και συζήτηση των ζητημάτων της χριστιανικής ενότητας» (Δήλωση του Toronto §2).
8. Θεολογικές μελέτες και άλλες δραστηριότητες προγραμμάτων του ΠΣΕ αποτελούν μέσα προσέγγισης των εκκλησιών. Ιδιαίτερα πρέπει να μνημονευθεί το έργο της «Παγκόσμιας Κινήσεως περί Πίστεως και Τάξεως», που συνεχίζεται στην επιτροπή «Πίστη και Τάξη». Επισημαίνεται ότι το κείμενο «Βάπτισμα, Ευχαριστία, Λειτούργημα», που καταρτίστηκε από την επιτροπή αυτή με τη συμμετοχή και ορθοδόξων θεολόγων, δεν εκφράζει την πίστη της Ορθόδοξης Εκκλησίας σε πολλά σημεία κεφαλαιώδους σημασίας. Εντούτοις, αποτελεί σημαντικό βήμα στην ιστορία της οικουμενικής κινήσεως.
9. Το ΠΣΕ, όμως, ως όργανο των εκκλησιών-μελών του, δεν ασχολείται μόνο με τον διεξαγόμενο στο πλαίσιο της επιτροπής «Πίστη και Τάξη» πολυμερή διάλογο. Οι πολύπλευρες δραστηριότητές του στους χώρους του ευαγγελισμού, της διακονίας, της υγείας, της θεολογικής εκπαίδευσης, του διαθρησκειακού διαλόγου, της καταπολέμησης του φυλετισμού, της προώθησης των ιδεωδών της ειρήνης και της δικαιοσύνης, καλύπτουν ειδικές ανάγκες των εκκλησιών και του κόσμου σήμερα και παρέχουν ευκαιρία κοινής μαρτυρίας και δράσεως. Η Ορθόδοξη Εκκλησία εκτιμά την πολυδιάστατη αυτή δραστηριότητα του ΠΣΕ και στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της συνεργάζεται πλήρως στους προμνημονευθέντες τομείς.
10. Μετά την ΣΤ' Γενική Συνέλευση στο Vancouver δη¬μιουργούνται νέες προϋποθέσεις για μια περισσότερο σημαντική ορθόδοξη συμμετοχή στο συμβούλιο. Η εξισορρόπηση του θεολογικού και κοινωνικού έργου του συμβουλίου, που επιχειρήθηκε στο Vancouver, ανοίγει νέες προοπτικές διείσδυσης της ορθόδοξης θεολογικής σκέψης στη ζωή και τις δραστηριότητες του ΠΣΕ.
11. Αποτελεί, όμως, γεγονός ότι μία ουσιαστική ορθόδοξη μαρτυρία και η ιδιαίτερη θεολογική της συμβολή θα αποδυναμωθούν, εάν δεν βρεθούν μέσα στο ΠΣΕ οι αναγκαίες εκείνες προϋποθέσεις, οι όποιες θα παρέχουν στις Ορθόδοξες Εκκλησίες τη δυνατότητα να ενεργούν ισότιμα προς τα αλλά μέλη του ΠΣΕ με βάση τη δική τους εκκλησιολογική ταυτότητα, κάτι που δε συμβαίνει πάντοτε εξαιτίας των διαδικαστικών αρχών που διέπουν τη δομή και τη λειτουργία του ΠΣΕ. Τα ίδια ισχύουν και ως προς τη συμμετοχή και τη συνεργασία των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών με άλλους διαχριστιανικούς οργανισμούς, όπως το Συμβούλιο Ευρωπαϊκών Εκκλησιών (ΚΕΚ) και όποιο άλλο τοπικό ή περιφερειακό συμβούλιο στο οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία καλείται να συνεργασθεί και να παράσχει τη μαρτυρία της.
Αναφορικά με τα όσα έχουν λεχθεί πιο πάνω, εκφράζεται ανησυχία ως προς τη συνεχιζόμενη διόγκωση του ΠΣΕ με την εισδοχή διαφόρων χριστιανικών κοινοτήτων ως νέων μελών του συμβουλίου, πράγμα που θα μειώσει μακροπρόθεσμα την ορθόδοξη παρουσία στα διάφορα διοικητικά και συμβουλευτικά σώματα του ΠΣΕ και θα αποβεί σε βάρος ενός υγιούς οικουμενικού διαλόγου μέσα στο συμβούλιο. Γι’ αυτό πρέπει να γίνουν νέες αναγκαίες ρυθμίσεις, έτσι ώστε η Ορθόδοξη Εκκλησία να μπορέσει να δώσει μέσα στο συμβούλιο τη μαρτυρία και τη θεολογική της συνεισφορά, που περιμένει απ’ αυτήν το ΠΣΕ, σύμφωνα με όσα έχουν ήδη συμφωνηθεί μεταξύ του ΠΣΕ και των Ορθοδόξων-μελών του (Desiderata Σόφιας).
12. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει συνείδηση του γεγονότος ότι η οικουμενική κίνηση προσλαμβάνει νέες μορφές, προκειμένου να ανταποκριθεί στις νέες συνθήκες και να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις στο σύγχρονο κόσμο. Στην πορεία αυτή είναι απαραίτητη η δημιουργική συμβολή και μαρτυρία της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη βάση της αποστολικής της παραδόσεως και πίστεως. Ευχόμαστε όλες οι χριστιανικές εκκλησίες να εργαστούν από κοινού ώστε να έρθει γρήγορα η μέρα, κατά την οποία ο Κύριος θα εκπληρώσει την ελπίδα των εκκλησιών να γίνει «μια ποιμνη, εις ποιμην» (Ιω 10,16).
Σημεία που χρειάζονται άμεση προώθηση:
1. Είναι ανάγκη να βρεθούν εντός του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Εκ¬κλησιών και των άλλων διαχριστιανικών οργανισμών, οι αναγκαίες προϋποθέσεις, οι οποίες θα δώσουν στις Ορθόδοξες Εκκλησίες τη δυνατότητα να ενεργούν ισότιμα με τα άλλα μέλη των πιο πάνω οργανισμών στη βάση της ιδιαίτερης εκκλησιολογικής τους ταυτότητας, πράγμα που συχνά δε συμβαίνει ε¬ξαιτίας των διαδικαστικών αρχών που διέπουν τη δομή και λει¬τουργία των πιο πάνω διεκκλησιαστικών οργανισμών.
Γι’ αυτό είναι αναγκαίο τόσο στο ΠΣΕ, όσο και στους άλ¬λους οργανισμούς, να γίνουν νέες αναγκαίες ρυθμίσεις, έτσι ώ¬στε η Ορθόδοξη Εκκλησία να μπορέσει να δώσει τη μαρτυρία και τη θεολογική της προσφορά, την οποία αναμένουν απ’ αυ¬τήν οι εταίροι της στην οικουμενική κίνηση.
Ιδιαίτερα ως προς τις σχέσεις της Ορθόδοξης Εκκλη¬σίας με το ΠΣΕ θα πρέπει να εφαρμοσθούν και τα αλλά σημεία από τα Desiderata της Σόφιας για τα όποια δε λήφτηκε ακόμη (δηλαδή πριν από τις αποφάσεις της Ειδικής Επιτροπής, σημ. εκδ.) μέριμνα.
2. Η Ορθόδοξη Εκκλησία που συμμετέχει στον πολυμε¬ρή θεολογικό διάλογο που διεξάγεται στο πλαίσιο της Επιτρο¬πής «Πίστη και Τάξη» πρέπει να βρει τρόπους συντονισμού των προσπαθειών της, ιδίως σε ό,τι αφορά τα εκκλησιολογικά κριτήρια της συμμετοχής της στον πολυμερή αυτό διάλογο.
(Από το παράρτημα του βιβλίου μου ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΑ, εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2007)
ΣΗΜ.
* Κείμενο-απόφαση της Γ΄ Πανορθόδοξης Προσυνοδικής Διάσκεψης. Σύμφωνα με απόφαση της Διάσκεψης αυτής τα κείμενα που παρατίθενται, αν και δεν έχουν ακόμη «κανονική ισχύ» μέχρι την ψήφιση τους από την μέλλουσα να συνέλθει Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, εντούτοις, λόγω της φύσεως των θεμάτων, μπορούν να έχουν «άμεση εφαρμογή» (βλ. Επίσκεψις, 15.12.86, σελ. 9 υπ.) (σημ. εκδ.).
1. Στα επόμενα χρόνια προστέθηκε και το ενδιαφέρον για την οικολογία (και έτσι η επιτροπή μετονομάστηκε σε «Ειρήνη, Δικαιοσύνη και Ακεραιότητα της Δημιουργίας, JPIC), για την οποία ιδιαίτερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο επιδεικνύει αξιοθαύμαστη, πρωτοποριακή και αναγνωρισμένη διεθνώς δραστηριότητα (σημ εκδ.).
2. Το αίτημα αυτό των Ορθοδόξων επιτεύχθηκε με την υιοθέτηση των προτάσεων της Ειδικής Επιτροπής για τη Συμμετοχή των Ορθοδόξων στο ΠΣΕ (βλ. Αναστασία Βασιλειάδου, Η συμμετοχή των Ορθοδόξων στο ΠΣΕ υπό το φως των αποφάσεων της Ειδικής Επιτροπής, Θεσσαλονίκη 2005) (σημ εκδ.).
Απάντηση του Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας, καθηγητού
κ. Πέτρου Βασιλειάδη
στον Πρόεδρο της «Φιλορθοδόξου Ενώσεως» - «Κοσμάς Φλαμιάτος»,
εκδότη κ. Λαυρέντιο Ντετζιόρτζιο
"Αγαπητέ κ. Ντετζιόρτζιο,
Πήρα το ηλεκτρονικό σας μήνυμα με τίτλο "Εξωφρενικές θέσεις από εκπρόσωπο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών!" και σας ευχαριστώ.
Προς αποκατάσταση όμως της αλήθειας - η οποία βάναυσα κακοποιείται από ορισμένους ομοϊδεάτες σας - οφείλω ως Πρόεδρος του τμήματος που διοργάνωσε την εν λόγω ημερίδα να σημειώσω τα ακόλουθα:
α. Η ημερίδα την οποία διοργάνωσε τον περασμένο μήνα το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ ήταν καθαρά επιστημονική και είχε στόχο να ανταλλάξουν απόψεις και να υποβάλουν κριτικά ερωτήματα οι συνάδελφοι καθηγητές προς τους άμεσα εμπλεκομένους συντελεστές του επίσημου θεολογικού διαλόγου της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας με την αντίστοιχη Ρωμαιοκαθολική. Δεν υπήρχαν "εκπρόσωποι" ούτε Εκκλησιών, ούτε ιδρυμάτων. Απλώς χαιρέτησαν την ημερίδα, όπως άλλωστε σημειώνεται και στο επίσημο πρόγραμμα, ο οικοδεσπότης του εκπαιδευτικού ιδρύματος στο οποίο έλαβε χώρα, Πρύτανης του ΑΠΘ καθ. κ. Αναστάσιος Μάνθος, και η διοργανούσα αρχή, ο Πρόεδρος δηλ.του Τμήματος (και συντάκτης αυτού του σημειώματος) καθ. κ. Πέτρος Βασιλειάδης. Αρκετοί ιεράρχες της Εκκλησίας της Ελλάδος έστειλαν ευχετήριες επιστολές, ή επικοινώνησαν μαζί μου δηλώνοντας με λύπη ότι αδυνατούν να παρευρίσκονται στις εργασίες της, ευχόμενοι παράλληλα ευόδωση των εργασιών της. Κρίναμε ότι δεν θα έπρεπε να τις αναγνώσουμε, γιατί έτσι θα χαλούσαμε τον αυστηρά επιστημονικό χαρακτήρα της ημερίδας, μετατρέποντάς την σε κοσμικό-επικοινωνιακό γεγονός. Αυτό δεν το σεβάστηκαν - πάλι ορισμένοι από τους ομοϊδεάτες σας - επιχειρώντας να μετατρέψουν την αίθουσα από ακαδημαϊκό εργαστήρι σε...πολιτική συγκέντρωση, εν ονόματι μάλιστα της ... υπεράσπισης της Ορθοδοξίας. Γι' αυτό απευθύνθηκα σε σας για την επαναφορά τους στην αρμόζουσα σε ...Ορθοδόξους διαλεγομένους τάξη. Μάλιστα σας ευχαρίστησα για την παρέμβασή σας.
β. Ο π. Παύλος Κουμαριανός απλώς "χαιρέτησε" την ημερίδα εκ προσώπου του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου. Μάλιστα, επειδή δεν ήταν προγραμματισμένη καμιά επι πλέον προσφώνηση, ως πρόεδρος έκρινα ότι θα έπρεπε να ενημερώσω τους συμμετέχοντας συναδέλφους στην ημερίδα - πράγμα που έπραξα - και έπειτα να του δώσω κατ' εξαίρεση για ένα λεπτό το λόγο.
γ. Ό,τι ελέχθη στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια δηλ. της ημερίδας, ήταν ευθύνη αποκλειστικά των ιδίων. Ειδικά για την προσωπική παρέμβαση του π. Παύλου ειλικρινά δεν καταλαβαίνω την αντίδρασή σας, αφού επί της ουσίας συμφωνεί - σε ηπιώτερο βέβαια τόνο - με την...διακοπή κάθε διαλόγου πριν επέλθει - του Θεού συνεργούντος βέβαια - η πλήρης ένωση των εκκλησιών. Ευτυχώς που υπάρχει το απομαγνητοφωνημένο κείμενο, το οποίο μας στείλατε, και αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Τα περί intercommunion κλπ. που προβοκατόρικα ακούστηκαν από τους φωνασκούντες, που όπως θα διαπιστώσατε και εσείς δεν ήρθαν για να εκφράσουν την αγωνία τους για τα συζητούμενα (όπως εσείς και ορισμένες μοναχές), αλλά για να επιβάλουν ετσιθελικά την άποψή τους, και όπως ομολόγησαν ορισμένοι σε δημοσιογράφους για να διαλύσουν την εκδήλωση, αποδεικνύουν το επίπεδο διαλόγου εκ μέρους των.
δ. Επειδή, με αφορμή την ημερίδα, ήρθαν στην ηλεκτρονική (και όχι μόνο) επικαιρότητα φαινόμενα τα οποία υποκρύπτουν μια έντονα "μεσσαλιανική" νοοτροπία, και μάλιστα με την μορφή ατομικής υπογραφής (και δή ...από επισκόπους) "ομολογίας" πίστεως, πρακτική όλως αμάρτυρη στην Ορθόδοξη εκκλησιαστική μας παράδοση, με την οποία μάλιστα επιδιώκεται "γυμνή τη κεφαλή" απείθεια, όχι σε άτομα, όσο υψηλά και αν ίστανται στην εκκλησιαστική ιεραρχία (αυτό μπορεί να είναι με προϋποθέσεις συγγνωστό), αλλά στους βασικούς εκκλησιαστικούς θεσμούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας (πράγμα που υπό ορισμένες πρϋποθέσεις επισύρει ακόμη και καθαίρεση), σας επισυνάπτω ολόκληρη την απόφαση της Γ΄Προσυνοδικής σχετικά με τα υπό ... ηλεκτρονική συζήτηση θέματα. Να υπενθυμίσω ότι υπάρχει και άλλο κείμενο για τους διάφορους διμερείς διαλόγους
της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας.
Η απόφαση αυτή της Γ΄ Πανορθόδοξης Προσυνοδικής Διάσκεψης, αν και δεν έχει ακόμη «κανονική ισχύ», μέχρι την ψήφισή της από την μέλλουσα να συνέλθει Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, έχουν εντούτοις, λόγω της φύσεως των θεμάτων, «άμεση εφαρμογή» (βλ. Επίσκεψις, 15.12.86, σελ. 9 υπ.).
ΕΠΙΣΥΝΑΠΤΟΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ*
1. Η Ορθόδοξη Εκκλησία με τη βαθιά της πεποίθηση και την εκκλησιαστική της αυτοσυνειδησία ότι αποτελεί τον φορέα και δίνει την μαρτυρία της πίστεως και της παραδόσεως της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, πιστεύει ακράδαντα ότι κατέχει κεντρική θέση στην υπόθεση της προώθησης της ενότητας των Χριστιανών μέσα στο σύγχρονο κόσμο.
2. Η Ορθόδοξη Εκκλησία διαπιστώνει ότι στη ροή της ιστορίας για πολλούς λόγους και με διάφορους τρόπους σημειώθηκαν πολλές και σημαντικές αποκλίσεις από την παράδοση της αδιαίρετης Εκκλησίας. Έτσι, στο χριστιανικό κόσμο εμφανίστηκαν αποκλίνουσες αντιλήψεις για την ενότητα και γι’ αυτή καθαυτή την ουσία της Εκκλησίας.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία θεμελιώνει την ενότητα της Εκκλησίας στο γεγονός της ιδρύσεώς της από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό και στην κοινωνία της Αγίας Τριάδος και των μυστηρίων. Η ενότητα αυτή εκφράζεται με την αποστολική διαδοχή και την πατερική παράδοση και βιώνεται μέχρι σήμερα σ’ αυτήν. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ως αποστολή και υποχρέωσή της να μεταδώσει σε όλο το χριστιανικό κόσμο την εν Αγία Τριάδι και Ιερά Παραδόσει αλήθεια, η οποία και προσδίδει στην Εκκλησία τον καθολικό χαρακτήρα της.
Η ευθύνη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως και η οικουμενική αποστολή της για την ενότητα της Εκκλησίας, έχουν εκφρασθεί στις Οικουμενικές Συνόδους. Αυτές, ιδιαίτερα, πρόβαλαν τον υφιστάμενο άρρηκτο δεσμό μεταξύ της ορθής πίστεως και της μυστηριακής κοινωνίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία πάντοτε επιζητούσε να προσελκύσει τις διάφορες χριστιανικές εκκλησίες και ομολογίες σε μία από κοινού πορεία αναζήτησης της χαμένης ενότητας των χριστιανών με σκοπό να καταλήξουν όλοι στην ενότητα της πίστεως.
3. Η Ορθόδοξη Εκκλησία, που αδιαλείπτως προσεύχεται «υπέρ της των πάντων ενώσεως», μετείχε στην οικουμενική κίνηση από την πρώτη της εμφάνιση και συντέλεσε στη διάπλαση και περαιτέρω εξέλιξη της. Άλλωστε η Ορθόδοξη Εκκλησία, εξαιτίας του οικουμενικού πνεύματος που την διακρίνει, καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, πάντοτε αγωνιζόταν για την αποκατάσταση της χριστιανικής ενότητας. Γι’ αυτό και η ορθόδοξη συμμετοχή στην οικουμενική κίνηση δεν είναι καθό¬λου ξένη προς τη φύση και την ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά αποτελεί συνεπή έκφραση της αποστολικής πίστεως μέσα σε νέες ιστορικές συνθήκες και για την αντιμετώπιση νέων υπαρξιακών αιτημάτων.
