Πέμπτη, 11 Ιουνίου 2015

ΑΝΔΡΕΑ ΝΑΝΑΚΗ, Μητροπολίτου Ἀρκαλοχωρίου: Ἀπό τό Γένος καί τήν Ἐθναρχία στό Ἔθνος.



Μέ τά σημαντικά κκλησιαστικά, πολιτικά καί κοινωνιά γεγονότα το 19ου καί 20ου αώνα πού συνθέτουν τήν στορία το Οκουμενικο Πατριαρχείου καί  δρομολογον τό πέρασμα το λληνισμο πό τό Γένος καί τή Ρωμιοσύνη τς θναρχικς παραδόσεως το Οκουμενικο Πατριαρχείου στό θνος καί τό λλαδικό Κράτος τς «νεωτερικότητας», σχολεται τό νέο βιβλίο το Μητροπολίτου ρκαλοχωρίου τς κκλησίας τς Κρήτης καί καθηγητού το Τμήματος Θεολογίας το Α.Π.Θ. νδρέα Νανάκη. Στό βιβλίο συντίθεται προβληματική μελετημάτων το συγγραφέα, ποία κφράστηκε τήν τελευταία δεκαπενταετία μέ κείμενα πού ξεκινοσαν κατ’ ρχήν πό τίς πανεπιστημιακές παραδόσεις καί προσεγγίζονται, πέρα πό τά τυποποιημένα στορικά σχήματα τν δεολογικν πιλογν τς νεωτερικότητας το 19ου καί 20ου αώνα, πτυχές πό τήν στορία το Οκουμενικο Πατριαρχείου, ταν θωμανική Ατοκρατορία βρίσκεται στή δύση τς στορικς της πορείας, ν μέσ κοσμογονικν λλαγν καί νακατατάξεων.

τίτλος το βιβλίου: «Τό Οκουμενικό Πατριαρχεο στήν στερη θωμανική Ατοκρατορία. πό τό Γένος καί τήν θναρχία στό θνος», τό ποο κυκλοφόρησε πό τίς κδόσεις Μπαρμπουνάκη τς Θεσσαλονίκης. Πρόκειται γιά να στορικό πόνημα μέ τό ποο Σεβασμιώτατος νδρέας Νανάκης, μέ τή διεισδυτική ματιά το στορικο, προσεγγίζει καί ναλύει τήν κρίσιμη γιά τό Γένος περίοδο πού χει φετηρία τίς σουλτανικές μεταρρυθμίσεις τν «Tanzimat» καί κατάληξη τήν πικύρωση τς Συνθήκης τς Λωζάνης ποία ποψίλωσε καί νομικά τό Οκουμενικό Πατριαρχεο πό τήν ναπομείνασα, κ το θναρχικο ρόλου, πολιτική σχύ του. Στίς σελίδες το βιβλίου τά δημοσιευόμενα κείμενα συνθέτουν πτυχές πό τήν στορία το Οκουμενικο Πατριαρχείου στούς στερους χρόνους τς θωμανικς Ατοκρατορίας. Πιό συγκεκριμένα μεταξύ το 19ου καί 20ου αώνα, κυρίως μετά τήν πανάσταση το 1821 καί μέχρι τίς ρχές το 20ου αώνα, ταν τότε νέα τάξη πραγμάτων, μέ τίς ντιπαλότητες καί τούς θνικούς πολέμους πέφερε τήν λοκληρωτική ναδόμηση στόν βαλκανικό καί μικρασιατικό κόσμο, ν μέσ τν θνοκαθάρσεων καί τν θνοκτονιν κείνης τς περιόδου.