4. Με αυτό το πνεύμα όλες οι κατά τόπους Αγιώτατες Ορθόδοξες Εκκλησίες μετέχουν σήμερα ενεργά σε διάφορα εθνικά, περιφερειακά και διεθνή όργανα της οικουμενικής κινήσεως, όπως και σε διάφορους διμερείς και πολυμερείς διαλόγους, παρά τις δυσκολίες και κρίσεις που κατά καιρούς εμφανίζονται για την ομαλή πορεία της κινήσεως αυτής. Αυτή η πολυδιάστατη οικουμενική δραστηριότητα πηγάζει από αίσθημα υπευθυνότητας και από την πεποίθηση ότι η συνύπαρξη, η αμοιβαία κατανόηση, η συνεργασία και οι κοινές προσπάθειες για τη χριστιανική ενότητα είναι ουσιώδη στοιχεία, «ινα μη εγκοπην τινα δωμεν τω ευαγγελιω του Χριστου» (Α΄ Κορ 9,12).
5. Ένα από τα κύρια όργανα της σύγχρονης οικουμενικής κινήσεως είναι και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (ΠΣΕ). Παρά το γεγονός ότι δεν συμπεριλαμβάνει στους κόλπους του όλες τις χριστιανικές εκκλησίες και ομολογίες και παρά το γεγονός ότι και άλλοι οικουμενικοί οργανισμοί διαδραματίζουν μία σημαντική αποστολή στην προώθηση της οικουμενικής κινήσεως ευρύτερα, το ΠΣΕ αντιπροσωπεύει σήμερα ένα συγκροτημένο οικουμενικό σώμα. Ορισμένες Ορθόδοξες Εκκλησίες υπήρξαν ιδρυτικά του μέλη και στη συνέχεια όλες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες έγιναν μέλη του. Όπως έχει δηλωθεί σε πανορθόδοξο επίπεδο (Δ' Πανορθόδοξη Διάσκεψη 1968) η Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί πλήρες και ισότιμο μέλος του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών και με όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της συμβάλλει στην προαγωγή και ευόδωση του όλου έργου του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών.
6. Παρόλα αυτά, η Ορθόδοξη Εκκλησία πιστή στην εκκλησιολογία της, την ταυτότητα της εσωτερικής της δομής και τη διδασκαλία της αδιαίρετης Εκκλησίας, αν και συμμετέχει στον οργανισμό του ΠΣΕ, με κανένα τρόπο δεν αποδέχεται την ιδέα της «ισότητας των ομολογιών» και με κανένα τρόπο δεν μπορεί να δεχθεί την ενότητα της Εκκλησίας σαν κάποια διομολογιακή προσαρμογή. Με το πνεύμα αυτό η ενότητα η οποία αναζητείται στο ΠΣΕ δεν μπορεί να είναι μόνο προϊόν θεολογικών συμφωνιών. Ο Θεός καλεί κάθε χριστιανό στην ενό¬τητα της πίστεως, που βιώνεται μέσα στα μυστήρια και την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
7. Οι Ορθόδοξες εκκλησίες-μέλη του ΠΣΕ αποδέχονται το άρθρο/βάση του καταστατικού και τους σκοπούς και τις ε¬πιδιώξεις του. Έχουν την βαθιά πεποίθηση ότι οι εκκλησιολογικές προϋποθέσεις της Δηλώσεως του Toronto (1950), που τιτλοφορείται «Η Εκκλησία, οι εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών», είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την Ορθόδοξη συμμετοχή στο Συμβούλιο. Όπως είναι αυτονόητο το ΠΣΕ δεν είναι, και σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται να καταστεί, υπέρ-εκκλησία. «Σκοπός του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών δεν είναι να διαπραγματεύεται ενώ¬σεις μεταξύ των εκκλησιών, κάτι που μπορεί να γίνει μόνον από τις εκκλησίες, που ενεργούν με δική τους πρωτοβουλία, αλλά να φέρει τις εκκλησίες σε ζωντανή επαφή μεταξύ τους και να προάγει τη μελέτη και συζήτηση των ζητημάτων της χριστιανικής ενότητας» (Δήλωση του Toronto §2).
8. Θεολογικές μελέτες και άλλες δραστηριότητες προγραμμάτων του ΠΣΕ αποτελούν μέσα προσέγγισης των εκκλησιών. Ιδιαίτερα πρέπει να μνημονευθεί το έργο της «Παγκόσμιας Κινήσεως περί Πίστεως και Τάξεως», που συνεχίζεται στην επιτροπή «Πίστη και Τάξη». Επισημαίνεται ότι το κείμενο «Βάπτισμα, Ευχαριστία, Λειτούργημα», που καταρτίστηκε από την επιτροπή αυτή με τη συμμετοχή και ορθοδόξων θεολόγων, δεν εκφράζει την πίστη της Ορθόδοξης Εκκλησίας σε πολλά σημεία κεφαλαιώδους σημασίας. Εντούτοις, αποτελεί σημαντικό βήμα στην ιστορία της οικουμενικής κινήσεως.
9. Το ΠΣΕ, όμως, ως όργανο των εκκλησιών-μελών του, δεν ασχολείται μόνο με τον διεξαγόμενο στο πλαίσιο της επιτροπής «Πίστη και Τάξη» πολυμερή διάλογο. Οι πολύπλευρες δραστηριότητές του στους χώρους του ευαγγελισμού, της διακονίας, της υγείας, της θεολογικής εκπαίδευσης, του διαθρησκειακού διαλόγου, της καταπολέμησης του φυλετισμού, της προώθησης των ιδεωδών της ειρήνης και της δικαιοσύνης, καλύπτουν ειδικές ανάγκες των εκκλησιών και του κόσμου σήμερα και παρέχουν ευκαιρία κοινής μαρτυρίας και δράσεως. Η Ορθόδοξη Εκκλησία εκτιμά την πολυδιάστατη αυτή δραστηριότητα του ΠΣΕ και στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της συνεργάζεται πλήρως στους προμνημονευθέντες τομείς.
10. Μετά την ΣΤ' Γενική Συνέλευση στο Vancouver δη¬μιουργούνται νέες προϋποθέσεις για μια περισσότερο σημαντική ορθόδοξη συμμετοχή στο συμβούλιο. Η εξισορρόπηση του θεολογικού και κοινωνικού έργου του συμβουλίου, που επιχειρήθηκε στο Vancouver, ανοίγει νέες προοπτικές διείσδυσης της ορθόδοξης θεολογικής σκέψης στη ζωή και τις δραστηριότητες του ΠΣΕ.
11. Αποτελεί, όμως, γεγονός ότι μία ουσιαστική ορθόδοξη μαρτυρία και η ιδιαίτερη θεολογική της συμβολή θα αποδυναμωθούν, εάν δεν βρεθούν μέσα στο ΠΣΕ οι αναγκαίες εκείνες προϋποθέσεις, οι όποιες θα παρέχουν στις Ορθόδοξες Εκκλησίες τη δυνατότητα να ενεργούν ισότιμα προς τα αλλά μέλη του ΠΣΕ με βάση τη δική τους εκκλησιολογική ταυτότητα, κάτι που δε συμβαίνει πάντοτε εξαιτίας των διαδικαστικών αρχών που διέπουν τη δομή και τη λειτουργία του ΠΣΕ. Τα ίδια ισχύουν και ως προς τη συμμετοχή και τη συνεργασία των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών με άλλους διαχριστιανικούς οργανισμούς, όπως το Συμβούλιο Ευρωπαϊκών Εκκλησιών (ΚΕΚ) και όποιο άλλο τοπικό ή περιφερειακό συμβούλιο στο οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία καλείται να συνεργασθεί και να παράσχει τη μαρτυρία της.
Αναφορικά με τα όσα έχουν λεχθεί πιο πάνω, εκφράζεται ανησυχία ως προς τη συνεχιζόμενη διόγκωση του ΠΣΕ με την εισδοχή διαφόρων χριστιανικών κοινοτήτων ως νέων μελών του συμβουλίου, πράγμα που θα μειώσει μακροπρόθεσμα την ορθόδοξη παρουσία στα διάφορα διοικητικά και συμβουλευτικά σώματα του ΠΣΕ και θα αποβεί σε βάρος ενός υγιούς οικουμενικού διαλόγου μέσα στο συμβούλιο. Γι’ αυτό πρέπει να γίνουν νέες αναγκαίες ρυθμίσεις, έτσι ώστε η Ορθόδοξη Εκκλησία να μπορέσει να δώσει μέσα στο συμβούλιο τη μαρτυρία και τη θεολογική της συνεισφορά, που περιμένει απ’ αυτήν το ΠΣΕ, σύμφωνα με όσα έχουν ήδη συμφωνηθεί μεταξύ του ΠΣΕ και των Ορθοδόξων-μελών του (Desiderata Σόφιας).
12. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει συνείδηση του γεγονότος ότι η οικουμενική κίνηση προσλαμβάνει νέες μορφές, προκειμένου να ανταποκριθεί στις νέες συνθήκες και να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις στο σύγχρονο κόσμο. Στην πορεία αυτή είναι απαραίτητη η δημιουργική συμβολή και μαρτυρία της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη βάση της αποστολικής της παραδόσεως και πίστεως. Ευχόμαστε όλες οι χριστιανικές εκκλησίες να εργαστούν από κοινού ώστε να έρθει γρήγορα η μέρα, κατά την οποία ο Κύριος θα εκπληρώσει την ελπίδα των εκκλησιών να γίνει «μια ποιμνη, εις ποιμην» (Ιω 10,16).
Σημεία που χρειάζονται άμεση προώθηση:
1. Είναι ανάγκη να βρεθούν εντός του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Εκ¬κλησιών και των άλλων διαχριστιανικών οργανισμών, οι αναγκαίες προϋποθέσεις, οι οποίες θα δώσουν στις Ορθόδοξες Εκκλησίες τη δυνατότητα να ενεργούν ισότιμα με τα άλλα μέλη των πιο πάνω οργανισμών στη βάση της ιδιαίτερης εκκλησιολογικής τους ταυτότητας, πράγμα που συχνά δε συμβαίνει ε¬ξαιτίας των διαδικαστικών αρχών που διέπουν τη δομή και λει¬τουργία των πιο πάνω διεκκλησιαστικών οργανισμών.
Γι’ αυτό είναι αναγκαίο τόσο στο ΠΣΕ, όσο και στους άλ¬λους οργανισμούς, να γίνουν νέες αναγκαίες ρυθμίσεις, έτσι ώ¬στε η Ορθόδοξη Εκκλησία να μπορέσει να δώσει τη μαρτυρία και τη θεολογική της προσφορά, την οποία αναμένουν απ’ αυ¬τήν οι εταίροι της στην οικουμενική κίνηση.
Ιδιαίτερα ως προς τις σχέσεις της Ορθόδοξης Εκκλη¬σίας με το ΠΣΕ θα πρέπει να εφαρμοσθούν και τα αλλά σημεία από τα Desiderata της Σόφιας για τα όποια δε λήφτηκε ακόμη (δηλαδή πριν από τις αποφάσεις της Ειδικής Επιτροπής, σημ. εκδ.) μέριμνα.
2. Η Ορθόδοξη Εκκλησία που συμμετέχει στον πολυμε¬ρή θεολογικό διάλογο που διεξάγεται στο πλαίσιο της Επιτρο¬πής «Πίστη και Τάξη» πρέπει να βρει τρόπους συντονισμού των προσπαθειών της, ιδίως σε ό,τι αφορά τα εκκλησιολογικά κριτήρια της συμμετοχής της στον πολυμερή αυτό διάλογο.
(Από το παράρτημα του βιβλίου μου ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΑ, εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2007)
ΣΗΜ.
* Κείμενο-απόφαση της Γ΄ Πανορθόδοξης Προσυνοδικής Διάσκεψης. Σύμφωνα με απόφαση της Διάσκεψης αυτής τα κείμενα που παρατίθενται, αν και δεν έχουν ακόμη «κανονική ισχύ» μέχρι την ψήφιση τους από την μέλλουσα να συνέλθει Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, εντούτοις, λόγω της φύσεως των θεμάτων, μπορούν να έχουν «άμεση εφαρμογή» (βλ. Επίσκεψις, 15.12.86, σελ. 9 υπ.) (σημ. εκδ.).
1. Στα επόμενα χρόνια προστέθηκε και το ενδιαφέρον για την οικολογία (και έτσι η επιτροπή μετονομάστηκε σε «Ειρήνη, Δικαιοσύνη και Ακεραιότητα της Δημιουργίας, JPIC), για την οποία ιδιαίτερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο επιδεικνύει αξιοθαύμαστη, πρωτοποριακή και αναγνωρισμένη διεθνώς δραστηριότητα (σημ εκδ.).
2. Το αίτημα αυτό των Ορθοδόξων επιτεύχθηκε με την υιοθέτηση των προτάσεων της Ειδικής Επιτροπής για τη Συμμετοχή των Ορθοδόξων στο ΠΣΕ (βλ. Αναστασία Βασιλειάδου, Η συμμετοχή των Ορθοδόξων στο ΠΣΕ υπό το φως των αποφάσεων της Ειδικής Επιτροπής, Θεσσαλονίκη 2005) (σημ εκδ.).
Σάββατο 20 Ιουνίου 2009
Παρέμβαση πανεπιστημιακών για το θρησκευτικό μάθημα
Ομάδα πρωτοβουλίας
πανεπιστημιακών καθηγητών
Αθήνα, 3 Ιουνίου 2009
Προς
τον Αξιότιμον Υπουργόν
Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων
Κύριον Άρην Σπηλωτόπουλο
Κύριε Υπουργέ,
Παρά τις προσπάθειες των εμπλεκομένων αρχών και προσώπων, οι ασάφειες και οι διισταμένες απόψεις γύρω από το μάθημα των θρησκευτικών συνεχίζονται. Αυτό οφείλεται εν πολλοίς στην άγνοια ή μη προσεκτική μελέτη των αποφύσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) και των προβλημάτων που δημιουργούν. Για τον λόγο αυτό θεωρήσαμε χρήσιμο μια ομάδα πρωτοβουλίας επιστημόνων (μη θεολόγων) να διευκρινίσουμε ορισμένες πλευρές, ώστε ο διάλογος να μη είναι παράλληλος μονόλογος, και συγχρόνως να προτείνουμε αυτό που θεωρούμε αναγκαία εποικοδομητική λύση του ζητήματος. Με αυτόν τον τρόπο ούτε θα υπάρχει αντίθεση προς τη νομολογία του ΕΔΔΑ, ούτε θα τίθεται εν αμφιβόλω ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του μαθήματος.
Με τιμή
Εκ μέρους της ομάδας πρωτοβουλίας πανεπιστημιακών καθηγητών
Νικήτας Αλιπράντης
τ. Καθηγητής Νομικής, Παν/μιο Θράκης
ομ. Καθηγητής Νομικής, Παν/μιο Στρασβούργου
Τερέζα Βολαλά-Πεντζοπούλου
ομ Καθηγήτρια Φιλοσοφικής Σχολής, Παν/μιο Θεσσαλονίκης
αντ. μέλας Ακαδημίας Αθηνών
Μαριάνος Καράσης
ομ. Καθηγητής Νομικής Σχολής, Παν/μιο Θεσσαλονίκης
αντ. μέλος Ακαδημίας Αθηνών
Ιωάννης-Σεραφείμ Μαρκαντώνης
ομ. Καθηγητής Παιδαγωγικής, Παν/μιο Αθηνών
Πρόεδρος Φιλολογικού ΣυλΛόγου Παρνασσός
Ιωάννης Πανούσης
Καθηγητής Εγκληματολογίας Παν/μιο Αθηνών
πρ. Πρύτανης Δημοκρίτειου Παν/μιου Θράκης
Εμμανουήλ Σαρρής
Καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής, Παν/μιο Θράκης
αντ. μέλος Ακαδημίας Αθηνών
Μερόπη Σπυροπούλου
ομ. Καθηγήτρια Οδοντιατρικής, Παν/μιο Αθηνών
τ. βουλευτής Επικρατείας
Στοιχεία επικοινωνίας: Δεξαμενής 12 Τ.Κ. 14563 Κηφισιά, Τηλ: 210 6202658, Φαξ : 210.6202556, e-mail: daliprantis2002@yahoo.gr
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
ΥΠΟΜΝΗΜΑ
Το μάθημα των θρησκευτικών
(το πρόβλημα και η λύση του)
Το μάθημα των θρησκευτικών δεν αφορά μόνο τους θεολόγους, ούτε ίσως μερικούς ειδικευμένους νομικούς. Αφορά όλη την ελλαδική κοινωνία, Έλληνες και μη. Το κείμενο αυτό προέρχεται από ομάδα πρωτοβουλίας επιστημόνων εκπροσώπων όλων σχεδόν των επιστημών, πλην της θεολογίας1. Σκοπό έχει να διευκρινισθούν καίριες πλευρές του θέματος, να αξιολογηθούν κριτικά ορισμένες απόψεις και αποφάσεις, και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής, ΕΔΔΑ), και να διατυπωθεί λύση για το μάθημα,
Α. Το μάθημα των θρησκευτικών και τα προβλήματα της απαλλαγής.
Είναι γνωστό ότι οι διαδοχικές εγκύκλιοι του Υπουργείου Παιδείας του 2008 έχουν δημιουργήσει το ερώτημα: το δικαίωμα απαλλαγής αφορά μόνο τους μη ορθοδόξους χριστιανούς ή όλους; Από την πλευρά τους ο Συνήγορος του Πολίτη και η Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα έχουν ταχθεί από το 2002 υπέρ της δεύτερης εκδοχής με απλή επίκληση λόγων συνειδήσεως των γονέων (η Αρχή αυτή κάνει λόγο και για λόγους πεποιθήσεων).
Είναι σημαντικό εν πρώτοις να επισημανθούν τα χαρακτηριστικά του μαθήματος που
θεωρείται ότι δικαιολογούν την δεύτερη άποψη.
1. Συνηθέστατα λέγεται ότι το μάθημα των θρησκευτικών είναι στην Ελλάδα ομολογιακό και σ' αυτόν τον χαρακτήρα του θεμελιώνεται το δικαίωμα απαλλαγής. Εδώ χρειάζονται μερικές διευκρινίσεις ώστε να αποφεύγονται οι πρόχειρες γενικεύσεις. Είναι γεγονός ότι στη Δυτική και Βόρεια Ευρώπη που γνώρισε τις μακραίωνες διαμάχες ρωμαιοκαθολικών και προτεσταντών, όπου και όταν επικρατούσε μια μερίδα εγίνοντο οι περιβόητες «ομολογίες πίστεως» που ήταν η δημόσια παραδοχή της διδασκαλίας εκείνης. Από τότε στις ρωμαιοκαθολικές και στις προτεσταντικές κοινότητες μοιραία το μάθημα απέκτησε αυστηρό ομολογιακό-κατηχητικό χαρακτήρα, απέβλεπε δηλαδή στο να κάνει τους μαθητές καλούς προτεστάντες (λουθηρανούς, καλβινιστές κλπ,) ή καλούς ρωμαιοκαθολικούς, μ' άλλα λογία πιστά μέλη της κάθε εκκλησίας. Έτσι π.χ. μετά την επικράτηση του λουθηρανισμού στην Νορβηγία το μάθημα των θρησκευτικών έγινε καθαρά ομολογιακό, γι' αυτό και προβλέφθηκε εδώ και περίπου 150 χρόνια η απαλλαγή από αυτό των μη λουθηρανών μαθητών.
2. Στην Ανατολή, αντιθέτως, η ορθόδοξη πίστη υπήρξε πάντα (μετά την εικονομαχία) στοιχείο ενότητας των χριστιανικών πληθυσμών. Επομένως ο λεγόμενος ομολογιακός της χαρακτήρας (ο όρος είναι άγνωστος στο ελληνικό λεξιλόγιο) δεν έχει το ίδιο ιστορικό βάρος με τον αντίστοιχο δυτικοευρωπαϊκό όρο. Γι' αυτό και το μάθημα των θρησκευτικών δεν έχει αφ΄ εαυτού τον ομολογιακό-κατηχητικό χαρακτήρα που έχει στη δυτική Ευρώπη. Βεβαίως υπήρξαν στην Ελλάδα, από τον 19ο αιώνα, δυτικοευρωπαϊκές επιδράσεις που αλλοίωσαν το μάθημα επί μακρόν, με κατάληξη το αφηρημένο και αρνητικά ιδεολογικά φορτισμένο σχήμα του λεγόμενου ελληνοχριστιανικού πολιτισμού. Σήμερα όμως το μάθημα εκθέτει την ορθόδοξη πίστη που είναι μια αναντίρρητη διάσταση της ελληνικής ιστορικής συνείδησης και παρέχει γνώσεις και αντικειμενικές πληροφορίες για τα άλλα θρησκεύματα και ομολογίες. Με άλλα λόγια έχει κατά βάση γνωστικό και όχι κατηχητικό χαρακτήρα, δεν επιδιώκει δηλαδή την αποδοχή από τους μαθητές της διδασκαλίας αυτής, αυτό που το ΕΔΔΑ αποκαλεί endoctrinement και ορθά επικρίνει κατά πάγια νομολογία2.
Η πείρα όλων πιστών και μη, μαρτυρεί ότι γενικά τα ελληνόπουλα δεν γίνονται συνειδητοί χριστιανοί με και από το σχολικό μάθημα των θρησκευτικών. Απλώς αυτό είναι στοιχεία της παιδείας τους. Το αν θα την δεχθούν ή όχι, αυτό είναι αποτέλεσμα άλλων παραγόντων. Αν δεν υπήρχε το μάθημα αυτό, θα είχε δημιουργηθεί ένα τεράστιο κενό παιδείας, όπως συνέβη στη Γαλλία, όπου από το 1905 καταργήθηκε κάθε θρησκευτική εκπαίδευση και οι νεαροί γάλλοι αγνοούσαν και την ύπαρξη του προσώπου του Ιησού Χριστού3.
3. Η ασάφεια και οι αντιγνωμίες στην Ελλάδα προέρχονται πρώτ' απ' όλα από το ζήτημα αν για την εξαίρεση μαθητών από το μάθημα των θρησκευτικών απαιτείται δικαιολόγηση ή αρκεί απλή επίκληση λόγων συνειδήσεως (οπότε στην τελευταία αυτή περίπτωση το μάθημα μετατρέπεται κατ' ουσίαν σε προαιρετικό, η δε άποψη άτι εξακολουθεί να έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα μόνο ως παιχνίδι λέξεων μπορεί να χαρακτηρισθεί.
Στο ζήτημα αυτό η θέση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν είναι ξεκαθαρισμένη και ομόφωνη4. Το θέμα της δικαιολόγησης ή μη της αίτησης απαλλαγής δίχασε πρόσφατα το Δικαστήριο σε μια σημαντική νορβηγική υπόθεση (Folgero5). Το δικαστήριο, με οριακή πλειοψηφία (9 προς 8), δέχθηκε ότι η απαίτηση δικαιολόγησης είναι αντίθετη με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής, ΕΣΔΑ). Με την απόφαση αυτή: το Δικαστήριο εμφανίσθηκε ασυνεπές προς τις δικές του ερμηνευτικές αρχές. Διότι, κατά την ΕΣΔΑ, το Κράτος υποχρεούται να παρέχει εκπαίδευση, αλλά και να σέβεται, στην εκπαιδευτική διαδικασία, τις θρησκευτικές και φιλοσοφικές πεποιθήσεις των γονέων6. Το ΕΔΔΑ διασαφήνισε ήδη από το 1982 ότι «ο όρος 'πεποιθήσεις' δεν είναι συνώνυμος με απλές γνώμες ή ιδέες. Αναφέρεται σε απόψεις που έχουν ένα βαθμό ισχύος, σοβαρότητας, συνοχής και σημαντικότητας».7 Είναι σαφές ότι για να μπορέσει το Δικαστήριο να διαπιστώσει, κατά περίπτωση, αν υπάρχουν «πεποιθήσεις» με τα αναφερθέντα κριτήρια, θα πρέπει η αίτηση απαλλαγής να περιέχει κάποια δικαιολόγηση. Εν τούτοις στην απόφαση Folgero το Δικαστήριο παρέλειψε να ελέγξει αν υπάρχουν τα στοιχεία που συνιστούν «πεποιθήσεις». Και δέχθηκε μεν ότι «οι γονείς δεν είχαν υποβληθεί στην υποχρέωση να κοινοποιήσουν τις προσωπικές τους πεποιθήσεις ως τέτοιες»8 αλλά πρόσθεσε - κατά τρόπο αντιφατικό -ότι «ο κίνδυνος να αισθανθούν οι γονείς αναγκασμένοι να αποκαλύψουν ενδόμυχες (sic) πλευρές των θρησκευτικών και φιλοσοφικών τους πεποιθήσεων ενυπήρχε αναγκαία» στην απαίτηση δικαιολόγησης της αίτησης απαλλαγής!9
4. Αυτά σημαίνουν ότι η νομική κατάσταση σχετικά με την απαλλαγή είναι συγκεχυμένη και αμφισβητούμενη και στην 'μεγάλη' Ευρώπη. Πάντως η απλή επίκληση λόγων 'συνειδήσεως' - που αρκεί κατά τον Συνήγορο του Πολίτη - δεν είναι ταυτόσημη με την επίκληση «πεποιθήσεων», σύμφωνα με την νομολογία του ΕΔΔΑ. Διότι η «συνείδηση» εμπεριέχει πολλούς βαθμούς αυτεπίγνωσης, από την βαθύτερη μέχρι την πιο επιφανειακή, και επομένως είναι ως έννοια ελαστικότερη και ευρύτερη από τις «πεποιθήσεις».
Εκτός αυτού στο θέμα απαλλαγής από το μάθημα η αποφατική δήλωση πεποιθήσεων (του τύπου «δεν ανήκω στην τάδε κοινότητα») δεν είναι ούτε θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως ίσης νομικής βαθύτητας και σημασίας με την θετική δήλωση οποιουδήποτε περιεχομένου.10 Διότι εάν για την απαλλαγή από το μάθημα απορριφθεί με απόλυτη συνέπεια και η απαφατική μη γνωστοποίηση πεποιθήσεων θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι και μόνο το γεγονός της αίτησης απαλλαγής σημαίνει καθ΄ εαυτό ότι ο αιτών δεν έχει τις πεποιθήσεις που διδάσκονται στο μάθημα και άρα συνιστά, εμμέσως πλην σαφώς, αρνητική γνωστοποίηση πεποιθήσεων. Και το άτοπο συμπέρασμα θα μπορούσε να είναι ότι κάθε αίτηση απαλλαγής αποκλείεται! Ιδού τα προβλήματα που δημιουργεί ήδη στο επίπεδο του ΕΔΔΑ το θέμα της απαλλαγής από το μάθημα των θρησκευτικών.
5. Εδώ πρέπει να επισημανθεί μία σημαντική ατέλεια της ίδιας της ΕΣΔΑ: Αναγνωρίζει αποκλειστικά στους γονείς το δικαίωμα να προσδιορίζουν την θρησκευτική εκπαίδευση των παιδιών τους σύμφωνα με τις δικές τους πεποιθήσεις και αγνοεί τελείως την θέληση των ίδιων των παιδιών. Τελικά, η ρύθμιση αυτή, ούτε την ελευθερία συνειδήσεως υπηρετεί, αφού ο γονέας είναι ενδεχόμενο να την προσβάλει στο πρόσωπο του παιδιού, προβάλλοντας τη δική του κοσμοθεωρία. Συμφωνότερο με τα δικαιώματα του ανθρώπου θα ήταν αν το δικαίωμα των γονέων να ζητήσουν εξαίρεση αναγνωριζόταν με την επιφύλαξη ότι ο μαθητής δεν θα εκφράσει αντίθετη θέληση, δηλαδή, την θέληση να παρακολουθήσει το μάθημα των θρησκευτικών. Μία εγκύκλιος που θα ελάμβανε υπόψη αυτή τη θέληση του μαθητή, δεν θα έπρεπε να θεωρηθεί αντίθετη προς την ΕΣΔΑ.
Β. Το θρησκειολογικό μάθημα ως μη λύση.
Από διάφορες κατευθύνσεις προτάθηκε η αντικατάσταση του μαθήματος των θρησκευτικών όπως διδάσκεται σήμερα με τη διδασκαλία των ανά τον κόσμο θρησκευμάτων. Η πλέον ακραία πρόταση θέλει την αξιολογικά πλήρως ουδέτερη ισοπέδωση - χάριν «αντικειμενικότητας» - όλων των θρησκευμάτων, μια δεύτερη επιφυλάσσει απλώς κάποια ιδιαίτερη αναφορά στον χριστιανισμό και/ή στην ορθοδοξία.
Δεν θα σχολιασθεί η ευκολία με την οποία Έλληνες είναι πρόθυμοι να διαγράψουν ή να συρρικνώσουν ένα αναπόσπαστο τμήμα της ελληνικής ιστορικής αυτοσυνειδησίας, προβάλλοντας τις δικές τους προσωπικές απορριπτικές θέσεις και χωρίς αυτό να επιβάλλεται από νομική άποψη.
1. Η πρόταση αυτή είναι δημοκρατικά διαβλητή για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η μεγάλη πλειονότητα των κατοίκων, ανεξάρτητα από τον πολιτικό τους προσανατολισμό, δέχεται την ορθόδοξη χριστιανική πίστη. Ειδικότερα:
-Πρώτον, προδίδει επικίνδυνη, αν μη και υστερόβουλη, παιδαγωγική άγνοια, έστω και αν - ή ακριβώς επειδή! - προέρχεται ή εμπνέεται από όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης (την Κοινοβουλευτική Συνέλευση ή την ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας)11. Κι αυτό γιατί είναι φανερό ότι η εγκεφαλική περιήγηση στον δαιδαλώδη κόσμο των ανά τον κόσμο θρησκευμάτων και φιλοσοφικο-θρησκευτικών θεωριών μόνο σύγχυση και «ταραχήν εν κρανίω» θα προκαλούσε στους νεαρούς μαθητές. Όπως επισημαίνει έμπειρος παιδαγωγός «αν δεν θεωρητικολογούμε κι αν θέλουμε να έχουμε παιδευτικά αποτελέσματα, θα πρέπει να διδάξουμε τις αρχές και τα διδάγματα μιας συγκεκριμένης θρησκείας, αλλιώς 8α οδηγηθούμε σε γενικόλογες και δυσπρόσιτες φιλοσοφικές περί ηθικής θεωρίες ατόμων ή σε ξηρές περιγραφές των διαφόρων θρησκευτικών δογμάτων και μορφών λατρείας».
-Δεύτερον, επιδιώκοντας μέσα από την θρησκευτική αγωγή, την αξιολογικά «αντικειμενική» και πλήρη εξίσωση των θρησκειών «με κάθε ουδετερότητα»12, η άποψη αυτή δείχνει να μη συνειδητοποιεί ότι και αυτή η θέση έχει δεδομένο αξιολογικό και ιδεολογικό χαρακτήρα, όπως και κάθε άποψη σχετική με τις θρησκείες.
-Τρίτον, συγχέει τον αναγκαίο εκπαιδευτικό πλουραλισμό με την ισοπεδωτική μεταχείριση όλων των θρησκειών και την αντιμετώπιση τους, στην καλλίτερη περίπτωση κυρίως ως φορέων (ηθικών) αξιών13 παραγνωρίζοντας τον θεμελιακό υπαρξιακό τους χαρακτήρα. Θεωρεί' επ' πλέον ότι με το θρησκειολογικό μάθημα θα ενισχύεται η ανεξιθρησκία και το δημοκρατικό φρόνημα στις πλουραλιστικές και πολυπολιτισμικές κοινωνίες. Ίσως αυτό να έχει κάποια βάση για κάποιες χώρες Σε χώρες πάντως όπως η Ελλάδα, το μάθημα των θρησκευτικών δεν εξέθρεψε ποτέ μισαλλοδοξία και φανατισμό και επομένως η δημοκρατική «κατήχηση» μέσω του θρησκειολογικού μαθήματος δεν έχει θέση.
2. Τέλος, το θρησκειολογικό μάθημα, με βάση το θρησκευτικό Φαινόμενο γενικά και τις μεγάλες θρησκείες του κόσμου και με ιδιαίτερη αναφορά στον Χριστιανισμό και την Ορθοδοξία προτείνεται από μερικούς θεολόγους. Επικαλούνται γι΄ αυτό «τον εκσυγχρονισμό και την προσαρμογή στα σημερινά δεδομένα» (sic) και νομίζουν ότι έτσι θα εξασφαλισθεί ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του για όλους τους μαθητές. Ίσως η σκέψη αυτή εξηγεί την εύκολη υιοθέτηση των επιχειρημάτων υπέρ του θρησκειολογικού μαθήματος και την εύκολη αποδοχή περιθωριοποίησης της ορθόδοξης χριστιανικής κληρονομιάς, και μάλιστα οπό θεολόγους, χωρίς, όπως ελέχθη, αυτό να επιβάλλεται νομικά.
Όσον αφορά την διασφάλιση του υποχρεωτικού χαρακτήρα του μαθήματος, δηλαδή την κατάργηση της απαλλαγής απ' αυτό, η προαναφερθείσα απόφαση Folgero 14 έδωσε στην άποψη αυτή τη χαριστική βολή. Ας σημειωθεί ότι στην Νορβηγία με την μεταρρύθμιση του 1999 το μάθημα απέβαλε τον λουθηρανικό-κατηχητικό χαρακτήρα και απέκτησε γνωστικό θρησκειολογικό χαρακτήρα που επεκτάθηκε μάλιστα και στη φιλοσοφία- Απλώς προβλέφθηκε για τον διδάσκοντα να λαμβάνει ως αφετηρία την λεγόμενη ρήτρα του χριστιανικού προσανατολισμού της διδασκαλίας. Συγχρόνως προβλέφθηκε η δυνατότητα να απαλλαγεί ένας μαθητής από τα τμήματα εκείνα της διδασκαλίας για τα οποία οι γονείς του κρίνουν ότι αντιστοιχούν σε άλλη θρησκεία ή φιλοσοφία ζωής απ΄ αυτήν των ιδίων. Το ΕΔΔΑ στην απόφαση Folgero αρνείται και αυτήν την μερική απαλλαγή από το κατά Βάση θρησκειολογικό μάθημα και απαιτεί την ολική απαλλαγή εφ' όσον επιφυλάσσεται κάποια ιδιαίτερη θέση σε μία θρησκεία (εν προκειμένω στην χριστιανική).
3. Χαρακτηριστικό των ισοπεδωτικών αντιλήψεων που τείνουν να επικρατήσουν στο ΕΔΔΑ ως προς την θρησκευτική αγωγή είναι το εξής: Στην νεότερη απόφαση Ζengin 5 - έστω και αν αυτή αφορούσε το ειδικό τουρκικό νομικό καθεστώς - το Δικαστήριο παραπέμπει σε έκθεση για την Τουρκία της ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας (ECRI)16, την οποία υιοθετεί (παρ, 74). Στην έκθεση αυτή αναφέρεται, μεταξύ άλλων ότι «εάν πρόκειται πράγματι για μάθημα που αφορά τους διάφορους νομικούς πολιτισμούς, δεν θα είχε θέση ο περιορισμός του υποχρεωτικού χαρακτήρα του μόνο στους μουσουλμάνους». Μ΄ άλλα λόγια το Δικαστήριο περιβάλλει με το κύρος του την ακραία ισοπεδωτική αντίληψη ότι μόνο στο «απόλυτα ουδέτερο» θρησκειολογικό μάθημα δικαιολογείται ο υποχρεωτικός χαρακτήρας για όλους. Το καίριο όμως ερώτημα, από την άποψη των δικαιωμάτων του ανθρώπου, που θέτει η αντίληψη αυτή είναι: θα μπορούσε να επιβληθεί ως υποχρεωτικό ένα μάθημα που θα περιοριζόταν σε μια ουδέτερη και άνευρη περιγραφή των ανά τον κόσμο θρησκειών, χωρίς δυνατότητα απαλλαγής για όσους δεν συμφωνούν με την απόλυτα ισοπεδωτική μεταχείρισή τους; Για όποιον έχει ουσιαστική ευαισθησία για τα δικαιώματα του ανθρώπου η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι αρνητική.
Το συμπέρασμα είναι κατ' ανάγκην ότι ούτε το θρησκειολογικό μάθημα (με κάποια ειδική αναφορά σε μία θρησκεία) ούτε το «απόλυτο» θρησκειολογικό μάθημα εξασφαλίζουν τον υποχρεωτικό του χαρακτήρα. Για όλους αυτούς τους λόγους η λύση είναι αναγκαίο να αναζητηθεί σε ένα μάθημα που θα εστιάζεται όχι σε μία θρησκεία ως θρησκεία - με ό,τι αυτή εμπεριέχει ως προσωπικά «πιστεύω» -, αλλά σε μία συγκεκριμένη θρησκευτική κληρονομιά, εν προκειμένω την ορθόδοξη χριστιανική, ως αντικειμενικό δεδομένο. Έτσι το μάθημα δεν θα μπορούσε να μετατραπεί σε μάθημα ούτε θρησκειολογικό αυτέ πολιτισμικό, πράγμα που θα το εξέτρεπε από το καθ' αυτό αντικείμενο του.
Γ. Η πρόταση: Μάθημα ορθόδοξης χριστιανικής κληρονομιάς
(ως οικουμενικό μήνυμα).