πως γράφαμε πρόσφατα, σ΄ ατές δ τίς σελίδες («Θεολογία», τόμ. 84, τ. 2, σ. 279) καί γιά τό προηγούμενο βιβλίο του («Μικρά σία. Προσφυγικά τελεύτητα», κδ. ντ. Σταμούλη, 2012), Σεβασμιώτατος ρκαλοχωρίου τόσο ς καδημαϊκός δάσκαλος τς στορίας καί συγγραφέας σο καί ς εράρχης το Οκουμενικο Θρόνου (καί κατά τήν τρέχουσα περίοδο μέλος τς γις καί ερς Συνόδου ατο), ποτελε φορέα τς θναρχικς μνήμης, τήν ποία διαρκς χι πλς μπλουτίζει στορικά, λλά καί τονώνει συναισθηματικά ντας καί διος μικρασιατικς - κ μητρός - καταγωγς καί συγκεκριμένα πό τ’ λάτσατα, πόλη κειμένη στήν παρχία τς πάλαι ποτέ λληνικς – γς τν ώνων -  Σμύρνης.
Μητροπολίτης καί πανεπιστημιακός καθηγητής νδρέας Νανάκης, ξ ατίας το πλούσιας σχετικς ργογραφίας καί τς ν γένει ποιμαντικς καί πιστημονικς του δραστηριότητας χει καταγραφε στήν κκλησιαστική καί καδημαϊκή κοινότητα ς κάτ΄ ξοχήν στορικός τς θναρχίας, τς πολιτικς καί κκλησιαστικς κφράσεως τς κκλησίας τς Κωνσταντινουπόλεως. Μέ τό νέο του βιβλίο ρχεται νά ρίξει περισσότερο φς στίς ατίες καί τίς φορμές, τίς συνθκες κάτω π΄ τίς ποες γινε τό πέρασμα πό τό Γένος στό θνος, πό τήν θναρχοσα (Πατριαρχεο) στή θνική κκλησία, ς ποτέλεσμα τν κοσμογονικν λλαγν καί νακατατάξεων τς κρηκτικς περιόδου το 19ου καί 20ου αώνα. ρχεται νά ξηγήσει τό πώς διαμορφώθηκε διοπροσωπεία το Νεωτέρου λληνισμο καί πώς σχηματίσθηκε διαχρονικά τό δεολογικό καί πολιτικό πλαίσιο τν σχέσεων Πολιτείας καί λλαδικς κκλησίας καί μφοτέρων ναντι το Οκουμενικο Πατριαρχείου ς διαχρονικο διεθνος θεσμο  καί πρωτόθρονης τν ρθοδόξων κκλησίας. Τό βιβλίο, ποτελεται πό τέσσερα κεφάλαια καί 530 σελίδες συνολικά μαζί μέ τό ναλυτικό ερετήριο καί τό πλούσιο παράρτημα εκόνων μέ τίς προσωπικότητες καί τά στιγμιότυπα πό τά γεγονότα πού σημάδεψαν τίς ποχές στίς ποες ναφέρεται λη του, ποία χωρίζεται σέ τέσσερα Κεφάλαια.
Στό Α΄ Κεφάλαιο, τό ποο πιγράφεται «Οκουμενικό Πατριαρχεο», ξετάζονται ο προσωπικότητες καί ο στορικές δράσεις κκλησιαστικν νδρν, ο ποοι καθόρισαν τήν πορεία τς Μεγάλης κκλησίας καί τν λλων πρεσβυγενν Πατριαρχείων, ς προκαθήμενοί τους. δ δεσπόζουν ο Οκουμενικοί Πατριάρχες: πό Θεσσαλονίκης ωακείμ Γ΄ (Δεβετζής η Δημητριαδης)  καί πό θηνν Μελέτιος Δ΄ (Μεταξάκης), πρτος κλείνοντας, οσιαστικά, τήν περίοδο τς θναρχίας καί δεύτερος πιχειρώντας τήν