1. Αφετηρία της πρότασης είναι ένα γεγονός ανεπίδεκτο αμφισβητήσεως: η Πολιτεία, κάθε Πολιτεία - εννοούμε δημοκρατικά καθεστώτα - στην παιδευτική της αποστολή, έχει την εξουσία και την υποχρέωση να διδάσκονται τα παιδιά, που φοιτούν στα σχολεία της χωράς, τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την ιδιοπροσιωπία της χώρας, στο πλαίσιο της παρεχόμενης γενικότερης παιδείας. Η εξουσία και η υποχρέωση αυτή είναι αναφαίρετες και αναπαλλοτρίωτες και δεν έχουν καμία σχέση με το σύστημα σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας-θρησκείας. Επί πλέον κανένα διεθνές όργανο δεν μπορεί να τις θίξει όσο υπάρχουν επί μέρους Πολιτείες με συνείδηση της παιδευτικής τους αποστολής.
Στοιχείο συστατικό της ιδιοπροσωπίας της Ελλάδας είναι η ορθόδοξη χριστιανική κληρονομιά και επομένως αυτή ως μάθημα θα πρέπει να είναι στοιχείο του εκπαιδευτικού συστήματος. Όπως στο μάθημα της ιστορίας δίδεται προτεραιότητα στην ελληνική ιστορία, κατά τον ίδιο τρόπο και για τον ίδιο λόγο θα διδάσκεται η ορθόδοξη χριστιανική κληρονομιά ως τέτοια. Εδώ είναι θέμα πνευματικής ευθύτητας και εντιμότητας να αναχθούν όλοι υπεράνω των οποιωνδήποτε προσωπικών τους αντιλήψεων και να δεχθούν αυτό το αναμφισβήτητο αντικειμενικό δεδομένο, και όχι να κάνουν τα προσωπικά τους ‘πιστεύω» ανομολόγητο όχημα για την υποστήριξη λύσεων για το εξεταζόμενο θέμα.
Το μάθημα, αναμορφωνόμενο, θα παρέχει, σε γλώσσα λιτή και χωρίς θεολογικές κατασκευές, τις αναγκαίες γνώσεις για όλα τα στοιχεία της ορθόδοξης χριστιανικής φυσιογνωμίας, παραλείποντας λεπτομέρειες που δεν έχουν σχέση μ' αυτήν, θα έχει ως κύριο περιεχόμενο τα χαρακτηριστικά της χριστιανικής πίστης όχι ως θρησκείας αλλ' ως συστατικού της ορθόδοξης κληρονομιάς και παράδοσης. Θα αναφέρεται και στις ποικίλες πολιτιστικές της εκφάνσεις κατά τρόπο συγκεκριμένο από τη βυζαντινή εποχή μέχρι σήμερα, χωρίς εξωραϊσμούς και συγκαλύψεις, δηλαδή με πνεύμα κριτικό. Εννοείται ότι θα έχει διευρυμένο χαρακτήρα, όπως άλλωστε έχει και σήμερα, και θα παρέχει αντικειμενικές πληροφορίες και επαρκείς γνώσεις για την φυσιογνωμία των άλλων χριστιανικών ομολογιών (ρωμαιοκαθολικισμού και των διαφόρων εκδοχών του προτεσταντισμού) και των άλλων θρησκευτικών παραδόσεων, με τον αναγκαίο σεβασμό προς αυτές αλλά και επισημαίνοντας με νηφαλιότητα.
2. Με τα χαρακτηριστικά αυτά το μάθημα της ορθόδοξης χριστιανικής κληρονομιάς θα διδάσκεται ως υποχρεωτικό μάθημα για όλους τους μαθητές που φοιτούν σε ελληνικά σχολεία, και για τα παιδιά των μεταναστών οποιασδήποτε προέλευσης. Είναι στοιχειώδες – και δεν αποτελεί έλλειψη σεβασμού προς οποιεσδήποτε παραδόσεις ή πεποιθήσεις -, αφού διαμένουν στη χώρα μας, να μαθαίνουν ό,τι έχει σχέση με το περιβάλλον, θρησκευτικό και πολιτιστικό, στο οποίο ζουν. Βλέπουν εκκλησίες, εικόνες, όπως βλέπουν αρχαία μνημεία- είναι φυσικό και αναγκαίο να γνωρίζουν τι σημαίνουν όλα αυτά και ποιας παράδοσης είναι δημιουργήματα. Εάν ένας Έλληνας διέμενε π.χ. στην Ινδία, δεν θα ήταν φυσικό τα παιδιά του να μάθουν στο σχολείο ό,τι αφορά τις ινδικές θρησκευτικές παραδόσεις για να συνειδητοποιούν, αν μη τι άλλο, το περιβάλλον όπου θα ζούσαν; Είναι γνωστό ότι πολλοί Έλληνες ισραηλίτες γονείς ήθελαν και θέλουν τα παιδιά τους να παρακολουθούν το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία μας, άσχετα από τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, ακριβώς για να γνωρίζουν το περιβάλλον στο οποίο ζουν.
Εξάλλου είναι γνωστό ότι την δική του παράδοση μπορεί καλλίτερα να συνειδητοποιήσει κανείς όταν γνωρίζει και άλλες παραδόσεις΄ και αντίστροφα μόνο όταν γνωρίζει κανείς καλά την ιδιοπροσωπία της χώρας του θα μπορεί καλλίτερα να καταλάβει ξένες θρησκευτικές και πολιτιστικές παραδόσεις και να τις παραβάλει με τις δικές του. Η γνώση επομένως της ορθόδοξης χριστιανικής κληρονομιάς όχι μόνο δεν αντιτίθεται στις απαιτήσεις του πλουραλισμού, της πολυφωνίας και της πολυπολιτισμικότητας αλλ' ακριβώς τις θεμελιώνει. Γι' αυτό και ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του οχι μόνο δεν αναιρεί, αλλ' επισφραγίζει τον σεβασμό των οποιωνδήποτε διαφορετικών πεποιθήσεων. Κι αυτό, τόσο περισσότερο όσο ο ελληνικός χώρος ήταν πάντα ανοικτός σε ξένα ερεθίσματα και έχει γνωρίσει στη ιστορική του πορεία μακρά συνύπαρξη με αλλόφυλους κα αλλόθρησκους.
3. Άλλωστε η ορθόδοξη χριστιανική κληρονομιά ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της Ελλάδος και του ευρύτερου ελληνικού χώρου. Είναι κοινή στη Μ. Ανατολή, τη Ρουμανία, Σερβία, Βουλγαρία, Ρωσία, Γεωργία. Δεν γέννησε μόνο τους Έλληνες Πατέρες και αγίους αλλά, μεταξύ πλείστων άλλων, τον Ισαάκ τον Σύρο από το Κατάρ, που τον 7ο αιώνα προσδιόρισε τον λεπτότατο εξανθρωπισμό του ανθρώπου γράφοντας ότι έγκειται στο να «καίγεται η καρδιά του για όλη την κτίση, για τους ανθρώπου και τα ζώα... Από τη μεγάλη συμπόνια, η καρδιά του γίνεται ταπεινή και δεν μπορεί να αντέξει να ακούσει ή να δει να βλάπτεται ή να λυπάται, έστω και λίγο, ένα οποιοδήποτε πλάσμα»(Λόγος 81, 7).
Αυτή η κληρονομιά17 - είναι γενικά γνωστό - αποτελεί τον αντίποδα κάθε «μισαλλοδοξίας και σκοταδισμού» είναι ό,τι πιο οικουμενικό ανθρωπιστικό μήνυμα μπορεί να δοθεί στους μαθητές των ελληνικών σχολείων και δεν προσβάλλει τις οποιεσδήποτε πεποιθήσεις γονέων. Σε αυτόν τογ οικουμενικό πλούτο και της ορθόδοξης κληρονομιάς παραπέμπει με τα σημαδιακά του λόγια ο Οδυσσέας Ελύτης: «Είναι ο μόνος τρόπος να ξαναγίνουμε οι Έλληνες Ευρωπαίοι. Με το να συνεισφέρουμε και όχι να δανειζόμαστε... Με σεβασμό προς τις κατακτήσεις των άλλων, αλλά και με τη συνείδηση του πλούτου που ένας κρυφός αγωγός εκχύνει αδιάκοπα μέσα μας».
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
Παραπομπές:
1. Ο λόγος αυτής της εξαίρεσης έγκειται στο ότι η συμμετοχή των θεολόγων θα μπορούσε ενδεχομένως να θεωρηθεί ότι οφείλεται σε λόγους προάσπισης επαγγελματικών συμφερόντων.
2. Ήδη από το έτος 1976, στην απόφαση Kjelasen, Busk Madsen και Pedersen. Ο όρος endocrtrinement θα μπορούσε να αποδοθεί ελληνικά ως προσηλυτιστική κατήχηση ή ως επηρεασμός και εγκλωβισμός οε μία διδασκαλία.
3. Χαρακτηριστικά έγραφε ο Γιάννης Τσαρούχης ότι νεαρός, που είδε σε προβαλλόμενη ταινία στην τηλεόραση την μορφή του Χριστού, ερώτησε: «Ποιος είναι αυτός ο κύριος;» Αυτό δεν είναι έλλειψη πίστης, είναι απλώς απαδευσία.
4. Αν εξαιρεθεί ένα σημείο το οποίο με βεβαιότητα θεωρείται αντίθετο με την ΕΣΔΑ, δηλαδή όταν η απαλλαγή επιτρέπεται με την θετική δήλωση άλλου θρησκεύματος από το διδασκόμενο, όπως στην υπόθεση Ζengin κατά Τουρκίας, απόφαση 9 Οκτωβρίου 2007, όπου η απαλλαγή προβλεπόταν για τους χριστιανούς και ισραηλίτες (chretiens et juifs).
5. Απόφαση Folgero κατά Νοοβηγίας {διευρυμένη σύνθεση, Grande Chambre), 29 Ιουνίου 2007.
6. Άρθρο 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.
7. Απόφαση Campbell et Cosans, 25 Φεβρουαρίου 1982 (νομολογία παγιωθείσα),
8. Πράγματι, κατά τον νορβηγικό νόμο, θα ασκούσε π δήλωση ότι δεν ανήκουν στη λουθηρανική Εκκλησία.
9. Η μειοψηφία των 8 δικαστών εκτενώς επεσήμανε τις νομικές αδυναμίες της απόφασης.
10. Ερμηνεύοντας το όρθρο 9 (ελευθερία συνειδήσεως και θρησκείας) της ΕΙΔΑ το ΕΔΔΑ αναγνώρισε το δικαίωμα μη γνωστοποίησης, και αποφατικά, της θρησκείας (Απόφαση Αλεξανδρίδη κατά Ελλάδος, 21 Φεβρουαρίου 2006). Ας μη παραγνωρίζεται; όμως, ότι αυτό έγινε σε υπόθεση δικαστικού όρκου, όπου επρόκειτο για άσκηση αυτοτελούς δικαιώματος, και όχι για άρση έννομης υποχρέωσης εκπαίδευσης) που είναι κατ' ουσίαν το λεγόμενο δικαίωμα απαλλαγής από το μάθημα. Περαιτέρω ανάπτυξη του θέματος αυτού θα ξέφευγε από το πλαίσιο ταυ παρόντος υπομνήματος.
11. Οι αποφάσεις, συστάσεις ή εκθέσεις των οργάνων αυτών ούτως ή άλλως δεν έχουν καμιά δεσμευτική ισχύ και απλώς αναφέρονται εδώ, επειδή πρόσφατα παρέπεμψε σ' αυτές το ΕΔΔΑ στην προαναφερθείσα απόφαση Ζengin (βλ. υποσημ 4).
12. Σύσταση Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης 1720 (2005), παρ. 14.2
13. Σύσταση Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης 1396 (1999), παρ. 13, ii, a, ιδίως στη δυτική
Ευρώπη είναι πολύ διαδεδομένη η χρησιμοθηρική αντίληψη ότι κάθε θρησκεία είναι στην ουσία της κάποια ηθική, κανόνες, και δη και εξωτερικοί κανόνες συμπεριφοράς, που επιχειρεί να «κάνει τους ανθρώπους καλλίτερους» διοχετεύοντας κάποιες αξίες. Ο ρόλος της θρησκείας, σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, παραπέμπει ατούς «Βαρβάρους» του Καβάφη, οι οποίοι «ήταν υια κάποια λύση»! Είναι εντυπωσιακή η άγνοια ή αγνόηση της υπαρξιακής νοηματοδότησης της ζωής ως πανανθρώπινης πρωταρχικής ανάγκης.
14. Βλ υποσημ. 5.
15. Απόφαση Ζengin κατά Τοιρκίας (υποσημ. 4,), που πάντως ελήφθη ως τμήμα (section), δηλαδή όχι ως διευρυμένη σύνθεση.
16. Έκθεση ECRI, 15 Φεβρουαρίου 2005.
17. Ας σημειωθεί ότι επιστημονικό περιοδικό του Οικουμενικού Πατριαρχείου ονομάζεται «Κληρονομιά» (εκδίδεται στη Θεσσαλονίκη), όπως και η Ακαδημία Αθηνών εστιάζει την προσοχή της στην «γλωσσική μας κληρονομιά».
Παραπομπές:
1. Ο λόγος αυτής της εξαίρεσης έγκειται στο ότι η συμμετοχή των θεολόγων θα μπορούσε ενδεχομένως να θεωρηθεί ότι οφείλεται σε λόγους προάσπισης επαγγελματικών συμφερόντων.
2. Ήδη από το έτος 1976, στην απόφαση Kjelasen, Busk Madsen και Pedersen. Ο όρος endocrtrinement θα μπορούσε να αποδοθεί ελληνικά ως προσηλυτιστική κατήχηση ή ως επηρεασμός και εγκλωβισμός οε μία διδασκαλία.
3. Χαρακτηριστικά έγραφε ο Γιάννης Τσαρούχης ότι νεαρός, που είδε σε προβαλλόμενη ταινία στην τηλεόραση την μορφή του Χριστού, ερώτησε: «Ποιος είναι αυτός ο κύριος;» Αυτό δεν είναι έλλειψη πίστης, είναι απλώς απαδευσία.
4. Αν εξαιρεθεί ένα σημείο το οποίο με βεβαιότητα θεωρείται αντίθετο με την ΕΣΔΑ, δηλαδή όταν η απαλλαγή επιτρέπεται με την θετική δήλωση άλλου θρησκεύματος από το διδασκόμενο, όπως στην υπόθεση Ζengin κατά Τουρκίας, απόφαση 9 Οκτωβρίου 2007, όπου η απαλλαγή προβλεπόταν για τους χριστιανούς και ισραηλίτες (chretiens et juifs).
5. Απόφαση Folgero κατά Νοοβηγίας {διευρυμένη σύνθεση, Grande Chambre), 29 Ιουνίου 2007.
6. Άρθρο 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.
7. Απόφαση Campbell et Cosans, 25 Φεβρουαρίου 1982 (νομολογία παγιωθείσα),
8. Πράγματι, κατά τον νορβηγικό νόμο, θα ασκούσε π δήλωση ότι δεν ανήκουν στη λουθηρανική Εκκλησία.
9. Η μειοψηφία των 8 δικαστών εκτενώς επεσήμανε τις νομικές αδυναμίες της απόφασης.
10. Ερμηνεύοντας το όρθρο 9 (ελευθερία συνειδήσεως και θρησκείας) της ΕΙΔΑ το ΕΔΔΑ αναγνώρισε το δικαίωμα μη γνωστοποίησης, και αποφατικά, της θρησκείας (Απόφαση Αλεξανδρίδη κατά Ελλάδος, 21 Φεβρουαρίου 2006). Ας μη παραγνωρίζεται; όμως, ότι αυτό έγινε σε υπόθεση δικαστικού όρκου, όπου επρόκειτο για άσκηση αυτοτελούς δικαιώματος, και όχι για άρση έννομης υποχρέωσης εκπαίδευσης) που είναι κατ' ουσίαν το λεγόμενο δικαίωμα απαλλαγής από το μάθημα. Περαιτέρω ανάπτυξη του θέματος αυτού θα ξέφευγε από το πλαίσιο ταυ παρόντος υπομνήματος.
11. Οι αποφάσεις, συστάσεις ή εκθέσεις των οργάνων αυτών ούτως ή άλλως δεν έχουν καμιά δεσμευτική ισχύ και απλώς αναφέρονται εδώ, επειδή πρόσφατα παρέπεμψε σ' αυτές το ΕΔΔΑ στην προαναφερθείσα απόφαση Ζengin (βλ. υποσημ 4).
12. Σύσταση Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης 1720 (2005), παρ. 14.2
13. Σύσταση Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης 1396 (1999), παρ. 13, ii, a, ιδίως στη δυτική
Ευρώπη είναι πολύ διαδεδομένη η χρησιμοθηρική αντίληψη ότι κάθε θρησκεία είναι στην ουσία της κάποια ηθική, κανόνες, και δη και εξωτερικοί κανόνες συμπεριφοράς, που επιχειρεί να «κάνει τους ανθρώπους καλλίτερους» διοχετεύοντας κάποιες αξίες. Ο ρόλος της θρησκείας, σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, παραπέμπει ατούς «Βαρβάρους» του Καβάφη, οι οποίοι «ήταν υια κάποια λύση»! Είναι εντυπωσιακή η άγνοια ή αγνόηση της υπαρξιακής νοηματοδότησης της ζωής ως πανανθρώπινης πρωταρχικής ανάγκης.
14. Βλ υποσημ. 5.
15. Απόφαση Ζengin κατά Τοιρκίας (υποσημ. 4,), που πάντως ελήφθη ως τμήμα (section), δηλαδή όχι ως διευρυμένη σύνθεση.
16. Έκθεση ECRI, 15 Φεβρουαρίου 2005.
17. Ας σημειωθεί ότι επιστημονικό περιοδικό του Οικουμενικού Πατριαρχείου ονομάζεται «Κληρονομιά» (εκδίδεται στη Θεσσαλονίκη), όπως και η Ακαδημία Αθηνών εστιάζει την προσοχή της στην «γλωσσική μας κληρονομιά».