δεολογική σύνθεση κκλησίας καί θνους στό ραμα μίας νέας διηπειρωτικς λληνικς ατοκρατορίας. φήγηση τν γεγονότων εναι συναρπαστική, μέ μφαν τόν στόχο το συγγραφέα νά συνδέσει τόν σημερινό  ναγνώστη μέ τήν μπειρία τν προηγουμένων γενεν, ο ποες οτως λλως ποτελον τήν στορική του ρίζα, τή ρωμαίικη, πως προκύπτει παραστατικά μέσα π΄  τά πρόσωπα – τίς μεγάλες προσωπικότητες τς Ρωμιοσύνης - πού πρωταγωνιστον στά περιεχόμενα το βιβλίου. ναγνώστης «ζε» τήν στορία χι ς πλή περιγραφή λλ΄ ς ναπαράσταση γεγονότων καί καταστάσεων ναλυτική καί συστηματική πεξήγηση τν ποίων δίδει παντήσεις σέ προβληματισμούς πού φθάνουν μέχρι τό σήμερα, σον φορ κρίσιμα ζητήματα πού χουν νά κάνουν μέ τή ξελικτική πορεία τς Ρωμιοσύνης στό διάβα τς στορίας. Βλέπουμε ναν ωακείμ στή πρώτη του πατριαρχία (1878-1884) νά πασχίζει  νά διασφαλίσει τό ραμα τς νότητας το ρθόδοξου κόσμου, μέσα πό τή συνύπαρξη καί συνεργασία λων τν ρθοδόξων, στό πλαίσιο μίας ρθοδόξου κοινοπολιτείας ντός τς θωμανικς Ατοκρατορίας, που Οκουμενικός Θρόνος θά εχε καθοριστικό λόγο καί θναρχικό ρόλο. Τόν παρατηρομε νά  συγκρούεται μέ τόν Πρωθυπουργό τς ποχς Χάρ. Τρικούπη ποος προσλάμβανε τό Πατριαρχεο ς μέσον γιά σκηση θηνοκεντρικής πολιτικς, ς θνοποιητικό μηχανισμό γιά τούς μογενες μας στήν θωμανική ατοκρατορίας. Στή δεύτερη πατριαρχία το (1901 – 1912), μέσα πό τήν νάλυση τν πηγν  πού παραθέτει συγγραφέας, βλέπουμε ναν ωακείμ νά ντιλαμβάνεται τι μέσα πό τήν πικείμενη δίνη τν θνικν ντιπαραθέσεων θά δοκιμαστε ρθόδοξη οκουμένη, πού χει κέντρο τς τήν Κωνσταντινούπολη. πως ξηγε Σεβασμιώτατος νδρέας Νανάκης, κριβς ατός εναι καί λόγος πού σημειώνεται στήν περίοδο ατή στροφή το ωακείμ πρός τήν θήνα καί τή σύνδεση το Πατριαρχείου μέ τό θνικό κέντρο, μία στροφή πού κφράζεται καί μπράκτως. Εναι ποχή   πού Πατριάρχης ωακείμ Γ’ πανδρώνει τή Μακεδονία, πού δοκιμάζεται πό τό βουλγαρικό θνικισμό καί τήν ξαρχία μέ νέους καί δυναμικούς ρχιερες, πτυχιούχους τς Θεολογικς Σχολς τς Χάλκης,  πως Δράμας Χρυσόστομος (1901), Στρωμνίτσης Γρηγόριος (1902), Νευροκοπίου Θεοδώρητος (1903), Θεσσαλονίκης λέξανδρος (1903), Πελαγονίας ωακείμ (1903), καί   Γρεβενν Αμιλιανός (1908) ο ποοι μφορονται πό τήν θνική συνείδηση, τήν θνική δέα καί δεολογία. Ο περισσότεροι γκαθίστανται στή Μακεδονία πρίν πό τόν Παλο