****************************
Mια άλλη - για το ίδιο θέμα - εξαιρετική παρέμβαση:
Kαι μια εξαιρετική επιστολή για το θέμα που θίγει η παρέμβαση των πανεπιστημιακών, η οποία δημοσιεύθηκε στο πλαίσιο ρεπορτάζ για το ίδιο θέμα στη Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=234 και την οποία υπογράφει ο ιερέας - θεολόγος π. Κωνσταντίνος Νευροκοπλής:
"Είναι απορίας άξιο το γιατί άνθρωποι οι οποίοι δεν φέρουν την παιδεία και το χάρισμα του θεολόγου μπορούν να διαθέτουν διορατικότητα υψηλότερη των "ειδημόνων". Το μάθημα αποκαλείται από όλους μας : "θρησκευτικά". Η ίδια η γλώσσα μας οδηγεί στον ορισμό του περιεχομένου. Άλλο θρησκευτικά και άλλο κατηχητικό. Επίσης άλλος φορέας η Πολιτεία και άλλος η Εκκλησία. Οι καθηγητές θεολόγοι σπούδασαν σε Πανεπιστημιακές Σχολές της Πολιτείας, διορίστηκαν από την Πολιτεία, μισθοδοτούνται από την Πολιτεία και διδάσκουν κατά το αναλυτικό πρόγραμμα της Πολιτείας. Το περιεχόμενο και η ταυτότητα τους ορίζεται επομένως από την Πολιτεία. Δεν γνωρίζω το πως κάποιοι οικειώθηκαν τον τίτλο του "ομολογητή" που εργάζεται "ομολογιακά" και εμπνέει "ομολογητές". Προφανώς ζώντας σε έναν τόπο όπου π.χ. ένας καθηγητής ιστορίας διδάσκει το μάθημα του κατά τις πολιτικές του πεποιθήσεις ή μια διευθύντρια αποφασίζει με τον σύλλογο καθηγητών πως μπορούν να αντικαθιστούν στην πρωινή προσευχή το "Πάτερ ημών" με ποίημα -του κατά τα άλλα σεβαστού- κ.Ρίτσου, δεν κάνει εντύπωση το να φαντάζονται κάποιοι πως διδάσκουν "ομολογιακό" μάθημα... Η Πολιτεία έχει την υποχρέωση να υπερασπιστεί από την μια την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα αυτού του τόπου απέναντι σε όλες τις φωνές αποδόμησης της, διδάσκοντας στα παιδιά της, στα ελληνόπουλα και στα παιδιά που εκκινούν από άλλες παραδόσεις, την ιδιοπροσωπεία αυτής της χώρας. Από την άλλη πρέπει η Πολιτεία να προστατεύσει τα παιδιά από όλους όσους έχουν πάρει πολύ προσωπικά το θέμα της παιδείας και το θεωρούν περίπου οικόπεδο των δικών τους πεποιθήσεων. Η διδασκαλία της ορθόδοξης παράδοσης μέσα στο πλαίσιο της Ελληνικής κληρονομιάς ορίζει έναν πολύ σαφή και ευδιάκριτο χώρο για την διδασκαλία του μαθήματος. Μαθαίνοντας την θρησκευτική ταυτότητα του τόπου σου μαθαίνεις ένα πολύτιμο κομμάτι που αφορά στην ιστορία της ύπαρξης σου, ενώ μαθαίνοντας στοιχεία των άλλων πνευματικών παραδόσεων διδάσκεσαι όχι μόνον το πως να υπάρχεις αλλά και το πως να συνυπάρχεις με τους άλλους, όχι επάνω στην βάση της πίστης αλλά της Παράδοσης. Η πίστη δεν αφορά μήτε τους "ινστρούκτορες" της θρησκευτικής προπαγάνδας, μήτε τους "ινστρούκτορες" της αντιθρησκευτικής προπαγάνδας, αλλά την βούληση του κάθε ανθρώπου που επιθυμεί να δεί την υπόσταση του διευρυνόμενη από τα όρια της Πολιτείας, της οποίας όμως σέβεται και τηρεί τούς νόμους. Η πολιτεία έχει πολίτες ενώ η Εκκλησία έχει υιούς, ως εκ τούτου είναι αδόκιμο το να απαιτούμαι προαιρετικότητα από την Πολιτεία-αυτό είναι προνόμιο της Εκκλησίας-αλλά τήρηση από όλους κοινών αρχών βίου και παιδείας".
Τρίτη 16 Ιουνίου 2009
Mια ενδιαφέρουσα πρόταση για το θρησκευτικό μάθημα
ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ
ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
Από το αγαπητό συνάδελφο Σπυρίδωνα Παπακωστόπουλο, καθηγητή του 1ου Γ/σιου και Λυκείου Βούλας ν. Αττικής, λάβαμε και ευχαρίστως δημοσιεύουμε την παρακάτω επιστολή:
Αγαπητοί συνάδελφοι, με την παρούσα παρέμβασή μου επιδιώκω να συνεισφέρω, γόνιμα και καλοπροαίρετα, στο αδιέξοδο της πορείας του θρησκευτικού μαθήματος, όπως, τουλάχιστον, μέχρι τώρα, φαίνεται να υπάρχει. Έτσι, λοιπόν, καταθέτω συγκεκριμένη πρόταση για το μάθημά μας ελπίζοντας στο καλύτερο για όλους μας, δηλαδή τόσο για τους μαθητές όσο και για τους εκπαιδευτικούς θεολόγους.
Η πρότασήμου, κατ' αρχήν, κινείται σε τρεις βασικούς άξονες:
1) καμμία απαλλαγή σε κανέναν μαθητή ,
2) συνύπαρξη δύο θρησκευτικών μορφωμάτων, δηλαδή αυτού που αφορά, κατ' αποκλειστικότητα, στη συνείδηση του Ορθοδόξου και αυτού που σχετίζεται με τον ετερόδοξο, αλλόθρησκο ή θρησκευτικά αδιάφορο και
3) η παράλληλη πορεία ενός θρησκευτικά ουδέτερου μαθήματος και ενός εντοπισμένου στα βασικά στοιχεία, που συνθέτουν την θρησκευτική ιδιοσυστασία του ελληνικού λαού, κατά πλειοψηφία (ορθόδοξη χριστιανική παράδοση), όπου και τα δύο θα βαθμολογούνται κανονικά και ας επιλέγει ο καθένας μεταξύ δύο εναλλακτικών υποχρεωτικών θρησκευτικών μαθημάτων.
1) Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: η πρόκληση έχει ξεπεράσει κάθε όριο. Οι ώρες των θρησκευτικών αντικαθίστανται κατά 90% από άλλα μαθήματα, κυρίως μαθηματικά. Φρονώ ότι, όπως ακριβώς διορίζονται συνάδελφοι άλλων ειδικοτήτων για να διδάξουν: μουσική, ξένη γλώσσα και γυμναστική, το ίδιο πρέπει, αναλογικά, να συμβεί και με την ειδικότητα του θεολόγου. Όμως, αγαπητοί μου, τουλάχιστον σε επίπεδο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης θέλω και αυτός που φιλοξενώ (π.χ. ο αλλοδαπός) ή και αυτός που προέρχεται από ένα οικογενειακά αποχρωματισμένο θρησκευτικό περιβάλλον, να γνωρίσουν ένα από τα βασικά στοιχεία του πολιτισμού μου, που είναι και η πίστη μου. Ο αλλοδαπός ας με γνωρίσει σε επίπεδο, έστω και αδιάφορης, διαπολιτισμικής προσέγγισης, ο δε θρησκευτικά αδιάφορος ας αρκεστεί (=βλέπε κυρίως γονείς του μαθητή) σε επίπεδο άντλησης επιχειρημάτων, προκειμένου, στο μέλλον, να με αντικρούσει.
2) Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση:
- Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: το βιβλίο ως έχει για τους ορθοδόξους ή και για όποιον άλλον, μακάρι, ήθελε να παρακολουθήσει/ θρησκευτικά ουδέτερο: ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
- Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: το βιβλίο ως έχει για τους ορθοδόξους ή για όποιον θα επιθυμούσε να βρει εφαρμογή στη ζωή του το "έρχου και ίδε"/θρησκευτικά ουδέτερο: "Ο ΝΑΟΣ ΩΣ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΤΟ ΥΠΕΡΤΑΤΟ ΟΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ"
- Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: το βιβλίο ώς έχει (χωρίς να αποκλείονται και κάποιες επιμέρους βελτιώσεις) /θρησκευτικά ουδέτερο: "ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΜΟΝΟΘΕΙΣΤΙΚΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ (ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ, ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ, ΙΣΛΑΜ)
- Α' ΛΥΚΕΙΟΥ: αντικαθίσταται το υπάρχουν από: ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (Α ΜΕΡΟΣ)/θρησκευτικά ουδέτερο: ΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΑ
- Β' ΛΥΚΕΙΟΥ: ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (Β ΜΕΡΟΣ - ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ)/θρησκευτικά ουδέτερο: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ (ΙΕΡΟ, ΑΓΙΟ, ΛΥΤΡΩΣΗ, ΘΑΝΑΤΟΣ)
- Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ: ένα κοινό μάθημα για όλους: ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ.
Εύχομαι αγαπητοί συνάδελφοι να μην αντιμετωπίζουμε αδιάφορα την όποια πρόταση κατατίθεται, αλλά να αποτελεί το έναυσμα ενός γόνιμου και ειλικρινούς διαλόγου, έχοντας πάντοτε υπόψη ότι: "ΕΝΟΤΗΣ ΕΝ ΤΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ".
Με απέραντη εκτίμηση τόσο προς τους συμφωνούντες όσο και προς τους διαφωνούντες
Παπακωστόπουλος Σπυρίδων
(θεολόγος 1ου Γυμνασίου Βούλας/ 1ου Γενικού Λυκείου Βούλας)
ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
Από το αγαπητό συνάδελφο Σπυρίδωνα Παπακωστόπουλο, καθηγητή του 1ου Γ/σιου και Λυκείου Βούλας ν. Αττικής, λάβαμε και ευχαρίστως δημοσιεύουμε την παρακάτω επιστολή:
Αγαπητοί συνάδελφοι, με την παρούσα παρέμβασή μου επιδιώκω να συνεισφέρω, γόνιμα και καλοπροαίρετα, στο αδιέξοδο της πορείας του θρησκευτικού μαθήματος, όπως, τουλάχιστον, μέχρι τώρα, φαίνεται να υπάρχει. Έτσι, λοιπόν, καταθέτω συγκεκριμένη πρόταση για το μάθημά μας ελπίζοντας στο καλύτερο για όλους μας, δηλαδή τόσο για τους μαθητές όσο και για τους εκπαιδευτικούς θεολόγους.
Η πρότασήμου, κατ' αρχήν, κινείται σε τρεις βασικούς άξονες:
1) καμμία απαλλαγή σε κανέναν μαθητή ,
2) συνύπαρξη δύο θρησκευτικών μορφωμάτων, δηλαδή αυτού που αφορά, κατ' αποκλειστικότητα, στη συνείδηση του Ορθοδόξου και αυτού που σχετίζεται με τον ετερόδοξο, αλλόθρησκο ή θρησκευτικά αδιάφορο και
3) η παράλληλη πορεία ενός θρησκευτικά ουδέτερου μαθήματος και ενός εντοπισμένου στα βασικά στοιχεία, που συνθέτουν την θρησκευτική ιδιοσυστασία του ελληνικού λαού, κατά πλειοψηφία (ορθόδοξη χριστιανική παράδοση), όπου και τα δύο θα βαθμολογούνται κανονικά και ας επιλέγει ο καθένας μεταξύ δύο εναλλακτικών υποχρεωτικών θρησκευτικών μαθημάτων.
1) Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: η πρόκληση έχει ξεπεράσει κάθε όριο. Οι ώρες των θρησκευτικών αντικαθίστανται κατά 90% από άλλα μαθήματα, κυρίως μαθηματικά. Φρονώ ότι, όπως ακριβώς διορίζονται συνάδελφοι άλλων ειδικοτήτων για να διδάξουν: μουσική, ξένη γλώσσα και γυμναστική, το ίδιο πρέπει, αναλογικά, να συμβεί και με την ειδικότητα του θεολόγου. Όμως, αγαπητοί μου, τουλάχιστον σε επίπεδο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης θέλω και αυτός που φιλοξενώ (π.χ. ο αλλοδαπός) ή και αυτός που προέρχεται από ένα οικογενειακά αποχρωματισμένο θρησκευτικό περιβάλλον, να γνωρίσουν ένα από τα βασικά στοιχεία του πολιτισμού μου, που είναι και η πίστη μου. Ο αλλοδαπός ας με γνωρίσει σε επίπεδο, έστω και αδιάφορης, διαπολιτισμικής προσέγγισης, ο δε θρησκευτικά αδιάφορος ας αρκεστεί (=βλέπε κυρίως γονείς του μαθητή) σε επίπεδο άντλησης επιχειρημάτων, προκειμένου, στο μέλλον, να με αντικρούσει.
2) Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση:
- Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: το βιβλίο ως έχει για τους ορθοδόξους ή και για όποιον άλλον, μακάρι, ήθελε να παρακολουθήσει/ θρησκευτικά ουδέτερο: ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
- Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: το βιβλίο ως έχει για τους ορθοδόξους ή για όποιον θα επιθυμούσε να βρει εφαρμογή στη ζωή του το "έρχου και ίδε"/θρησκευτικά ουδέτερο: "Ο ΝΑΟΣ ΩΣ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΤΟ ΥΠΕΡΤΑΤΟ ΟΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ"
- Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: το βιβλίο ώς έχει (χωρίς να αποκλείονται και κάποιες επιμέρους βελτιώσεις) /θρησκευτικά ουδέτερο: "ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΜΟΝΟΘΕΙΣΤΙΚΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ (ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ, ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ, ΙΣΛΑΜ)
- Α' ΛΥΚΕΙΟΥ: αντικαθίσταται το υπάρχουν από: ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (Α ΜΕΡΟΣ)/θρησκευτικά ουδέτερο: ΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΑ
- Β' ΛΥΚΕΙΟΥ: ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (Β ΜΕΡΟΣ - ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ)/θρησκευτικά ουδέτερο: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ (ΙΕΡΟ, ΑΓΙΟ, ΛΥΤΡΩΣΗ, ΘΑΝΑΤΟΣ)
- Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ: ένα κοινό μάθημα για όλους: ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ.
Εύχομαι αγαπητοί συνάδελφοι να μην αντιμετωπίζουμε αδιάφορα την όποια πρόταση κατατίθεται, αλλά να αποτελεί το έναυσμα ενός γόνιμου και ειλικρινούς διαλόγου, έχοντας πάντοτε υπόψη ότι: "ΕΝΟΤΗΣ ΕΝ ΤΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ".
Με απέραντη εκτίμηση τόσο προς τους συμφωνούντες όσο και προς τους διαφωνούντες
Παπακωστόπουλος Σπυρίδων
(θεολόγος 1ου Γυμνασίου Βούλας/ 1ου Γενικού Λυκείου Βούλας)
Κυριακή 14 Ιουνίου 2009
Kατατακτήριες εξετάσεις πτυχιούχων στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ
Πληροφορίες: Ε. ΠΑΥΛΙΔΟΥ – ΒΑΡΝΑΒΑ
Τηλέφωνο: 99 69 80 FAX 996991
Email : info@theo.auth.gr
Ύλη κατατακτηρίων εξετάσεων πτυχιούχων A.E.I. ,TEI, Κ.Α.Τ.Ε.Ε. διετούς φοίτησης και λοιπών Ανωτέρων Σχολών για το ακαδημαϊκό έτος 2009-2010.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ
Πληροφορίες: Ε. ΠΑΥΛΙΔΟΥ – ΒΑΡΝΑΒΑ
Τηλέφωνο: 99 69 80 FAX 996991
Email : info@theo.auth.gr
Ύλη κατατακτηρίων εξετάσεων πτυχιούχων A.E.I. ,TEI, Κ.Α.Τ.Ε.Ε. διετούς φοίτησης και λοιπών Ανωτέρων Σχολών για το ακαδημαϊκό έτος 2009-2010.
ΜΑΘΗΜΑΤΑ:
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ:
Εισαγωγικά στοιχεία για όλα τα βιβλία της Π. Διαθήκης. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουν τα πορίσματα της σύγχρονης επιστήμης για θέματα που σχετίζονται με την ονομασία, το χρόνο συγγραφής, τη σύνθεση, την ένταξη στον κανόνα, το περιεχόμενο και τη θεολογία τους.
Βοήθημα: Δ. Καϊμάκης, Σύντομη Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη (εκδόσεις SIMBO)
Βοήθημα: Δ. Καϊμάκης, Σύντομη Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη (εκδόσεις SIMBO)
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ:
α. Ιστορία του χειρόγραφου κειμένου της Κ.Δ.. (τα σπουδαιότερα χειρόγραφα,
αρχαίες μεταφράσεις, παραθέσεις βιβλικές στους πατέρες της εκκλησίας).
β. Ιστορία του έντυπου κειμένου της Κ.Δ. (Έκδοση Εράσμου, Πολύγλωσση Κομπλουτιανή, Textus Receptus,κριτικές εκδόσεις 18ου και 19ου αιώνα, Πατριαρχική έκδοση του 1904).
γ. Κριτική του κειμένου της Κ.Δ.
δ. Ιστορία της συγκροτήσεως του «κανόνα» της Κ.Δ..
ε. Η γλώσσα της Κ.Δ.
στ. Εισαγωγή στα 27 βιβλία της Κ.Δ. (περιεχόμενο, συγγραφέας, χρόνος και τόπος συγγραφής, ιδιαίτερα προβλήματα του κάθε βιβλίου).
ζ. Νεοελληνικές μεταφράσεις της Κ.Δ.
Βοήθημα: Ι. Καραβιδόπουλος, Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη (εκδόσεις Π. Πουρναρά).
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ:
αρχαίες μεταφράσεις, παραθέσεις βιβλικές στους πατέρες της εκκλησίας).
β. Ιστορία του έντυπου κειμένου της Κ.Δ. (Έκδοση Εράσμου, Πολύγλωσση Κομπλουτιανή, Textus Receptus,κριτικές εκδόσεις 18ου και 19ου αιώνα, Πατριαρχική έκδοση του 1904).
γ. Κριτική του κειμένου της Κ.Δ.
δ. Ιστορία της συγκροτήσεως του «κανόνα» της Κ.Δ..
ε. Η γλώσσα της Κ.Δ.
στ. Εισαγωγή στα 27 βιβλία της Κ.Δ. (περιεχόμενο, συγγραφέας, χρόνος και τόπος συγγραφής, ιδιαίτερα προβλήματα του κάθε βιβλίου).
ζ. Νεοελληνικές μεταφράσεις της Κ.Δ.
Βοήθημα: Ι. Καραβιδόπουλος, Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη (εκδόσεις Π. Πουρναρά).
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ:
Δ. Α. Κούκουρα
1. –Τι είναι εγκυκλοπαίδεια της θεολογίας
- Η σχέση της με την εγκύκλιο παιδεία και την εγκυκλοπαιδεία
2. – Η Εισαγωγή στη Θεολογία και η ιστορία της
- Τι σημαίνει ο όρος «Θεολογία»
3 Οι Θεολογικές σπουδές στην Ελλάδα
4 Η προσφορά της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης
5 Το μέλλον της Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο
6 Η δυναμική και η στατική θεώρηση της Θεολογίας
7 Ο σύγχρονος θεολογικός λόγος
1. –Τι είναι εγκυκλοπαίδεια της θεολογίας
- Η σχέση της με την εγκύκλιο παιδεία και την εγκυκλοπαιδεία
2. – Η Εισαγωγή στη Θεολογία και η ιστορία της
- Τι σημαίνει ο όρος «Θεολογία»
3 Οι Θεολογικές σπουδές στην Ελλάδα
4 Η προσφορά της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης
5 Το μέλλον της Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο
6 Η δυναμική και η στατική θεώρηση της Θεολογίας
7 Ο σύγχρονος θεολογικός λόγος
Βοήθημα:, Εισαγωγή στη Θεολογία, εκδόσεις Κορνηλία Σφακιανάκη, Θεσ/νίκη 2004 Κεντρική διάθεση: Μητροπόλεως 129, τηλ. 2310/239836. Οι υποψήφιοι οφείλουν να γνωρίζουν καλά το Α΄ μέρος. Τα κείμενα σύγχρονου θεολογικού προβληματισμού που παρατίθενται στο Β΄ μέρος οφείλουν να τα μελετήσουν με προσοχή, ώστε να μπορούν να απαντήσουν συνδυαστικά σε ερωτήσεις κρίσεως.
Υποβολή αιτήσεων : 1-15/ 11 / 2009 με συνημμένο αντίγραφο πτυχίου.
Ημερομηνία εξετάσεων: 1-10 / 12 / 2009
ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
Ημερομηνία εξετάσεων: 1-10 / 12 / 2009
ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
Σάββατο 13 Ιουνίου 2009
Aποφάσεις για την Διασπορά
Ανακοινωθέν της Δ' Προσυνοδικής Πανορθόδοξης Διάσκεψης και του Προέδρου της, Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννη
Η Δ’ Προσυνοδική Πανορθόδοξος Διάσκεψις, συγκληθείσα υπό της Α.Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, τη συμφώνω γνώμη των Μακαριωτάτων Προκαθημένων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών, εκφρασθείση κατά τήν ἐν Φαναρίω από 10ης έως 12ης Ὀκτωβρίου 2008 Ιεράν Σύναξιν αὐτων, συνήλθεν εἰς τό εν Σαμπεζύ Γενεύης Ορθόδοξον Κέντρον του Οικουμενικού Πατριαρχείου ἀπό 6ης μέχρι 12ης Ιουνίου 2009.
Η Δ’ Προσυνοδική Πανορθόδοξος Διάσκεψις, συγκληθείσα υπό της Α.Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, τη συμφώνω γνώμη των Μακαριωτάτων Προκαθημένων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών, εκφρασθείση κατά τήν ἐν Φαναρίω από 10ης έως 12ης Ὀκτωβρίου 2008 Ιεράν Σύναξιν αὐτων, συνήλθεν εἰς τό εν Σαμπεζύ Γενεύης Ορθόδοξον Κέντρον του Οικουμενικού Πατριαρχείου ἀπό 6ης μέχρι 12ης Ιουνίου 2009.
Αι εργασίαι της Διασκέψεως ήρξαντο διά Πανορθοδόξου Θείας Λειτουργίας κατά τήν ἡμέραν της Πεντηκοστής, διεξήχθησαν δέ υπό τήν προεδρίαν του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Περγάμου κ. Ιωάννου, εκπροσώπου του Οἰκουμενικου Πατριάρχου, τη συνδρομη καί του Γραμματέως επί της προπαρασκευῆς της Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου της Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ἑλβετίας κ. Ἱερεμίου. Εἰς τάς εργασίας της Διασκέψεως (φωτ.) συμμετέσχον εκπρόσωποι πασών των Αὐτοκεφάλων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιων, τη προσκλήσει της Α.Θ. Παναγιότητος του Οἰκουμενικου Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου.
Οἱ Προκαθήμενοι των κατά τόπους Ορθοδόξων Ἐκκλησιών απέστειλαν χαιρετισμούς εις τούς συμμετέχοντας της Διασκέψεως διά μηνυμάτων ή καί διά των ἐκπροσώπων αὐτων. Τά μέλη της Διασκέψεως απέστειλαν τηλεγραφήματα πρός πάντας τούς Προκαθημένους των κατά τόπους Ἐκκλησιων, ἐξαιτούμενοι τάς προσευχάς καί τάς εὐλογίας αυτών διά τό προκείμενον αυτοις έργον. Θέμα της Δ’ Προσυνοδικής Πανορθοδόξου Διασκέψεως ήτο, συμφώνως πρός τήν βούλησιν των Προκαθημένων καί των Αντιπροσώπων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιων, εκφρασθείσαν εἰς τό Μήνυμα της εν Φαναρίῳ Ιεράς Συνάξεως αὐτών (Ὀκτώβριος 2008), η συζήτησις επί του ζητήματος της κανονικής οργανώσεως της Ορθοδόξου Διασποράς.
Η σχετική απόφασις περί της ημερησίας διατάξεως ελήφθη υπό της Διασκέψεως κατά τήν έναρξιν των εργασιών αυτής.Η Διάσκεψις εξήτασε τά υπό της Διορθοδόξου Προπαρασκευαστικής Επιτροπής προετοιμασθέντα κείμενα εις τάς εν Σαμπεζύ συνελεύσεις αυτής, ητοι α) από 10ης εως 17ης Νοεμβρίου 1990 καί β) από 7ης εως 13ης Νοεμβρίου 1993, ως επίσης καί τό κείμενον του εν Σαμπεζύ συγκληθέντος Συνεδρίου Κανονολόγων από 9ης μέχρι 14ης Ἀπριλίου 1995. Τα κείμενα ταυτα, εις τά οποία εγένοντο διευκρινήσεις, συμπληρώσεις, διορθώσεις καί προσθήκαι, ενεκρίθησαν ομοφώνως.Η Διάσκεψις εξέφρασε τήν κοινήν βούλησιν πασών τών Ορθοδόξων Εκκλησιών διά τήν επίλυσιν του προβλήματος της κανονικής οργανώσεως της Ορθοδόξου Διασποράς, συμφώνως πρός τήν εκκλησιολογίαν, τήν κανονικήν παράδοσιν καί πράξιν της Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Η Διάσκεψις απεφάσισε τήν ίδρυσιν νέων Επισκοπικών Συνελεύσεων εις ωρισμένας περιοχάς του κόσμου διά τήν διευθέτησιν του ζητήματος της Διασπορας, ήτοι των εκτός των παραδοσιακών ορίων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών εγκατεστημένων ορθοδόξων πιστών. Πρόεδροι των Συνελεύσεων είναι οι πρώτοι των εν τη περιοχή εκείνη επισκόπων του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εν απουσία δέ αυτων οι επόμενοι κατά τήν τάξιν των Διπτύχων των Εκκλησιών. Μέλη των Συνελεύσεων τούτων είναι πάντες οι υπό πασών των Ορθοδόξων Εκκλησιών ανεγνωρισμένοι ως κανονικοί επίσκοποι, οι οποίοι ποιμαίνουν τάς εις εκάστην περιοχήν υφισταμένας κοινότητας. Αποστολή των Επισκοπικών Συνελεύσεων είναι η ανάδειξις καί προαγωγή της ενότητος της Ορθοδόξου Εκκλησίας, η κοινή ποιμαντική διακονία των ορθοδόξων πιστών της περιοχής καί η από κοινου μαρτυρία αυτών πρός τόν κόσμον. Αι αποφάσεις των Επισκοπικών Συνελεύσεων λαμβάνονται επί τη βάσει της αρχής της ομοφωνίας τών Εκκλησιών, αι οποίαι εκπροσωπούνται εις αυτάς δι’ επισκόπων.Η Διάσκεψις ενέκρινεν επίσης διά διευκρινήσεων, διορθώσεων καί συμπληρώσεων τό σχέδιον Κανονισμού λειτουργίας των Ἐπισκοπικών Συνελεύσεων, διά του οποίου καθορίζονται αι βασικαί αρχαί οργανώσεως καί λειτουργίας αυτών.
Τά υπολειπόμενα θέματα της Αγίας καί Μεγάλης Συνόδου, ήτοι του τρόπου ανακηρύξεως του Αυτοκεφάλου καί του Αυτονόμου, ως καί της τάξεως των Διπτύχων, θά εξετασθουν υπό των επομένων Συνελεύσεων των Διορθοδόξων Προπαρασκευαστικών Ἐπιτροπών καί θά υποβληθούν εις τάς επομένας Προσυνοδικάς Πανορθοδόξους Διασκέψεις πρός έγκρισιν.
Ἐν Σαμπεζύ Γενεύης, τῇ 12ῃ Ἰουνίου 2009.
Ὁ Πρόεδρος τῆς Διασκέψεως
Ο Περγάμου Ιωάννης
* * * * * * * * * * * * * * * *
Σημειώνεται ότι εκ μέρους της Εκκλησίας της Ελλάδος συμμετείχαν στη Διάσκεψη οι Σεβασμιώτατοι Μητροπολίτες Περιστερίου κ. Χρυσόστομος και Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος, ενώ την πανεπιστημιακή κοινότητα εκπροσώπησε ο ελλογιμώτατος Καθηγητής Δογματικής Θεολογίας του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ κ. Γεώργιος Μαρτζέλος.
Τετάρτη 10 Ιουνίου 2009
Eπιμορφωτικό σεμινάριο για θεολόγους εκπαιδευτικούς
ΣΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΗΣ
ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ, ΣΤΟ ΒΟΛΟ
Πρόγραμμα επιμόρφωσης
θεολόγων εκπαιδευτικών
* Υπό την αιγίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου – Θα δοθούν Βεβαιώσεις στους συμμετέχοντες
Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών στην προσπάθειά της να ανταποκριθεί στις αυξημένες επιμορφωτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών θεολόγων διοργανώνει επιμορφωτικό σεμινάριο που θα πραγματοποιηθεί στην έδρα της Ακαδημίας, στο Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλίας, στο Βόλο, από το απόγευμα της Παρασκευής 28 έως το μεσημέρι της Δευτέρας 31 Αυγούστου 2009, με θέμα: «Δημιουργική και επικοινωνιακή διδασκαλία στο μάθημα των Θρησκευτικών». Το σεμινάριο τελεί υπό την αιγίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. (Θα δοθούν βεβαιώσεις). Ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι περιορισμένος.
Το σκεπτικό
Είναι γενικότερη η τάση της σύγχρονης Διδακτικής να προσδιορίζει τη διδασκαλία με όσο ευρύτερο τρόπο γίνεται, έχοντας προσθέσει στο παραδοσιακό «διδακτικό τρίγωνο» (δάσκαλος - μαθητής - αντικείμενο μάθησης) και αυτό του διδακτικού πλαισίου, της συνάφειας δηλαδή (context) μέσα στην οποία συντελείται η επικοινωνία των παραπάνω στοιχείων. Καθώς η διδασκαλία έχει αναδειχθεί ως μια κατεξοχήν επικοινωνιακή διαδικασία, η σύγχρονη Διδακτική στρέφεται πλέον από τα χαρακτηριστικά του «καλού» δασκάλου στις δραστηριότητες της διδασκαλίας που δημιουργούν ένα δυναμικό περιβάλλον μάθησης.
Έχοντας υπόψη ότι οι σύγχρονες συνθήκες προβάλλουν ιδιαίτερες απαιτήσεις πάνω στο μάθημα των Θρησκευτικών (ποικιλία θρησκευτικής και πολιτισμικής προέλευσης των μαθητών, κατάργηση θρησκευτικών προκαταλήψεων, ανάδειξη του ενοποιητικού ρόλου της θρησκείας, καλλιέργεια θρησκευτικής ταυτότητας και ταυτόχρονα αποδοχή της θρησκευτικής ετερότητας κ.ά.) οι θεολόγοι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να διευρύνουν τις θεωρήσεις τους για τη διδασκαλία. Πιο συγκεκριμένα, υπερβαίνοντας την αποκλειστικότητα της διδασκαλίας-λόγου να σχεδιάζουν, οργανώνουν και υλοποιούν για την τάξη τους δραστηριότητες με πολλές διαστάσεις (ερμηνεία, κριτική κατανόηση, ενσυναίσθηση, διάλογο, επικοινωνία, συνεργασία κ.ά.π.). Μ' αυτόν τον τρόπο ευνοείται η ουσιαστική θρησκευτική μόρφωση των μαθητών. Σ' αυτή την κατεύθυνση κινείται το πρόγραμμα της Ακαδημίας.
Οι θεματικές ενότητες του προγράμματος:
1. Διδάσκοντας Θρησκευτικά σε ομάδες μαθητών (ομαδοσυνεργατική διδασκαλία)
2. Η δυναμική της βιωματικής μάθησης για το ΜΘ
3. Προσεγγίζοντας θέματα του ΜΘ με όχημα τις εικαστικές τέχνες
4. Αναγνωρίζοντας τα σύγχρονα αιτήματα προς το ΜΘ, διερευνώντας τις σύγχρονες απαντήσεις του ΜΘ
5. Η αξιολόγηση ως δυνατότητα για έλεγχο και βελτίωση της διδασκαλίας του ΜΘ
Οι στόχοι του προγράμματος
· Καλλιέργεια διερευνητικών/διαγνωστικών και διδακτικών δεξιοτήτων των θεολόγων
· Αναγνώριση των σύγχρονων απαιτήσεων προς το ΜΘ και των αναγκαίων διδακτικών τροποποιήσεων
· Δημιουργία μιας ομάδας θεολόγων που συνεργάζεται.
Τα χαρακτηριστικά του προγράμματος
· Το πρόγραμμα θα λειτουργήσει ταυτόχρονα σε τρία επίπεδα: ενημερωτικό, καλλιέργεια ικανοτήτων / δεξιοτήτων και βελτίωση στάσεων / νοοτροπιών / συμπεριφορών των εκπαιδευτικών.
· Για την υλοποίηση του προγράμματος επιλέχθηκαν μέθοδοι όπως: εισηγήσεις / παρουσιάσεις (και με χρήση Νέων Τεχνολογιών), εργαστήρια, εργασία σε ομάδες, συμμετοχική και συνεργατική διερεύνηση, μελέτη περίπτωσης, συζητήσεις, κ.ά.
· Πέρα από τα δεδομένα περιεχόμενα του προγράμματος, οι επιμορφούμενοι έχουν τη δυνατότητα να φέρουν για επεξεργασία σχετικά ζητήματα που τους απασχολούν.
· Θα πραγματοποιηθεί τελική (ex posteriori) αξιολόγηση του προγράμματος.
Επιμορφωτές:
- Όλγα Γριζοπούλου, Δρ. Θεολογίας, Συγγραφέας σχολικών εγχειριδίων Βιογραφικό
- Βάσω Γώγου, Θεολόγος-Φιλόλογος, Εκπαιδευτικός Πολιτισμικής και Αισθητικής Αγωγής στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Λάρισας Βιογραφικό
- Πηγή Καζλάρη, επιτ. Σχολική Σύμβουλος Θεολόγων, Συγγραφέας σχολικών εγχειριδίων Βιογραφικό
- Απόστολος Μπάρλος, Master Θεολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Λάρισας, Συγγραφέας σχολικών εγχειριδίων Βιογραφικό
* Πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής μέχρι την Κυριακή 28 Ιουνίου 2009:
α) Στο site της Ακαδημίας: http://www.acadimia.gr/ για ενημέρωση και στην ηλεκτρονική διεύθυνση: info@acadimia.gr & xrparissi@acadimia.gr για δηλώσεις συμμετοχής.
β) Στο fax : 24210-77115 (προτιμάται ωστόσο η αποστολή με e-mail)
Τηλέφωνα επικοινωνίας: 24210 - 93 572, κινητό: 6986 78 76 39
* ΕΝΤΥΠΗ ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ:
http://www.acadimia.gr/images/stories/Epimorfosi/aithsh%20symmetoxhs%20epimorfotiko%20seminario.doc
ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ, ΣΤΟ ΒΟΛΟ
Πρόγραμμα επιμόρφωσης
θεολόγων εκπαιδευτικών
* Υπό την αιγίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου – Θα δοθούν Βεβαιώσεις στους συμμετέχοντες
Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών στην προσπάθειά της να ανταποκριθεί στις αυξημένες επιμορφωτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών θεολόγων διοργανώνει επιμορφωτικό σεμινάριο που θα πραγματοποιηθεί στην έδρα της Ακαδημίας, στο Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλίας, στο Βόλο, από το απόγευμα της Παρασκευής 28 έως το μεσημέρι της Δευτέρας 31 Αυγούστου 2009, με θέμα: «Δημιουργική και επικοινωνιακή διδασκαλία στο μάθημα των Θρησκευτικών». Το σεμινάριο τελεί υπό την αιγίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. (Θα δοθούν βεβαιώσεις). Ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι περιορισμένος.
Το σκεπτικό
Είναι γενικότερη η τάση της σύγχρονης Διδακτικής να προσδιορίζει τη διδασκαλία με όσο ευρύτερο τρόπο γίνεται, έχοντας προσθέσει στο παραδοσιακό «διδακτικό τρίγωνο» (δάσκαλος - μαθητής - αντικείμενο μάθησης) και αυτό του διδακτικού πλαισίου, της συνάφειας δηλαδή (context) μέσα στην οποία συντελείται η επικοινωνία των παραπάνω στοιχείων. Καθώς η διδασκαλία έχει αναδειχθεί ως μια κατεξοχήν επικοινωνιακή διαδικασία, η σύγχρονη Διδακτική στρέφεται πλέον από τα χαρακτηριστικά του «καλού» δασκάλου στις δραστηριότητες της διδασκαλίας που δημιουργούν ένα δυναμικό περιβάλλον μάθησης.
Έχοντας υπόψη ότι οι σύγχρονες συνθήκες προβάλλουν ιδιαίτερες απαιτήσεις πάνω στο μάθημα των Θρησκευτικών (ποικιλία θρησκευτικής και πολιτισμικής προέλευσης των μαθητών, κατάργηση θρησκευτικών προκαταλήψεων, ανάδειξη του ενοποιητικού ρόλου της θρησκείας, καλλιέργεια θρησκευτικής ταυτότητας και ταυτόχρονα αποδοχή της θρησκευτικής ετερότητας κ.ά.) οι θεολόγοι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να διευρύνουν τις θεωρήσεις τους για τη διδασκαλία. Πιο συγκεκριμένα, υπερβαίνοντας την αποκλειστικότητα της διδασκαλίας-λόγου να σχεδιάζουν, οργανώνουν και υλοποιούν για την τάξη τους δραστηριότητες με πολλές διαστάσεις (ερμηνεία, κριτική κατανόηση, ενσυναίσθηση, διάλογο, επικοινωνία, συνεργασία κ.ά.π.). Μ' αυτόν τον τρόπο ευνοείται η ουσιαστική θρησκευτική μόρφωση των μαθητών. Σ' αυτή την κατεύθυνση κινείται το πρόγραμμα της Ακαδημίας.
Οι θεματικές ενότητες του προγράμματος:
1. Διδάσκοντας Θρησκευτικά σε ομάδες μαθητών (ομαδοσυνεργατική διδασκαλία)
2. Η δυναμική της βιωματικής μάθησης για το ΜΘ
3. Προσεγγίζοντας θέματα του ΜΘ με όχημα τις εικαστικές τέχνες
4. Αναγνωρίζοντας τα σύγχρονα αιτήματα προς το ΜΘ, διερευνώντας τις σύγχρονες απαντήσεις του ΜΘ
5. Η αξιολόγηση ως δυνατότητα για έλεγχο και βελτίωση της διδασκαλίας του ΜΘ
Οι στόχοι του προγράμματος
· Καλλιέργεια διερευνητικών/διαγνωστικών και διδακτικών δεξιοτήτων των θεολόγων
· Αναγνώριση των σύγχρονων απαιτήσεων προς το ΜΘ και των αναγκαίων διδακτικών τροποποιήσεων
· Δημιουργία μιας ομάδας θεολόγων που συνεργάζεται.
Τα χαρακτηριστικά του προγράμματος
· Το πρόγραμμα θα λειτουργήσει ταυτόχρονα σε τρία επίπεδα: ενημερωτικό, καλλιέργεια ικανοτήτων / δεξιοτήτων και βελτίωση στάσεων / νοοτροπιών / συμπεριφορών των εκπαιδευτικών.
· Για την υλοποίηση του προγράμματος επιλέχθηκαν μέθοδοι όπως: εισηγήσεις / παρουσιάσεις (και με χρήση Νέων Τεχνολογιών), εργαστήρια, εργασία σε ομάδες, συμμετοχική και συνεργατική διερεύνηση, μελέτη περίπτωσης, συζητήσεις, κ.ά.
· Πέρα από τα δεδομένα περιεχόμενα του προγράμματος, οι επιμορφούμενοι έχουν τη δυνατότητα να φέρουν για επεξεργασία σχετικά ζητήματα που τους απασχολούν.
· Θα πραγματοποιηθεί τελική (ex posteriori) αξιολόγηση του προγράμματος.
Επιμορφωτές:
- Όλγα Γριζοπούλου, Δρ. Θεολογίας, Συγγραφέας σχολικών εγχειριδίων Βιογραφικό
- Βάσω Γώγου, Θεολόγος-Φιλόλογος, Εκπαιδευτικός Πολιτισμικής και Αισθητικής Αγωγής στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Λάρισας Βιογραφικό
- Πηγή Καζλάρη, επιτ. Σχολική Σύμβουλος Θεολόγων, Συγγραφέας σχολικών εγχειριδίων Βιογραφικό
- Απόστολος Μπάρλος, Master Θεολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Λάρισας, Συγγραφέας σχολικών εγχειριδίων Βιογραφικό
* Πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής μέχρι την Κυριακή 28 Ιουνίου 2009:
α) Στο site της Ακαδημίας: http://www.acadimia.gr/ για ενημέρωση και στην ηλεκτρονική διεύθυνση: info@acadimia.gr & xrparissi@acadimia.gr για δηλώσεις συμμετοχής.
β) Στο fax : 24210-77115 (προτιμάται ωστόσο η αποστολή με e-mail)
Τηλέφωνα επικοινωνίας: 24210 - 93 572, κινητό: 6986 78 76 39
* ΕΝΤΥΠΗ ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ:
http://www.acadimia.gr/images/stories/Epimorfosi/aithsh%20symmetoxhs%20epimorfotiko%20seminario.doc
Κυριακή 7 Ιουνίου 2009
Πεντηκοστή: "Μυστήριον μέγα τε και σεβάσμιον..."
«Αγραμμάτους σοφίαν εδίδαξεν,
αλιείς θεολόγους ανέδειξεν....»
Του Χάρη Ανδρεόπουλου*,
xandreo@sch.gr
“Πεντηκοστήν εορτάζομεν και Πνεύματος επιδημίαν και προθεσμίαν επαγγελίας και ελπίδος συμπλήρωσιν. Και το μυστήριον όσον, ως μέγα τε και σεβάσμιον...». Δηλαδή, μας λέει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος[1], γιορτάζουμε την Πεντηκοστή και την έλευση του Πνεύματος και το χρόνο εκπλήρωσεως της υποσχέσεως και την εκπλήρωση εκείνου στο οποίο είχαμε ελπίσει. Και πόσο μεγάλο είναι αυτό το μυστήριο! Πόσο μεγάλο και πόσο αξιοσέβαστο!
Συμπληρώθηκαν πενήντα μέρες από την Ανάσταση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και δέκα από την άνοδό Του στους ουρανούς και ο αγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος μας προτρέπει: «Περί της εορτής βραχέα φιλοσοφήσωμεν, ίνα πνευματικώς εορτάσωμεν... Και ουδέν ούτως ευφραίνει καλόν των φιλοκάλων ουδένα, ως το πανηγυρίζειν πνευματικώς τον φιλέορτον»[2]. Δηλαδή: Aς εξετάσουμε για λίγο φιλοσοφικά τα σχετικά με την εορτή, για να γιορτάσουμε πνευματικά... Και κανένα καλό δεν ευχαριστεί εκείνους οι οποίοι αγαπούν το καλό, όσο το να γιορτάζει πνευματικά ο πανηγυριστής. Ας ακολουθήσουμε τη συμβουλή του αγίου Γρηγορίου, κι’ ας προσπαθήσουμε να δώσουμε το νόημα αυτής της μεγάλης γιορτής, το νόημα το πνευματικό.
Το θαυμαστό γεγονός της καθόδου του Αγίου Πνεύματος στην κοινότητα των μαθητών – η Πεντηκοστή – προσδιορίζεται από τους ιστορικούς επιστήμονες[3] και χρονικά και συγκεκριμένα ότι έγινε ένα Σάββατο ή μια Κυριακή κατά τα τέλη Μαϊου του ’30. Ο Λουκάς αρχίζει τη διήγησή του για τη κάθοδο του Αγίου Πνεύματος με χρονικό προσδιορισμό επισημαίνοντας ότι το γεγονός της επιφοίτησης έγινε όταν έφθασε η ημέρα της ιουδαϊκής Πεντηκοστής[4] (Πραξ. 2,1).
Μετά την Ανάσταση και την Ανάληψη του Χριστού, η ευρύτερη ομάδα των μαθητών του («όχλος ονομάτων ως εκατόν είκοσι», Πραξ. 1,15) ήσαν «προσκαρτερούντες ομοθυμαδόν τη προσευχή και δεήσει» (Πραξ. 1, 14) στο υπερώον της Ιερουσαλήμ. Ομως αυτή η σύναξη δεν αποτελούσε ακόμα την Εκκλησία. Ηταν μια συνάθροιση ανθρώπων που τους ένωναν κοινές μνήμες και κοινές ελπίδες. Ανθρώπων πτοημένων, δίχως σαφή επίγνωση για το τι προσκαρτερούν και για ποιό έργο έχουν κληθεί. Πρίν από λίγες ακόμη μέρες ρωτούσαν τον Διδάσκαλό τους, αν μέσα στην ίδια αυτή χρονιά θα ελευθέρωνε τον ιουδαϊκό λαό από το ζυγό των Ρωμαίων και θα αποκαθιστούσε το Βασίλειο του Ισραήλ (Πραξ. 1, 6). Oι άνθρωποι αυτοί και η συνάθροισή τους μεταμορφώνονται ριζικά με το γεγονός της Πεντηκοστής.
Του Χάρη Ανδρεόπουλου*,
xandreo@sch.gr
“Πεντηκοστήν εορτάζομεν και Πνεύματος επιδημίαν και προθεσμίαν επαγγελίας και ελπίδος συμπλήρωσιν. Και το μυστήριον όσον, ως μέγα τε και σεβάσμιον...». Δηλαδή, μας λέει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος[1], γιορτάζουμε την Πεντηκοστή και την έλευση του Πνεύματος και το χρόνο εκπλήρωσεως της υποσχέσεως και την εκπλήρωση εκείνου στο οποίο είχαμε ελπίσει. Και πόσο μεγάλο είναι αυτό το μυστήριο! Πόσο μεγάλο και πόσο αξιοσέβαστο!
Συμπληρώθηκαν πενήντα μέρες από την Ανάσταση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και δέκα από την άνοδό Του στους ουρανούς και ο αγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος μας προτρέπει: «Περί της εορτής βραχέα φιλοσοφήσωμεν, ίνα πνευματικώς εορτάσωμεν... Και ουδέν ούτως ευφραίνει καλόν των φιλοκάλων ουδένα, ως το πανηγυρίζειν πνευματικώς τον φιλέορτον»[2]. Δηλαδή: Aς εξετάσουμε για λίγο φιλοσοφικά τα σχετικά με την εορτή, για να γιορτάσουμε πνευματικά... Και κανένα καλό δεν ευχαριστεί εκείνους οι οποίοι αγαπούν το καλό, όσο το να γιορτάζει πνευματικά ο πανηγυριστής. Ας ακολουθήσουμε τη συμβουλή του αγίου Γρηγορίου, κι’ ας προσπαθήσουμε να δώσουμε το νόημα αυτής της μεγάλης γιορτής, το νόημα το πνευματικό.
Το θαυμαστό γεγονός της καθόδου του Αγίου Πνεύματος στην κοινότητα των μαθητών – η Πεντηκοστή – προσδιορίζεται από τους ιστορικούς επιστήμονες[3] και χρονικά και συγκεκριμένα ότι έγινε ένα Σάββατο ή μια Κυριακή κατά τα τέλη Μαϊου του ’30. Ο Λουκάς αρχίζει τη διήγησή του για τη κάθοδο του Αγίου Πνεύματος με χρονικό προσδιορισμό επισημαίνοντας ότι το γεγονός της επιφοίτησης έγινε όταν έφθασε η ημέρα της ιουδαϊκής Πεντηκοστής[4] (Πραξ. 2,1).
Μετά την Ανάσταση και την Ανάληψη του Χριστού, η ευρύτερη ομάδα των μαθητών του («όχλος ονομάτων ως εκατόν είκοσι», Πραξ. 1,15) ήσαν «προσκαρτερούντες ομοθυμαδόν τη προσευχή και δεήσει» (Πραξ. 1, 14) στο υπερώον της Ιερουσαλήμ. Ομως αυτή η σύναξη δεν αποτελούσε ακόμα την Εκκλησία. Ηταν μια συνάθροιση ανθρώπων που τους ένωναν κοινές μνήμες και κοινές ελπίδες. Ανθρώπων πτοημένων, δίχως σαφή επίγνωση για το τι προσκαρτερούν και για ποιό έργο έχουν κληθεί. Πρίν από λίγες ακόμη μέρες ρωτούσαν τον Διδάσκαλό τους, αν μέσα στην ίδια αυτή χρονιά θα ελευθέρωνε τον ιουδαϊκό λαό από το ζυγό των Ρωμαίων και θα αποκαθιστούσε το Βασίλειο του Ισραήλ (Πραξ. 1, 6). Oι άνθρωποι αυτοί και η συνάθροισή τους μεταμορφώνονται ριζικά με το γεγονός της Πεντηκοστής.
Το γεγονός της καθόδου του Αγίου Πνεύματος βρίσκει τους μαθητές απροετοίμαστους, γιατί στο διάστημα των λίγων ημερών που είχαν μεσολαβήσει δεν μπόρεσαν να συλλάβουν τι εσήμαινε γι’ αυτούς η επαγγελία του Ιησού να μην απομακρυνθούν απ’ τα Ιεροσόλυμα και να περιμένουν την εκπλήρωση της υπόσχεσης από το Θεό (Πραξ. 1,4). Γι’ αυτό και ο Λουκάς ξαφνιάζει με τη διήγησή του: «και εγένετο άφνω εκ του ουρανού ήχος, ώσπερ φερομένης πνοής βιαίας και επλήρωσεν όλον τον οίκον ου ήσαν καθήμενοι» (Πραξ. 2, 1 - 2). Αμέσως ακολουθεί και το οπτικό φαινόμενο, αφού παρουσιάσθηκαν γλώσσες σαν φλόγες φωτιάς, οι οποίες μοιράσθηκαν και κάθισαν από μία στον καθένα από τους μαθητές (Πραξ. 2,3). Εδώ το Πνεύμα του Θεού, ο λόγος, η σοφία και σε προέκταση το διδασκαλικό έργο παρουσιάζεται ως γλώσσα και η καθαρτική δύναμη του πνεύματος μεταμορφώνεται σε πύρ, σε φωτιά, για να δειχθεί έτσι ότι το Πνεύμα του Θεού καθαρίζει και εξαγνίζει. Οι πύρινες γλώσσες καθαίρουν, όπως συγχωρούν και τιμωρούν οι φορείς του ιερατικού έργου.
Η κάθοδος του Πνεύματος με τη μορφή των πυρίνων γλωσσών έχει συνεπώς και πρακτικότερο λόγο κι’ όχι μόνο τον εντυπωσιασμό του κόσμου. Οι μαθητές του Ιησού, στην ευρύτερη εκδοχή, είχαν λάβει την εντολή να κηρύξουν το Ευαγγέλιο σ’ όλα τα έθνη (Ματθ. 28, 19), τώρα, όμως, έρχεται το Αγιο Πνεύμα με τη μορφή των γλωσσών και με την πύρινη γλώσσα που τους δίνει, δίνει συγχρόνως και τη κατευθυντήρια οδό της διδασκαλικής τους δράσης μα και της αδιάκοπης επαγρύπνησης ώστε να διατηρηθεί καθαρό το περιεχόμενο της πίστης τους. Η σύντομη διήγηση του Λουκά κατακλείεται με το αποτέλεσμα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος: όλοι οι μαθητές πλημμύρισαν από Αγιο Πνεύμα και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, ανάλογα με την ικανότητα που τους έδινε το Αγιο Πνεύμα. Αυτοί οι κατατρομαγμένοι ως τότε μαθητές, άνθρωποι απλοί, όχι διανοούμενοι – «αγράμματοι και ιδιώται» (Πραξ, 4,13), καθώς σημειώνει και ο Λουκάς – αρχίζουν να κηρύττουν στους όχλους «τα μεγαλεία του Θεού» (Πραξ. 2, 11) , με την άνεση και τη σοφία πολύπειρων ρητόρων.
Τώρα πιά ξέρουν τι είναι και τι επαγγέλονται, γνωρίζουν το νόημα των γεγονότων που προηγήθηκαν και σε ποιά προοπτική ζωής καλούν με το κήρυγμα τους τους ανθρώπους.Τους καλούν να βαφτιστούν για να λάβουν κι’ αυτοί «την δωρεάν του Αγίου Πνεύματος» - να μετάσχουν στην πάντοτε ανοικτή πιά δυνατότητα της Πεντηκοστής. Για τον Λουκά σημασία έχει ότι το Αγιο Πνεύμα κατέρχεται στους μαθητές και τους εμπνέει να μιλούν, ότι δεν μιλούν αυτοσχεδιάζοντες αλλά όπως το Αγιο Πνεύμα τους οδηγεί και οικονομεί η χάρη του Θεού. Η φανέρωση του αγιαστικού και λυτρωτικού έργου της Εκκλησίας στον κόσμο γίνεται με μια πανηγυρική επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος σ’ όλους τους μαθητές και στον μεγαλύτερο βαθμό.
* Η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος δεν αποτελεί, όμως, μια μαγική προσθήκη ικανοτήτων και χαρισμάτων στον άνθρωπο. Είναι μια απελευθέρωση των δυνατοτήτων της ζωής που δεν έχει τίποτα το άλογο και «υπερφυσικό». Το Πνεύμα επιφοιτά στη φύση μας μεταβάλλοντας όχι το λόγο της φύσης (αυτό που είναι η φύση μας), αλλά τον τρόπο υπάρξεώς μας, τον τρόπο συστάσεως της υπόστασής μας[5]. Η Πεντηκοστή – η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος – είναι το ιδρυτικό και συστατικό της Εκκλησίας γεγονός. Δεν έχουμε, όμως, απλώς την ίδρυση ενός θεσμού. Γεννιέται με την Πεντηκοστή η «καινή κτίσις της χάριτος», η δυνατότητα της αθάνατης ζωής η χαρισμένη απ’ τον Θεό στον άνθρωπο. Γι’ αυτό και η Πεντηκοστή δεν είναι ένα γεγονός που συντελέσθηκε «εφ’ άπαξ», αλλά το γεγονός που πάντοτε και συνεχώς συνιστά και συγκροτεί την Εκκλησία. Σε κάθε ευχαριστιακή σύναξη η Εκκλησία επικαλείται το Άγιο Πνεύμα του Θεού, για να τελέσει την υπαρκτική μεταβολή που προαναφέραμε: «Κατάπεμψον το Πνεύμα σου το Αγιον εφ’ ημάς και επί τα προκείμενα δώρα ταύτα. Και ποίησον τον μέν άρτον τούτον τίμιον Σώμα του Χριστού σου, το δε εν τω ποτηρίω τούτω τίμιον Αίμα του Χριστού σου, μεταβαλών τω Πνεύματί σου τω Αγίω». Επικαλούμαστε το Πνεύμα το Αγιο «εφ’ ημάς και επί τα προκείμενα δώρα» ζητώντας ακριβώς τη μεταμόρφωση της ζωής, την αφθαρτοποίηση της ζωής: να μεταβληθούν τα δώρα και οι μετέχοντες στα δώρα σε κτίση καινή, σε σώμα Χριστού. Την ανακαινιστική δύναμη του Πνεύματος της Πεντηκοστής εκφράζει θαυμάσια και το κεκραγάριο του Μεγάλου Εσπερινού της εορτής:
«Πάντα χορηγεί το Πνεύμα το άγιον,
βρύει προφητείας,
ιερέας τελειοί,
αγραμμάτους σοφίαν εδίδαξεν,
αλιείς θεολόγους ανέδειξεν,
όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας.
Ομοούσιε και ομόθρονε,
τω πατρί και τω Υιώ,
Παράκλητε, δόξα σοι»
(* O Xάρης Ανδρεόπουλος είναι δημοσιογράφος – θεολόγος ΑΠΘ, Γ.Γ. της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας. Το άρθρο του αυτό δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Τάλαντο" της Ιεράς Μητρόπολης Λάρισας, τ. 55/2006 και αναδημοσιεύθηκε στις εκλεκτές ιστοσελίδες, ΖΩΗΦΟΡΟΣ:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=1276&Itemid=158, AΚΤΙΝΕΣ: http://aktines.blogspot.com/2009/06/blog-post_08.html και Θεολογικό Ιστολόγιο: http://blogs.sch.gr/kantonopou/2009/06/07/%cf%80%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%b7%ce%ba%ce%bf%cf%83%cf%84%ce%b7-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%ae%cf%81%ce%b9%ce%bf%ce%bd-%ce%bc%ce%ad%ce%b3%ce%b1-%cf%84%ce%b5-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%83%ce%b5%ce%b2%ce%ac/)
* Η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος δεν αποτελεί, όμως, μια μαγική προσθήκη ικανοτήτων και χαρισμάτων στον άνθρωπο. Είναι μια απελευθέρωση των δυνατοτήτων της ζωής που δεν έχει τίποτα το άλογο και «υπερφυσικό». Το Πνεύμα επιφοιτά στη φύση μας μεταβάλλοντας όχι το λόγο της φύσης (αυτό που είναι η φύση μας), αλλά τον τρόπο υπάρξεώς μας, τον τρόπο συστάσεως της υπόστασής μας[5]. Η Πεντηκοστή – η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος – είναι το ιδρυτικό και συστατικό της Εκκλησίας γεγονός. Δεν έχουμε, όμως, απλώς την ίδρυση ενός θεσμού. Γεννιέται με την Πεντηκοστή η «καινή κτίσις της χάριτος», η δυνατότητα της αθάνατης ζωής η χαρισμένη απ’ τον Θεό στον άνθρωπο. Γι’ αυτό και η Πεντηκοστή δεν είναι ένα γεγονός που συντελέσθηκε «εφ’ άπαξ», αλλά το γεγονός που πάντοτε και συνεχώς συνιστά και συγκροτεί την Εκκλησία. Σε κάθε ευχαριστιακή σύναξη η Εκκλησία επικαλείται το Άγιο Πνεύμα του Θεού, για να τελέσει την υπαρκτική μεταβολή που προαναφέραμε: «Κατάπεμψον το Πνεύμα σου το Αγιον εφ’ ημάς και επί τα προκείμενα δώρα ταύτα. Και ποίησον τον μέν άρτον τούτον τίμιον Σώμα του Χριστού σου, το δε εν τω ποτηρίω τούτω τίμιον Αίμα του Χριστού σου, μεταβαλών τω Πνεύματί σου τω Αγίω». Επικαλούμαστε το Πνεύμα το Αγιο «εφ’ ημάς και επί τα προκείμενα δώρα» ζητώντας ακριβώς τη μεταμόρφωση της ζωής, την αφθαρτοποίηση της ζωής: να μεταβληθούν τα δώρα και οι μετέχοντες στα δώρα σε κτίση καινή, σε σώμα Χριστού. Την ανακαινιστική δύναμη του Πνεύματος της Πεντηκοστής εκφράζει θαυμάσια και το κεκραγάριο του Μεγάλου Εσπερινού της εορτής:
«Πάντα χορηγεί το Πνεύμα το άγιον,
βρύει προφητείας,
ιερέας τελειοί,
αγραμμάτους σοφίαν εδίδαξεν,
αλιείς θεολόγους ανέδειξεν,
όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας.
Ομοούσιε και ομόθρονε,
τω πατρί και τω Υιώ,
Παράκλητε, δόξα σοι»
(* O Xάρης Ανδρεόπουλος είναι δημοσιογράφος – θεολόγος ΑΠΘ, Γ.Γ. της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας. Το άρθρο του αυτό δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Τάλαντο" της Ιεράς Μητρόπολης Λάρισας, τ. 55/2006 και αναδημοσιεύθηκε στις εκλεκτές ιστοσελίδες, ΖΩΗΦΟΡΟΣ:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=1276&Itemid=158, AΚΤΙΝΕΣ: http://aktines.blogspot.com/2009/06/blog-post_08.html και Θεολογικό Ιστολόγιο: http://blogs.sch.gr/kantonopou/2009/06/07/%cf%80%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%b7%ce%ba%ce%bf%cf%83%cf%84%ce%b7-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%ae%cf%81%ce%b9%ce%bf%ce%bd-%ce%bc%ce%ad%ce%b3%ce%b1-%cf%84%ce%b5-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%83%ce%b5%ce%b2%ce%ac/)
[1] ΜΑ’ Λόγος «Εις την Πεντηκοστήν», Ε.Π.Ε. τ.5, εκδ. «Γρηγόριος ο Παλαμάς», Θεσσαλονίκη, 1977, σελ. 122
[2] Ο.π. σελ. 114
[3] Γ λ α β ί ν α, Αποστόλου, Ιστορία της Εκκλησίας, τ. Α’, εκδ. υπηρεσία δημοσιευμάτων ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη, 1995, σελ. 20
[4] Ηταν η δεύτερη (με πρώτη και μεγαλύτερη την του Πάσχα) μεγάλη γιορτή των Ιουδαίων, αρχικά γιορτή της συγκομιδής των δημητριακών και μετά ανάμνηση της νομοδοσία στο Σινά. Γιορταζόταν την πεντηκοστή μέρα μετά το (ιουδαϊκό) Πάσχα.
[5] Γ ι α ν ν α ρ ά, Χρήστου, «Αλφαβητάρι της πίστης», εκδ. Δόμος, Αθήνα, 1983, σελ. 192
Σάββατο 6 Ιουνίου 2009
Θεολογικό συνέδριο μεταπτυχιακών φοιτητών ΕΚΠΑ
ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟΣ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ
ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣΘεολογικὴ Σχολὴ - Πανεπιστημιούπολη
157 82 Ἄνω Ἰλίσια
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Ὁ Μεταπτυχιακὸς Φοιτητικὸς Θεολογικὸς Σύνδεσμος (Μ.Φ.Θ.Σ.) ἔχει τὴ χαρὰ νὰ σᾶς ἀνακοινώσει ὅτι τὸ ΙΕ΄ Θεολογικὸ Συνέδριο Μεταπτυχιακῶν Φοιτητῶν μὲ θέμα «Mare Nostrum: Μεσόγειος καὶ Χριστιανισμὸς διὰ μέσου τῶν αἰώνων» θὰ πραγματοποιηθεῖ στὴν Πάρο ἀπὸ τὶς 3 ὡς τὶς 5 Ἰουλίου 2009 ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Παροναξίας κ. Καλλινίκου.
Οἱ αἰτήσεις συμμετοχῆς θὰ πρέπει νὰ κατατεθοῦν αὐστηρὰ μέχρι τὶς 30 Μαΐου 2009, ἐνῶ τὰ θέματα τῶν εἰσηγήσεων αὐστηρὰ μέχρι τὶς 15 Μαΐου 2009. Τὰ βιογραφικὰ τῶν ὁμιλητῶν καὶ οἱ περιλήψεις τους (100 λέξεις) θὰ πρέπει νὰ κατατεθοῦν αὐστηρὰ μέχρι τὶς 30 Μαΐου 2009, ἐνῶ τὸ πλῆρες κείμενο τῶν εἰσηγήσεων θὰ πρέπει νὰ παραδοθεῖ μέχρι τὶς 30 Ἰουνίου 2009.
Τὸ ποσὸ τῆς συμμετοχῆς στὸ Συνέδριο θὰ εἶναι 160 € γιὰ δίκλινο, τρίκλινο, τεττράκλινο καὶ 230 € γιὰ μονόκλινο καὶ θὰ περιλαμβάνει τὰ ἔξοδα μετακίνησης, διαμονῆς καὶ διατροφῆς τῶν συνέδρων
Οἱ θέσεις εἶναι περιορισμένες καὶ θὰ τηρηθεῖ προτεραιότητα.
Τὸ ποσὸ τῆς συμμετοχῆς θὰ κατατίθεται στὸν λογαριασμό τοῦ Μ.Φ.Θ.Σ. ποὺ διατηρεῖ στὴν Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἀρ. λογαριασμοῦ: 172/604923-05.
Μαζὶ μὲ τὴν αἴτηση συμμετοχῆς θὰ πρέπει νὰ κατατίθεται καὶ ἡ ἀπόδειξη πληρωμῆς ἀπὸ τὴν Τράπεζα, ἡ ὁποία θὰ πρέπει νὰ ἀναγράφεται ἀπαραίτητα καὶ τὸ ὄνομα τοῦ καταθέτη. Οἱ αἰτήσεις συμμετοχῆς καὶ οἱ ἀποδείξεις πληρωμῆς μποροῦν νὰ κατατίθενται καὶ μὲ fax, καθὼς καὶ στὸ e-mail τοῦ Μ.Φ.Θ.Σ.
Γιὰ περισσότερες πληροφορίες μπορεῖτε νὰ ἐπικοινωνήσετε μὲ τὰ ἑξῆς τηλέφωνα καὶ e-mail τοῦ Γραφείου τοῦ Μ.Φ.Θ.Σ:
210 7275818 καθημερινά 11-1, fax: 210 7275710, mfths@theol.uoa.gr
Κόλλιας Σωτήριος 6946437733 sotirioskollias@yahoo.gr
Κουτσουρούμπας Νεκτάριος 6972503127 nkouts@theol.uoa.gr
Κασάπη Εἰρήνη 6978305785 ikasapi@theol.uoa.gr
Μαρίνου Γλυκερία 6972370869 gmarinou@theol.uoa.gr
ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ
ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣΘεολογικὴ Σχολὴ - Πανεπιστημιούπολη
157 82 Ἄνω Ἰλίσια
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Ὁ Μεταπτυχιακὸς Φοιτητικὸς Θεολογικὸς Σύνδεσμος (Μ.Φ.Θ.Σ.) ἔχει τὴ χαρὰ νὰ σᾶς ἀνακοινώσει ὅτι τὸ ΙΕ΄ Θεολογικὸ Συνέδριο Μεταπτυχιακῶν Φοιτητῶν μὲ θέμα «Mare Nostrum: Μεσόγειος καὶ Χριστιανισμὸς διὰ μέσου τῶν αἰώνων» θὰ πραγματοποιηθεῖ στὴν Πάρο ἀπὸ τὶς 3 ὡς τὶς 5 Ἰουλίου 2009 ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Παροναξίας κ. Καλλινίκου.
Οἱ αἰτήσεις συμμετοχῆς θὰ πρέπει νὰ κατατεθοῦν αὐστηρὰ μέχρι τὶς 30 Μαΐου 2009, ἐνῶ τὰ θέματα τῶν εἰσηγήσεων αὐστηρὰ μέχρι τὶς 15 Μαΐου 2009. Τὰ βιογραφικὰ τῶν ὁμιλητῶν καὶ οἱ περιλήψεις τους (100 λέξεις) θὰ πρέπει νὰ κατατεθοῦν αὐστηρὰ μέχρι τὶς 30 Μαΐου 2009, ἐνῶ τὸ πλῆρες κείμενο τῶν εἰσηγήσεων θὰ πρέπει νὰ παραδοθεῖ μέχρι τὶς 30 Ἰουνίου 2009.
Τὸ ποσὸ τῆς συμμετοχῆς στὸ Συνέδριο θὰ εἶναι 160 € γιὰ δίκλινο, τρίκλινο, τεττράκλινο καὶ 230 € γιὰ μονόκλινο καὶ θὰ περιλαμβάνει τὰ ἔξοδα μετακίνησης, διαμονῆς καὶ διατροφῆς τῶν συνέδρων
Οἱ θέσεις εἶναι περιορισμένες καὶ θὰ τηρηθεῖ προτεραιότητα.
Τὸ ποσὸ τῆς συμμετοχῆς θὰ κατατίθεται στὸν λογαριασμό τοῦ Μ.Φ.Θ.Σ. ποὺ διατηρεῖ στὴν Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἀρ. λογαριασμοῦ: 172/604923-05.
Μαζὶ μὲ τὴν αἴτηση συμμετοχῆς θὰ πρέπει νὰ κατατίθεται καὶ ἡ ἀπόδειξη πληρωμῆς ἀπὸ τὴν Τράπεζα, ἡ ὁποία θὰ πρέπει νὰ ἀναγράφεται ἀπαραίτητα καὶ τὸ ὄνομα τοῦ καταθέτη. Οἱ αἰτήσεις συμμετοχῆς καὶ οἱ ἀποδείξεις πληρωμῆς μποροῦν νὰ κατατίθενται καὶ μὲ fax, καθὼς καὶ στὸ e-mail τοῦ Μ.Φ.Θ.Σ.
Γιὰ περισσότερες πληροφορίες μπορεῖτε νὰ ἐπικοινωνήσετε μὲ τὰ ἑξῆς τηλέφωνα καὶ e-mail τοῦ Γραφείου τοῦ Μ.Φ.Θ.Σ:
210 7275818 καθημερινά 11-1, fax: 210 7275710, mfths@theol.uoa.gr
Κόλλιας Σωτήριος 6946437733 sotirioskollias@yahoo.gr
Κουτσουρούμπας Νεκτάριος 6972503127 nkouts@theol.uoa.gr
Κασάπη Εἰρήνη 6978305785 ikasapi@theol.uoa.gr
Μαρίνου Γλυκερία 6972370869 gmarinou@theol.uoa.gr
Παρασκευή 5 Ιουνίου 2009
Περί των "αντι - οικουμενιστών" και άλλων τινών....
Ενισταμένων "Ομολογία Πίστεως"
"Εμφανιζόμενοι ως γνήσιοι Ορθόδοξοι, άσπιλοι δε και αμίαντοι αμύντορες της Ορθοδοξίας...ψέγουν τους πάντας και τα πάντα..."
ΑΡΘΡΟ του Μ. Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου π. Γεωργίου Τσέτση στο amen.gr
Mε άρθρο του στην Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων amen.gr, ο Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Θρόνου π. Γεώργιος Τσέτσης, (φωτ.) αναφέρεται στην "Ομολογία Πίστεως κατά του Οικουμενισμού" (http://theologylar.blogspot.com/2009/05/blog-post_24.html) την οποία διετύπωσε "νεοφανής ομάδα «ενισταμένων» κληρικών και μοναχών κανονικών Ορθοδόξων Εκκλησιών (Κωνσταντινουπόλεως και Ελλάδος), οι οποίοι, βαδίζοντες σε παλαιοημερολογιτικές ατραπούς, ανέλαβαν πρόσφατα μια δυναμική εκστρατεία κατά του διεκκλησιαστικού και διαθρησκειακού διαλόγου που διεξάγει η Ορθοδοξία στο σύνολό της, ειδικώτερα δε κατά της «παναιρέσεως του Οικουμενισμού» η οποία, καθώς δηλώνουν, αναπτύσσεται και προωθείται μέσα στα πλαίσια της Οικουμενικής Κινήσεως".
Ο π. Γεώργιος υποστηρίζει πώς οι εν λόγω "αντι-οικουμενιστές" ελέγχουν και ψέγουν τους πάντες και τα πάντα με πρωτοφανή αλαζονικό τρόπο "έχοντες προφανώς την εντύπωση ότι το Αγιον Πνεύμα επιφοιτά αποκλειστικά μόνο μέσα στο καθηγητικό γραφείο τους, το καλογηρικό τους κελλί, ή την αρχισυνταξία κάποιου θεολογικού περιοδικού!" και καταλήγοντας στο άρθρο του συμπεραίνει:
"Οι καιροί ου μενετοί για να εμφιλοχωρεί η αμφιβολία στις καρδιές των πιστών. Ούτε δε να διαιρείται το ποίμνιο σε πρόβατα και ερίφια, σε «αμόλυντους» και «μεμιασμένους», σε «γνήσιους Ορθοδόξους» και σε «προδότες της Ορθοδοξίας». Και, κυρίως, να μετατρέπεται η Εκκλησία του Χριστού σε «σέκτα καθαρών»! Δυστυχώς, η περι ης ο λόγος «Ομολογία» αυτό ακριβώς κάμει. Δεν καθησυχάζει τον Ορθόδοξο πιστό. Ούτε τον οδηγεί στο «δρόμο του Θεού». Απλώς, τον ερεθίζει. Του εμπνέει έχθρα, ξενοφοβία και μισαλλοδοξία, μεταβάλλοντάς τον σε «θιασώτη» και «οπαδό», έτοιμο, οσάκις δεήσει, να προπηλακίσει την Ιεραρχία του, να διαταράξει την κατάνυξη και ησυχία μιας Θείας Λειτουργίας, ή να βιάσει, δίκην κουκουλοφόρου, το Πανεπιστημιακό άσυλο".
* Ολόκληρο το άρθρο στη Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων, amen.gr: http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=169.
"Εμφανιζόμενοι ως γνήσιοι Ορθόδοξοι, άσπιλοι δε και αμίαντοι αμύντορες της Ορθοδοξίας...ψέγουν τους πάντας και τα πάντα..."
ΑΡΘΡΟ του Μ. Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου π. Γεωργίου Τσέτση στο amen.gr
Mε άρθρο του στην Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων amen.gr, ο Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Θρόνου π. Γεώργιος Τσέτσης, (φωτ.) αναφέρεται στην "Ομολογία Πίστεως κατά του Οικουμενισμού" (http://theologylar.blogspot.com/2009/05/blog-post_24.html) την οποία διετύπωσε "νεοφανής ομάδα «ενισταμένων» κληρικών και μοναχών κανονικών Ορθοδόξων Εκκλησιών (Κωνσταντινουπόλεως και Ελλάδος), οι οποίοι, βαδίζοντες σε παλαιοημερολογιτικές ατραπούς, ανέλαβαν πρόσφατα μια δυναμική εκστρατεία κατά του διεκκλησιαστικού και διαθρησκειακού διαλόγου που διεξάγει η Ορθοδοξία στο σύνολό της, ειδικώτερα δε κατά της «παναιρέσεως του Οικουμενισμού» η οποία, καθώς δηλώνουν, αναπτύσσεται και προωθείται μέσα στα πλαίσια της Οικουμενικής Κινήσεως".
Ο π. Γεώργιος υποστηρίζει πώς οι εν λόγω "αντι-οικουμενιστές" ελέγχουν και ψέγουν τους πάντες και τα πάντα με πρωτοφανή αλαζονικό τρόπο "έχοντες προφανώς την εντύπωση ότι το Αγιον Πνεύμα επιφοιτά αποκλειστικά μόνο μέσα στο καθηγητικό γραφείο τους, το καλογηρικό τους κελλί, ή την αρχισυνταξία κάποιου θεολογικού περιοδικού!" και καταλήγοντας στο άρθρο του συμπεραίνει:
"Οι καιροί ου μενετοί για να εμφιλοχωρεί η αμφιβολία στις καρδιές των πιστών. Ούτε δε να διαιρείται το ποίμνιο σε πρόβατα και ερίφια, σε «αμόλυντους» και «μεμιασμένους», σε «γνήσιους Ορθοδόξους» και σε «προδότες της Ορθοδοξίας». Και, κυρίως, να μετατρέπεται η Εκκλησία του Χριστού σε «σέκτα καθαρών»! Δυστυχώς, η περι ης ο λόγος «Ομολογία» αυτό ακριβώς κάμει. Δεν καθησυχάζει τον Ορθόδοξο πιστό. Ούτε τον οδηγεί στο «δρόμο του Θεού». Απλώς, τον ερεθίζει. Του εμπνέει έχθρα, ξενοφοβία και μισαλλοδοξία, μεταβάλλοντάς τον σε «θιασώτη» και «οπαδό», έτοιμο, οσάκις δεήσει, να προπηλακίσει την Ιεραρχία του, να διαταράξει την κατάνυξη και ησυχία μιας Θείας Λειτουργίας, ή να βιάσει, δίκην κουκουλοφόρου, το Πανεπιστημιακό άσυλο".
* Ολόκληρο το άρθρο στη Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων, amen.gr: http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=169.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)