Μελά καί λλους πρoξένους, ο ποοι λθαν πό τήν θήνα γιά νά νισχύσουν καί νά διαμορφώσουν τό θνικό φρόνημα τν πληθυσμν στή Μακεδονία, πού δοκιμαζόταν πό τή δράση τν ξαρχικν καί θνικιστν βουλγάρων. Στήν «στροφή» ατή το ωακείμ πρός τό θνικό κέντρο ματαίως θά ναζητήσει κανείς ατίες φορμές δεολογικοπολιτικές. Οδόλως ωακείμ πέστη τν δεν καί τν πόψεών του γιά τόν οκουμενικό ρόλο το Πατριαρχείου. πρόκειτο γιά μία «στροφή» πού πηρετοσε τά συμφέροντα τς Μεγάλης κκλησίας, ατή ταν γνοια του. « ωακείμ εχε τό χάρισμα νά προσλαμβάνει τόν μεταβαλλόμενο κόσμο, νά τοποθετεται σ΄ ατόν καί νά διαμορφώνει τό αριο το Οκουμενικο Πατριαρχείου καί τό μέλλον το ριοθετώντας τούς σκοπούς καί τούς στόχους το μέσα στό χρόνο», πογραμμίζει συγγραφέας θεωρώντας τι ναν αώνα μετά τήν κδημία το ωακείμ στόν ξονα τς διας προοπτικς κινεται, πηρετώντας μέ περισσή εθύνη τά δίκαια το μαρτυρικο Πατριαρχικο Θρόνου τς Βασιλεύουσας, καί σημερινός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαος Α΄, «διαπνεόμενος πό μία βαθιά καί ξύτατη νόραση περί τν κατά καιρούς διαδραματιζομένων σ΄ να διαρκς ξελισσόμενο κοινωνικό, πολιτικό καί οκονομικό περιβάλλον». ξ΄  σου νδιαφέρουσα εναι παρουσίαση στό βιβλίο τς προσωπικότητας καί τς διαδρομς του πό Κιτίου Μελετίου Μεταξάκη ς θηνν (1918 – 1920), που πεχείρησε ν΄ παλλάξει τήν κκλησία τς λλάδος πό τά δεσμά τς πολιτειοκρατίας καί νά δημιουργήσει τίς προϋποθέσεις γιά τήν  ατοτέλειά της καί ς Κωνταντινουπόλεως (1921 – 1923), που πηρέτησε τούς στόχους  το βενιζελισμο στόν ποο πολιτικά ταν φοσιωμένος, μέσα πό τό ραμα τς θνικς δέας μίας διηπειρωτικς λλάδος, χωρίς, μως, ποτέλεσμα καθώς ο συγκυρίες πρξαν ρνητικές. Τό νέο τουρκικό θνικό κράτος το Κεμάλ τατούρκ θεωρώντας τόν Μελέτιο κπρόσωπο το νεοελληνικο θνικισμο ρνεται νά τόν ποδεχθε στό Οκουμενικό Πατριαρχεο καί Μελέτιος μετά τήν πογραφή τς συνθήκης τς Λωζάνης τό 1923 ναγκάζεται νά ποβάλλει τήν παραίτησή του.  συγγραφέας παρότι διακρίνει στόν Μελέτιο μία κκλησιαστική προσωπικότητα δημιουργική καί χαρισματική (τήν ποία χει δη διερευνήσει διεξοδικά στό παρελθόν στό πλαίσιο τς διδακτορικς του διατριβς), ν τούτοις καί εδικά γιά τό θέμα ατό, συμπεραίνει τι, λόγω τν συγκυριν, τό πέρασμά του στό Πατριαρχεο Κωνσταντινουπόλεως χι μόνο δέν βοήθησε, λλά καί βλαψε.     
Τό Β΄ Κεφάλαιο ποτελε κατά τή γνώμη μας τό «ψαχνό» το βιβλίου.  χει τίτλο «πό τήν θναρχία στό θνος» καί σ΄ ατό παρουσιάζονται προσωπικότητες καί γεγονότα, πού διαδραμάτισαν, κούσια κούσια, σημαίνοντα ρόλο στή διαμόρφωση τς νεοελληνικς θνικς ταυτότητας. ξιστόρηση κκινε πό τόν ερομάρτυρα Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ (γγελόπουλο) καί συνεχίζει μέ τούς διαφωτιστές καί «νεωτεριστές» διδασκάλους δαμάντιο Κοραή καί Θεόκλητο Φαρμακίδη, ναλύοντας τή ντιπαράθεσή τους μέ τούς κπροσώπους τς «παραδοσιαρχίας» καί, εδικά, μέ τόν κορυφαο ξ ατν, Κωνσταντνο Οκονόμο, τόν ξ Οκονόμων. νδιαφέρουσα εναι στό Κεφάλαιο ατό στορική καί νομοκανονική νάλυση το συγγραφέα γιά τήν ξέλιξη ατς τς διαμάχης, μεταξύ «νεωτεριστν» - «παραδοσιακν», ποία κορυφώθηκε μέ τήν ατογνώμονα νακήρυξη τς ατοκεφαλίας τς λλαδικς κκλησίας στά 1833 καί εχε ς ποτέλεσμα τήν παραμονή τς λλαδικς κκλησίας σέ σχισματική κατάσταση ποία διήρκησε μέχρι τό 1850, ποτε τό Οκουμενικό Πατριαρχεο, παραβλέποντας τό προηγούμενο δεκαεπτάχρονο ντικανονικό καθεστώς, νεκήρυξε (29.06.1850) ατοκέφαλη τήν κκλησίας τς λλάδος διά τς κδόσεως (29.06.1850) το σχετικο Πατριαρχικο καί Συνοδικο Τόμου (Π.Σ.Τ.) ποος σχύει μέχρι σήμερα καί μάλιστα συνταγματικά κατοχυρωμένος. Πρόκειται γιά τόν Τόμο, ποος σέ συνδυασμό μέ τήν συμπληρωματική ατο Πατριαρχική καί Συνοδική Πράξη (Π.Σ.Π.) το 1928 - τήν φορώσα στήν «χρι καιρο» πιτροπική παραχώρηση τν πατριαρχικν Μητροπόλεων τν «Νέων Χωρν» στήν ατοκέφαλη κκλησία τς λλάδος - ρυθμίζει τό συνολικό πλαίσιο τς κανονικς νότητας μεταξύ τν δυό κκλησιν, Μητρός τέ (Οκουμενικο Πατριαρχείου) καί τς Θυγατρός (κκλησία τς λλάδος). Ο ναφορές το συγγραφέα γιά τό κρίσιμο ζήτημα τς (προβληματικς ξ πόψεως κανονικότητος) διαπλάσεως τν σχέσεων τς Πολιτείας μέ τήν κκλησία πί τ βάσει το συστήματος τς «νόμω κρατούσης Πολιτείας» πού πεξεργάσθηκαν καί πέβαλαν στό νεοελληνικό Κράτος πό τό 1833 βαυαρός ντιβασιλεύς τς λλάδος Γ. Μάουρερ καί σύμβουλός του ρχιμανδρίτης Θεόκλητος Φαρμακίδης, προεκτεινόμενες στό χρόνο ερίσκουν τά παράλληλά τους σέ ντικανονικές συμπεριφορές πού κδηλώθηκαν, ς πιστά ντίγραφα τς πολιτικς τν Μάουρερ – Φαρμακίδη, τά πρόσφατα χρόνια. πως γιά παράδειγμα τή περίοδο τς πταετίας (1967 – 1974), ταν πί ρχιεπισκοπείας ερωνύμου ΄ (Κοτσώνη) παραγκωνίσθηκαν Πατριαρχικός Τόμος το 1850 καί Πατριαρχική Πράξη το 1928, καθώς ερώνυμος Α΄ ρνετο νά φαρμόσει τίς σχετικές περί τν πρεσβείων ρχιερωσύνης διατάξεις γιά τήν συγκρότηση τς Διαρκος ερς Συνόδου, θέτοντας τσι σέ μφισβήτηση τά de jure δικαιώματα συμμετοχς τν εραρχν το Οκουμενικο Θρόνου (Νέων Χωρν) στή Διαρκ Σύνοδο. πρόκειτο γιά μία νέργεια πού προκάλεσε ντονες ντιδράσεις κ μέρους το Πατριαρχείου, λλά καί στό σωτερικό της εραρχίας τς κκλησίας τς λλάδος πού σταδιακά ξελίχθηκαν σε boomerang για τόν διο τόν ερώνυμο Α΄ ξαναγκάζοντας τόν στήν ποβολή παραιτήσεως πό τόν ρχιεπισκοπικό θρόνο. Τοτο συνέβη μετά τήν ποδοκιμασία πού γνώρισε σαφέστατα ντιπατριαρχική πολιτική του στήν στορική συνεδρίαση τς ερς Συνόδου τς εραρχίας τς 10ης Μαΐου 1973, ταν διαφοροποιήθηκαν πό τήν τακτική του τότε ρχιεπισκόπου κόμη καί πίσκοποι κλεγέντες πό τς – π΄ ατο προεδρευομένης – «ριστίνδην» Συνόδου. Τόν Σεβασμιώτατο νδρέα Νανάκη τόν πασχολε σ΄ λα σχεδόν τά πονήματά του τό θέμα τς κανονικς νότητας τς λλαδικς κκλησίας μέ τό Πατριαρχεο. Μάλιστα, ς εράρχης το Οκουμενικο Θρόνου δέν εχε διστάσει στό πρόσφατο παρελθόν μέ πιφυλλίδες καί ρθρα του σέ μεγάλες φημερίδες τν θηνν νά περασπισθε τά κανονικά δικαιώματα τς Μεγάλης κκλησίας στήν λλαδική πικράτεια σάκις ατά μφισβητήθηκαν (ξανά-) πιχειρήθηκε πομείωσή τους, πως συνέβη στά νεώτερα χρόνια καί εδικότερα τήν περίοδο 2000 – 2004. Δέν τόν νδιαφέρουν τά πρόσωπα, λλά ο θεσμοί καί (διά-) τήρησή τους, τσι στε κανονική νότητα  μεταξύ τς λλαδικς κκλησίας καί τς κκλησία τς Κωνσταντινουπόλεως, μέσω τν πατριαρχικν πράξεων το 1850 καί το 1928, νά ποστασιάζεται ς κκλησιολογικ προέκταση καί συνέπεια τς εχαριστιακς νότητας. Μητροπολίτης ρκαλοχωρίου πισημαίνοντας τι τό πολιτιστικά «μαιμον» καί «μόγλωττον» τς ατοκέφαλης κκλησίας τς λλάδος μετά το Οκουμενικο Πατριαρχείου, συνιστ τό μεγάλο προνόμιο μν τν λλήνων, τονίζει τι στή κρίση τν σχημάτων καί τν δεολογιν τς μετενεωτερικς ποχς τς δεύτερης νεωτερικότητας, περεθνικός καί διαχρονικός θεσμός το Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, σέ συνάρτηση μέ τήν λληνική πολιτιστική του παράδοση, θά ποτελέσει καί πάλι τή μήτρα πού θά διαφυλάξει καί θά διασώσει καί πάλι τήν πνευματική μας παρακαταθήκη καί τήν διαίτερή μας παράδοση. Πρόκειται, οσιαστικά, γιά τό κεντρικό μήνυμα το συγγραφέα: μς συνδέει μέ τόν Φανάρι νας «μφάλιος λρος», κε κτυπ καρδιά το Γένους μας, συνεπς, φείλουμε, εδικά μες ο λληνες, νά διαφυλάξουμε τή σχέση ατή ς «κόρην φθαλμο». πενθυμίζει μάλιστα συγγραφέας, πικαλούμενος σχετικές στορικές πηγές, τή θλίψη πού ξέφρασε, ν εδει μετανοίας, πρωταγωνιστής τς ατογνωμόνου νακηρύξεως, τό 1833, τς «ατοκεφαλίας» τς λλαδικς κκλησίας ρχιμανδρίτης Θεόκλητος Φαρμακίδης ταν μαθε τι τά δικά του (θνικοπολιτικο τύπου: Κάθε θνος / Κράτος νά χει τή δική του - «νεξάρτητη» π΄ τό Οκουμενικό Πατριαρχεο - κκλησία) πιχειρήματα χρησιμοποιοσαν ο Βούλγαροι γιά νά ποσκιρτίσουν πό τήν Μητέρα κκλησία, χοντας, ν τ μεταξύ, παύσει νά μνημονεύουν το νόματος το Οκουμενικο Πατριάρχου στίς κκλησιές τούς κόμη καί ντός τς Κωνσταντινουπόλεως. Μία μετάνοια ποία, σύμφωνα μέ λλες, ντίστοιχες σχετικές πηγές (Πανώτη, Αριστ.,  «Συνοδικόν», τομ. Β’, σ. 144), λαβε καί δραματικότερα χαρακτηριστικά ταν πρωτοστατήσας στήν πόσχιση τς λλαδικς κκλησίας πό τό Οκουμενικό Πατριαρχίας Θεόκλητος Φαρμακίδης λίγο πρό τς κοιμήσεώς του (1860), τή τελευταία στιγμή τς κπνος το κραύγασε ες πήκοον τν παρισταμένων: «μαρτον γιά τό κακό πού πραξα στήν κκλησία μας».
Στό Γ΄ Κεφάλαιο παρατίθενται καί σχολιάζονται τά σημαντικότερα κείμενα σωτερικν κανονισμν το Οκουμενικο Πατριαρχείου, τά ποία καί σηματοδότησαν τή μετάβαση πό τό καθεστώς το «Γεροντισμο» σέ συλλογικότερες μορφές διοικήσεως. Τό ργο λοκληρώνεται μέ τό Δ΄ Κεφάλαιο πού εναι φιερωμένο στήν εδική περίπτωση τς κκλησίας τς Κρήτης, ποία, παρά τήν πολιτική νσωμάτωση τς κκλησιαστικς της πικρατείας στό νεοελληνικό κράτος, δέν ντάχθηκε στήν κκλησία τς λλάδος λλά παρέμεινε μιαυτόνομη σέ σχέση ργανικς νότητας μέ τό Οκουμενικό Πατριαρχεο.
Προλογίζοντας τό βιβλίο μότιμος καθηγητής τς Θεολογικς Σχολς το Α.Π.Θ. Νίκος Ζαχαρόπουλος ναφέρει γιά τόν συγγραφέα καί παλαιό μαθητή του νδρέα Νανάκη, τι «τά γραπτά του ποπνέουν να μίγμα ρχοντις, λεπτότητας καί δυναμισμο πού χει τήν κφρασή του, στήν πορεία τς ζως του, μέσα π΄ τά ασθήματά του πού κδιπλώνονται τελείως φυσικά μέ κάθε κδήλωσή του πρός τό Γένος, τήν Πατρίδα καί τήν κκλησία». Τήν δια ασθηση, πού τόσο μορφα περιγράφει στό προλόγισμα το βιβλίου καδημαϊκός δάσκαλος το συγγραφέα, εχαμε τήν τύχη – μιλώντας θεολογικά: τήν ελογία – νά νιώσουμε καί σοι μαθητεύσαμε κοντά στόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη ρκαλοχωρίου καί δάσκαλό μας στό Θεολογικό Τμμα το Α.Π.Θ. νδρέα Νανάκη. Διερμηνεύοντας τά ασθήματα τν πολλν θεολόγων, λαϊκν καί κληρικν, μίας νεώτερης γενις, τήν ποψη ατή, γιά τήν προσωπικότητα καί τό ργο το συγγραφέα, καταθέτει εγνωμόνως συντάκτης ατς τς βιβλιοπαρουσιάσεως καί μαθητής του.        
                                                                                   
                                                                                    Χάρης νδρεόπουλος
                                                                                                                                                                           
                                                                                  
[*  βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύεται στό πιστημονικό περιοδικό «Θεολογία», τομ. 86, τχ. 1, ανουαρίου – Μαρτίου 2015, σσ. 393 – 398. Βλ. & Θεολόγοι τῆς Κρήτης]

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου