Παρασκευή, 8 Δεκεμβρίου 2017

Αφιέρωμα στον Αλεξάντρ Σολζενίτσιν (1918-2008)



Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου 2017, 7.30 μ.μ.

Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (Αίθουσα Αντώνη Τρίτση)

Ομιλητές:

- π. Πέτρος Μινώπετρος: "Ο μάρτυρας και η συνείδηση των θυμάτων του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού".

- Δημήτρης Μπαλτάς: "Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν και η λογοτεχνία του γκουλάγκ".

- Δημήτρης Τριανταφυλλίδης: "Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ: ο τόκος των καταθέσεων στη τράπεζα της μνήμης ή ένας πρόλογος που δεν δημοσιεύτηκε ποτέ". Αλεξάντρ

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος: "Η συνάντηση δύο Αλεξάνδρων: π. Αλέξανδρος Σμέμαν -  Σολζενίτσιν".

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Διοργάνωση: Περιοδικό ΣΤΕΠΑ, Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ

Η εκδήλωση πραγματοποιείται την ημέρα που συμπληρώνονται 99 χρόνια από την γέννηση του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα Αλεξάντρ Σολζενίτσιν (11 Δεκεμβρίου 1918) και ως προανάκρουσμα για το επί θύραις Έτος Σολζενίτσιν, που θα είναι το 2018, καθώς συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννησή του και 10 από το θάνατό του (3 Αυγούστου 2008).

Mελέτη του θεολόγου καθηγητή και ιστορικού Αριστείδη Πανώτη για την Διορθόδοξη Πορεία μέχρι τη σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου

Πρόσφατα η Αδελφότητα «Παναγία η Παμμακάριστος» των Οφφικιαλίων του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξέδωσε και δεύτερη μελέτη του καθηγητή και ιστορικού Αριστείδη Πανώτη, που φέτος συμπληρώνει μισό αιώνα (1967-2017), ως το αρχαιότερο μέλος της.

Η μελέτη αυτή επιγράφεται η «Διορθόδοξη Πορεία προς τη Μεγάλη Σύνοδο (1872-2016)» και είναι ευλαβής αφιέρωση στην εικοσιπενταετία της πατριαρχίας της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου του Ιμβρίου με την ευκαιρία της πρώτης επετείου της υπό την προεδρία του Αγίας και Μεγάλης Συνόδου του 2016.

Οι 187 σελίδες της διαιρούνται σε 20 κεφάλαια με 40 περίπου ιστορικές φωτογραφίες και πλούσια βιβλιογραφία. Στη μελέτη αυτή εξιστορούνται γεγονότα 144 ετών για να προετοιμαστεί η νέα Μεγάλη Σύνοδο της Εκκλησίας μας που συνήλθε τον Ιούνιο του 2016 στη Μεγαλόνησο Κρήτη.
Ο συγγραφέας είναι γνωστός ως στενός συνεργάτης των τριών τελευταίων Οικουμενικών Πατριαρχών με εργογραφία ως θεολόγος ιστορικός και ως ο αρχισυντάκτης της Θρησκευτικής και Ηθικής Εγκυκλοπαιδείας, της εκδόσεως που γαλούχησε όλες τις νεότερες γενεές των κληρικών και των θεολόγων μας και για τη τριλογία του «Συνοδικού της εν Ελλάδι Εκκλησίας», καθώς και ως ένας εκ των πρωτοπόρων της «Καταλλαγής» μεταξύ των Χριστιανών.

Πέμπτη, 7 Δεκεμβρίου 2017

Παρουσίαση βιβλίου του Μητροπολίτου Λαρίσης κ. Ιγνατίου


Την Κυριακή 10 Δεκεμβρίου, στις 12 το μεσημέρι, στo Δημοτικό Ωδείο Λάρισας (ΔΩΛ)  θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιγνατίου, με τίτλο «Σαν Παραμύθι».


Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο σεβασμιώτατος μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος, ο πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης και Τυρνάβου π. Αχίλλιος, ο γενικός αρχιερατικός επίτροπος της Ιεράς Μητροπόλεως Κερκύρας π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός, ο ιατρός και ιστορικός ερευνητής κ. Νικόλαος Παπαθεοδώρου και ο διδάκτωρ Βυζαντινής Φιλολογίας κ. Χαράλαμπος Στεργιούλης.

Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

"Νηφάλια προσέγγιση σε ταραγμένα εκκλησιαστικά χρόνια • Το βιβλίο του Χαρ. Ανδρεόπουλου που παρουσιάστηκε στην Αθήνα" (Εφημερίδα "Ελευθερία" Λαρίσης, 04.12.2017, σελ. 18)



Σε μια από τις πλέον σκοτεινές και δυσερμήνευτες περιόδους της σύγχρονης εκκλησιαστικής ιστορίας αναφέρεται το βιβλίο του Λαρισαίου θεολόγου καθηγητή, δρος Εκκλησιαστικής Ιστορίας του ΑΠΘ κ. Χαράλαμπου (Χάρη) Ανδρεόπουλου, μια επιστημονική πραγματεία που έρχεται να ρίξει φώς στις σχέσεις της διοικούσας Εκκλησίας και της Πολιτείας της περιόδου 1967 - 1974, όπως αυτές διαμορφώθηκαν υπό το κράτος της εγκαθιδρυθείσας την 21η Απριλίου 1967 επτάχρονης δικτατορίας. Το βιβλίο παρουσιάσθηκε σε εκδήλωση που διοργάνωσε η εφημερίδα «Χριστιανική» με αφορμή την συμπλήρωση εφέτος των 50 χρόνων από την επιβολή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967 και η οποία πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου το βράδυ της περασμένης Παρασκευής  (01.12.2017) στο βιβλιοπωλείο «Εν Πλω», στην Αθήνα.

Για το βιβλίο, το οποίο τιτλοφορείται «Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Επίκεντρο» της Θεσσαλονίκης, μίλησαν ειδικοί επιστήμονες από τον χώρο της νομικής και θεολογικής επιστήμης καθώς και εκπρόσωπος της Αρχιεπισκοπής Αθηνών εξαίροντας το περιεχόμενό του, καθώς και την μεθοδικότητα και επιστημονική συνέπεια του συγγραφέα...

...η συνέχεια στην εφημερίδα "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ"

Κυριακή, 3 Δεκεμβρίου 2017

"Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ: Ἡ ἱστορία χωρίς φτιασιδώματα καί ἀποσιωπήσεις".


Τοῦ Κώστα Νούση *

Τό βιβλίο Χαράλαμπου Ἀνδρεόπουλου, Δρος Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας (PhD) τοῦ Α.Π.Θ. καί μάχιμου θεολόγου στή Μέση Ἐκπαίδευση «Ἡ Ἐκκλησία κατά τή δικτατορία 1967–1974. Ἱστορική καί νομοκανονική προσέγγιση» (σσ. 424), τό ὁποῖο κυκλοφόρησε ἀπό τίς ἐκδόσεις «Ἐπίκεντρο» ἀπευθύνεται πέρα ἀπό τόν νομικό, τόν ἱστορικό, τόν θεολόγο, τόν κληρικό, τόν ἐρευνητή καί τόν κάθε εἰδικῶς (καί ὄχι μόνο) ἐνδιαφερόμενο περί τά θέματα αὐτά,  ἐξάπαντος καί ἐξόχως στόν νεοέλληνα. Καί δή τόν ὀρθόδοξο χριστιανό, πού θέλει νά ἐγκύψει στά δύσκολα καί σκανδαλώδη αὐτά προβλήματα τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας ἱστορίας χωρίς φόβο καί πάθος, μέ ὡριμότητα καί πνευματική νηφαλιότητα, προκειμένου νά πατήσει πιό γερά στά πόδια τῆς πίστεώς του, μακριά ἀπό φανατισμούς, μονομέρειες καί ἡμιμάθειες ἤ ὡραιοποιήσεις τῆς πραγματικότητας.

Ἡ παράθεση καί ἀνάλυση τῶν πηγῶν εἶναι τῷ ὄντι ἐξονυχιστική. Κεῖνο πού ἔχει ἐπίσης ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον εἶναι, πέρα ἀπό τόν βασικό ἱστορικό κορμό τοῦ πονήματος, ἡ πλούσια παράθεση σχολίων καί ὑποσημειώσεων, οἱ ὁποῖες ἀποκαλύπτουν τήν καθημερινότητα καί τά «πάθη» τῶν ἐκκλησιαστικῶν καί πολιτικῶν προσωπικοτήτων πού ἐξετάζονται στή συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

 Πρίν προχωρήσω σέ μία σύντομη παρουσίαση τῶν θεματικῶν ἑνοτήτων τοῦ βιβλίου, εἶναι χρέος μου νά ὑπογραμμίσω τήν ὀπτική του συγγραφέα: εἶναι αὐτή τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησιολογίας. Κανείς ἱστορικός καί θεολόγος δέν μπορεῖ – καί δέν πρέπει κατά τή γνώμη μου – νά εἶναι ἀπόλυτα ἀντικειμενικός. Θά κρίνει τά πρόσωπα καί τά γεγονότα βλέποντας ἀπό μία συγκεκριμένη γωνία. Καί ἡ ἀξία αὐτῆς ἀναγνωρίζεται καί ἐπαινεῖται, ὅταν πλησιάζει ἤ ταυτίζεται πιότερο ἀπό τίς ἄλλες μέ τήν ἀλήθεια τῶν πραγμάτων. Καί τήν ἀλήθεια ἐν προκειμένῳ κρίνει ἡ ἴδια ἡ Παράδοση τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Στό πλαίσιο, λοιπόν, αὐτό ὁ συγγραφέας εἶναι ἀμείλικτος κατά τῶν κανονικῶν ἐκτροπῶν καί ἐκτρόπων, εἰδικά κατά τήν πρώτη φάση τῆς δικτατορίας ἐπί ἀρχιεπισκοπείας Ἱερωνύμου Κοτσώνη. Δέν θά διαστάσει, ὅμως, νά καταγράψει καί τίς ἀντικανονικές ἐνέργειες τῆς «Πρεσβυτέρας Ἱεραρχίας» μέ ἀρχιεπίσκοπο τόν Σεραφείμ Τίκα. Σέ πλαίσια, ἑπομένως, θεολογικά καί πνευματικά προπαντός κρίνεται ἡ στάση τῆς διοικοῦσας Ἐκκλησίας στά πέτρινα αὐτά χρόνια, χωρίς φτιασιδώματα καί ἀποσιωπήσεις, ἀλλά μέ τή θεολογική ὡριμότητα πού ὠφελεῖ πρός κάθε κατεύθυνση καί ὁδηγεῖ στήν ἐπανόρθωση τῶν λαθῶν καί τῆς ὀρθόδοξης ἐκκλησιαστικῆς αὐτοσυνειδησίας μας.

Οἱ βασικοί ἄξονες τῆς μελέτης εἶναι συνοπτικά: α) Ἡ σχέση τῆς διοικοῦσας Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος μέ τή δικτατορία τῶν Συνταγματαρχῶν καί στίς δυό φάσεις τῆς  (Παπαδόπουλος, 1967 - 1973 – Ἰωαννίδης, 1973-1974), β) Ὁ ρόλος τοῦ ἀρχιεπισκόπου Ἱερωνύμου καί ἡ ἐπιρροή τῶν χριστιανικῶν ὀργανώσεων στήν ἐκκλησιαστική του πολιτική, γ) Ἡ ἀντιπατριαρχική καί «ἐθνικιστική» πολιτική τοῦ Ἱερώνυμου, δ) Ἡ προσπάθεια τοῦ διαδόχου του Ἱερώνυμου γιά θεραπεία τῆς διασαλευθείσας κανονικῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας, ε) Τά λάθη τῆς Πρεσβυτέρας Ἱεραρχίας καί τό «πρόβλημα τῶν 12 ἐκπτώτων Μητροπολιτῶν», καί, στ) ἡ προσπάθεια ἀποκατάστασης τῶν ἐπί δικτατορίας ἐκκλησιαστικῶν ἁμαρτημάτων κατά τήν περίοδο τῆς μεταπολίτευσης.

Εἶναι ἀξιομνημόνευτος, ἀνάμεσα στά ἄλλα, καί ὁ στόχος τοῦ συγγραφέα νά ἀποκαταστήσει μία εὐρέως διαδεδομένη ἱστορική πλάνη: τόν ἀρχιεπίσκοπο Ἱερώνυμο δέν «ἔριξε» ὁ τότε Ἰωαννίνων (καί μετέπειτα ἀρχιεπίσκοπος) Σεραφείμ, ὡς πιστεύεται ὑπό τῶν πλειόνων - ἕνα μύθευμα πού στήριξε κατ’ οὐσίαν τήν πολεμική ἐναντίον τοῦ τελευταίου καί προκάλεσε τή νεώτερη φάση τοῦ «ἐκκλησιαστικοῦ» (1990 - 1996) - ἀλλά Μητροπολίτες πού ἐθεωροῦντο μέχρι τίς ἀρχές τοῦ 1973 προσκείμενοι στόν τότε ἀρχιεπίσκοπο, ἀλλά ἀπό τόν Ἀπρίλιο / Μάϊο τοῦ 1973 ἀποστασιοποιήθηκαν ἀπό τήν πολιτική του, δρομολογώντας ἔτσι τήν πορεία ἀνατροπῆς του πού ἐξελίχθηκε σέ δυό φάσεις: α) τόν Ἀπρίλιο τοῦ 1973 ὅταν μέ προσφυγή τούς στό Συμβούλιο τῆς Ἐπικρατείας δύο Μητροπολίτες τῆς Βορείου Ἑλλάδος (ἕνας πού εἶχε ἐκλεγεῖ ἐπί Ἱερωνύμου καί ἕνας πού ἀνῆκε στήν παλαιά - προδικτατορική – Ἱεραρχία)  πέτυχαν τήν ἀκύρωση τῆς Διαρκοῦς Συνόδου τοῦ Ἱερωνύμου, καί, β) τόν Μάϊο τοῦ 1973, ὅταν στή κρίσιμη συνεδρίαση τῆς Ἱεραρχίας μέ θέμα τόν τρόπο συγκρότησης τῆς νέας Δ.Ι.Σ. (δι΄ ἐκλογῆς / διορισμοῦ, ὅπως προέβλεπε τοῦ σύστημα Ἱερωνύμου, ἤ διά τῶν πρεσβείων τῆς ἀρχιερωσύνης, ὅπως προέβλεπαν οἱ πατριαρχικές πράξεις), ὁ τότε ἀρχιεπίσκοπος θά ὑποστεῖ ὀδυνηρή ἥττα. Στή συνεδρίαση αὐτή τῆς Ἱεραρχίας – τῆς 10ης Μαΐου 1973, τήν ὁποία περιγράφει μέ κάθε λεπτομέρεια ὁ συγγραφέας, παραθέτοντας στοιχεῖα ἀπό τά Πρακτικά της - οἱ ὀκτώ, συνολικά, «ἱερωνυμικοί» ἀρχιερεῖς πού θά ἀποστασιοποιηθοῦν ἀπό τόν ἀρχιεπίσκοπο, στόν ὁποῖο ὄφειλαν τήν ἐκλογή τους, θά εἶναι ἐκεῖνοι πού θά συντελέσουν καθοριστικά στήν ἥττα του ἐντός τῆς Ἱεραρχίας ἀπό τή «φιλοπατριαρχική» παράταξη γιά τό θέμα τοῦ τρόπου συγκροτήσεως τῆς Δ.Ι.Σ., μέ ψήφους 33 (ὑπέρ τῶν πρεσβείων) ἔναντι 29 (δι΄ ἐκλογῆς / διορισμοῦ).  Στή νέα 12μελή «μικρά» Σύνοδο οἱ προσκείμενοι στόν Ἱερώνυμο θά εἶναι μόλις 3. Ἡ ἐξέλιξη αὐτή θ’ ἀποτελέσει τήν κύρια αἰτία τῆς ἐν συνέχειᾳ σταδιακῆς – καί γι’ αὐτό ἰδιαίτερα τραυματικῆς γιά τό κύρος τῆς Ἐκκλησίας καί ἐπώδυνης γιά τόν ἴδιο σέ προσωπικό ἐπίπεδο – καταρρεύσεως τοῦ Ἱερωνύμου ἀπό τόν ἀρχιεπισκοπικό θρόνο. Δυστυχῶς, φαίνεται γιά μία ἀκόμη φορᾶ μέσα ἀπό τήν καθαρή καί ἀπροκατάληπτη ἀποκάλυψη τῆς ἱστορίας, πόσο ἀνεύθυνα κατευθύνονται οἱ ἁπλοί πιστοί καί τό πόσο εὐθύνονται οἱ ἐκκλησιαστικοί ταγοί καί λοιποί θρησκευτικοί «ἡγήτορές» τους, σκανδαλίζοντας καί σχίζοντας τό ἐκκλησιαστικό σῶμα καί τόν λαό τοῦ Θεοῦ (καί ὄχι μόνο).

Εἶναι ἀγαστή ἡ συνεργία τῆς νομοκανονικῆς καί πνευματικῆς (θεολογικῆς) παιδείας καί κατάρτισης τοῦ Χαρ. Ἀνδρεόπουλου στήν ἐκπόνηση τῆς ἐν λόγῳ διδακτορικῆς διατριβῆς, ἡ ὁποία δέν ἀποτελεῖ μία στεγνή παράθεση γεγονότων, ἀλλά μία ὀρθόδοξη ἑρμηνεία τούς κάτω ἀπό τό φῶς τῆς ἀνόθευτης καί ἀρχαίας χριστιανικῆς ἐκκλησιολογίας. Ἡ γεύση πού ἀφήνει τό βιβλίο εἶναι ἡ ἀναγκαιότητα ἐμμονῆς καί παραμονῆς στήν Ὀρθόδοξη Πατερική Παράδοση ως τήν πανάκεια καί τόν μονόδρομο ἐπίλυσης τῶν πάσης φύσεως πνευματικῶν καί ἐκκλησιολογικῶν ἐκκρεμοτήτων. Ἡ «πικρία» πού μένει ἀπό τήν καταγραφή τοῦ ἀντιορθόδοξου πνεύματος πού ἐκπορευόταν ἀπό τίς πανίσχυρες κάποτε χριστιανικές ἀδελφότητες καί ὀργανώσεις καί τήν ἐπίδρασή τους ἀκόμη καί σέ ἐξέχοντες κληρικούς τῆς ἐποχῆς (βλέπε τόν καθηγητή Κανονικοῦ Δικαίου τοῦ Α.Π.Θ. Ἱερώνυμου Κοτσώνη!) εἶναι ἐκτός ἀπό προφανής καί λίαν διδακτική: ὁ σκοπός σέ καμιά περίπτωση στήν ἡμετέρα παράδοση δέν ἁγιάζει τά μέσα καί καμιά καλή πρόθεση δέν δικαιώνει στήν ἐκκλησιαστική ἱστορία ὅποιον θέτει ἑαυτόν ὑπεράνω τῆς (Συνοδικῆς ἐν προκειμένῳ) Παράδοσης τῆς Ἐκκλησίας μας, τήν ὁποία θέσπισαν οἱ ἅγιοι Πατέρες ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, τουναντίον δέ ἐπιφέρει τά ἀντίθετα (καί ἀντίθεα) πεπραγμένα καί ἀποτελέσματα.

Τό βιβλίο ἐξαίρει (καί προλογίζει) ὁ ὁμότιμος καθηγητής τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου τῆς Νομικῆς Ἀθηνῶν κ. Ἰωάννης Κονιδάρης. Εἶναι μία μελέτη, πέρα ἀπό τόν ἄκρως ἐπιστημονικό χαρακτήρα της, πνευματικότατη καί θεολογικότατη ἀπό πάσης ἐπόψεως. Μᾶς ὑποδεικνύει καί μᾶς ἀποδεικνύει τή μέγιστη σπουδαιότητα τοῦ λεγόμενου ἐκκλησιοκεντρικοῦ φρονήματος. Πέρα ἀπό τά ὅσα πολλά μαθαίνει κανείς περιδιαβάζοντας τίς σελίδες τοῦ πονήματος, κεῖνο πού κερδίζει σαφέστατα εἶναι μία ἀκόμη θαρραλέα ἀνάγνωση τῆς ἐκκλησιαστικῆς (καί ἐν πολλοίς πολιτικῆς) ἱστορίας τοῦ τόπου: μίας περιπέτειας ὅλο αἵματα, ἁμαρτίες καί ἀστοχίες, στήν ὁποία ὡστόσο δρᾶ μυστικά καί θεραπεύει τίς ἀνθρώπινες ἀδυναμίες ἡ κεφαλή της, ὁ μεγάλος μας φίλος καί ἀδερφός: ὁ θεάνθρωπος Ἰησοῦς, ὁ ἴδιος ὁ Τριαδικός Θεός. Εὐχόμαστε, τό λοιπόν, ἐκ μέσης καί βάθους καρδίας καλοτάξιδο τό καινούργιο πόνημα στόν φίλο καί συνάδελφο Χαρ. Ἀνδρεόπουλο, ἅμα δέ καί ἐπιτυχημένη καί οὐσιώδη συνέχεια στήν πολυετῆ συγγραφική του πορεία.                                                                              


* Ὁ Κώστας Νούσης εἶναι Φιλόλογος – Θεολόγος (M.Th.), καθηγητής Β/θμιας Ἐκπαίδευσης.  Τό  ἄρθρο δημοσιεύεται  στήν «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ» (φυλ. 999/30.11.2017, σελ. 5.  Ἔχει δημοσιευθεῖ  σέ ἐκτενέστερη μορφή στό ἐπιστημονικό περιοδικό "ΘΕΟΛΟΓΙΑ", τομ. 88, τχ. 2 / 2017, σσ. 306-310 καί στό Αmen.gr

Τετάρτη, 29 Νοεμβρίου 2017

Δευτερολογία για το μάθημα των θρησκευτικών


Του Κώστα Νούση,
Φιλολόγου – Θεολόγου (M.Th)

Οι αντιδράσεις στο πρώτο [1] γεννούν συνήθως – ίσως και αφεύκτως - τις δευτερολογίες και πάει λέγοντας. Δεν μπορείς να σιωπήσεις, όταν βλέπεις να παραχαράσσεται και να διασύρεται η στοιχειώδης αλήθεια των πραγμάτων. Θα ξεκινήσω με τις (ορθόδοξες) θρησκευτικές οργανώσεις, τις γνωστές και ως παρεκκλησιαστικές. Είναι ο κύριος πυλώνας των αντιδράσεων, σε συνδυασμό με την ομοούσια ΠΕΘ (πανελλήνια ένωση θεολόγων). Κοινό και βασικό τους χαρακτηριστικό: ο αναχρονιστικός συντηρητισμός και ο – τουλάχιστον υφέρπων – φονταμενταλισμός. Παρέσυραν, μάλιστα, στην αρχή και τον ίδιο τον Αρχιεπίσκοπο, ο οποίος αντέδρασε κατά του νέου μαθήματος των θρησκευτικών με τρόπο που δεν τον δικαιώνει η μεταγενέστερη συνοδική απόφαση. Η θεολογία των Οργανώσεων, όταν παραβιάζει τα χωρικά ύδατα της ορθής εκκλησιολογίας, τούτα και χειρότερα γεννάει. Και μη χειρότερα δηλαδή…

 Κανένα βιβλίο δεν μπορεί να είναι ποτέ αρεστό σε όλους. Αυτό, ωστόσο, δεν συνιστά κριτήριο απόρριψης ή απαξίωσής του. Οι θεολόγοι πρέπει να «συμβιβαστούν» με τη νέα μορφή των εγχειριδίων, και μαζί με αυτούς και οι γονείς, οι μαθητές και όποιος άλλος εμπλέκεται άμεσα ή έμμεσα με το μάθημα. Και όλα αυτά μέχρι τη μέρα που η ίδια η Εκκλησία θα συγγράψει δικά της διδακτικά βιβλία, τα οποία θα προτείνει προς έγκριση στο αρμόδιο Υπουργείο. Μέχρι τότε περισσότερη σιωπή και σεμνότητα απέναντι σε αυτούς που μόχθησαν να καταγράψουν τα νέα βιβλία των θρησκευτικών.

Οι περισσότεροι αντιδρώντες – μια ισχνή μειοψηφία ωστόσο μέσα στο γενικό σύνολο – δυστυχέστατα δεν έχουν ξεφυλλίσει καν τα νέα εγχειρίδια. Απλά αναπαράγουν συνθήματα και μασημένη τροφή επιχειρημάτων από χώρους και πρόσωπα που δεν θέλω ποσώς να χαρακτηρίσω για την εγκυρότητα και καθαρότητα της κρίσης τους. Και αυτό είναι το χείριστο: η κατάργηση της ελεύθερης γνώμης, την οποία αβασάνιστα εκχωρούν σε κείνους που δεν πρέπει. Αυτό είναι το πιο εξοργιστικό της υπόθεσης, τουλάχιστο για τον γράφοντα το παρόν.

Ας επιστρέψουμε στην ουσία. Το πρόβλημα του μαθήματος δεν βρίσκεται σίγουρα στα νέα βιβλία. Θα έλεγα ίσως ότι μπορούμε να το εντοπίσουμε οπουδήποτε αλλού παρεκτός των καημένων των βιβλίων. Είναι πρόβλημα εξάπαντος βαθύτερο: τι εκπαίδευση θέλουμε, αν θα γίνουμε χώρα ουδετερόθρησκη τύπου Σουηδίας ή Γαλλίας και τα συναφή. Με λίγα λόγια, δηλαδή, αντιμετωπίζουμε ως έθνος και εκπαιδευτικό σύστημα πρόβλημα ταυτότητας. Ας ελπίσουμε ότι στην πορεία δεν θα πραγματωθεί ο πόθος των αγνωστικιστών, τουτέστιν να εξοβελιστεί εντελώς η συνάφεια Εκκλησίας και λαού, όπως βιώνεται, έστω και αμυδρά, ακόμη στον ελλαδικό χώρο.

Η Εκκλησία πρέπει πρωταρχικά να φροντίσει να συγγράψει νέα βιβλία σε συνεργασία με το Υπουργείο. Το άριστο θα ήταν να διδάσκεται το μάθημα και στα δημοτικά από θεολόγους, αν και μέσα στην κρίση ένας τέτοιος στόχος ακούγεται λίγο μακρινός. Το μάθημα καλώς παρέμεινε υποχρεωτικό και έτσι πρέπει να συνεχίσει. Η παρουσία του και μόνο στο σχολείο έχει τη θετική της, συλλήβδην, προσφορά. Αυτά κατά την ταπεινή μου γνώμη είναι τα όσα πρέπει να μας απασχολούν και όχι αν τα εγχειρίδια είναι προβληματικά. Διότι επανέρχομαι: πού ακριβώς εστιάζεται η προβληματικότητά τους; Στο ότι τάχα λένε πολλά για το Ισλάμ και τους Εβραίους;

Η ένσταση για το ποσοστό της θρησκειολογίας που διδάσκεται μέσα από αυτά είναι και πάλι σχετική. Ο κορμός του μαθήματος και η ουσία του παραμένουν ορθόδοξοι και ομολογιακοί. Και αυτό επίσης είναι μια επιτυχία, την οποία δεν προσέχουν πολλοί και φωνασκούν για σημεία κατά βάση και πλάτος επουσιώδη. Έπειτα, η ορθή αντιπαραβολή Ορθοδοξίας και λοιπών θρησκευμάτων σαφέστατα κλίνει υπέρ της πρώτης. Ας μην ξεχνάνε ακόμη οι κύριοι ενιστάμενοι – οι εν γνώσει και εν αγνοία! – πως δεν πρέπει να στρουθοκαμηλίζουμε σε προφανέστατα ζητήματα: είναι δυνατό στην εποχή του διαδικτύου να μην έχουν ήδη έρθει σε επαφή οι μαθητές κάθε βαθμίδας με έτερες θρησκείες και ομολογίες; Αστεία πράγματα, ως φρονώ…

Σε τελική ανάλυση, το όλο πρόβλημα εντάσσεται στο ευρύτερο και διαχρονικό: θα πάμε με τη μεριά των ζηλωτών ή με αυτήν της Εκκλησίας; Ποτέ η Ορθοδοξία δεν είχε ζηλωτισμό και φανατισμό. Οι ασθένειες αυτές είναι φαινόμενα θρησκευτικής νοσηρότητας και όχι εκκλησιαστικής υγείας. Πόρρω απέχει η ψυχοπαθολογία των «ευλαβών βλαμμένων» - έκφραση του οσίου Παϊσίου – από αυτήν των ορθοδόξως εκκλησιαζομένων. Ας διαλέξουμε και ας πάμε στην χορεία που μας ταιριάζει. Αυτό όμως δεν μας νομιμοποιεί να βγαίνουμε στους δρόμους με σημαίες «ορθοδοξία ή  θάνατος» και να πιστεύουμε πως μαζί μας συμφωνεί – και συμμαχεί! – και ο Θεός…


Κυριακή, 26 Νοεμβρίου 2017

"Ελευθερία" Λαρίσης (26.11.2017): "Η Εκκλησία στα χρόνια της δικτατορίας". Παρουσιάζεται στην Αθήνα το βιβλίο του Λαρισαίου θεολόγου καθηγητή Χάρη Ανδρεόπουλου



"Eλευθερία" Λαρίσης, 26.11.2017, σελ. 21

 Η εφημερίδα «Χριστιανική», σε συνεργασία με τις εκδόσεις «Επίκεντρο», με αφορμή τη συμπλήρωση εφέτος των 50 χρόνων από την επιβολή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967 διοργανώνει ανοικτή εκδήλωση με θέμα «Η Εκκλησία στα χρόνια της δικτατορίας 1967-1974» στο πλαίσιο της οποίας θα γίνει η παρουσίαση του βιβλίου του Χαράλαμπου Μ. Ανδρεόπουλου, θεολόγου καθηγητή, Δρος Εκκλησιαστικής Ιστορίας του ΑΠΘ «Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Επίκεντρο» (σειρά «Ιστορία και Κοινωνία»).
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την 1η Δεκεμβρίου 2017, ημέρα Παρασκευή και ώρα 6.30 μ.μ. στο βιβλιοπωλείο «Εν Πλω», Χαριλάου Τρικούπη 6-10 (Εμπορικό κέντρο Atrium), στην Αθήνα.
            Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:
-   Γεώργιος Ιατρού, δικηγόρος, Δρ. Εκκλησιαστικού Δικαίου Νομικής ΕΚΠΑ
-  Μανώλης Μηλιαράκης, επίτιμος Πρόεδρος της «Χριστιανικής 
                Δημοκρατίας»
-  Ανδρέας Αργυρόπουλος, θεολόγος καθηγητής, M.Th., Δ/ντής Γυμνασίου,
                και ο συγγραφέας.
Θ΄ ακολουθήσουν ελεύθερες παρεμβάσεις και διάλογος.
Προλογίζει την εκδήλωση και συντονίζει τη συζήτηση ο Πρόεδρος της  «Χριστιανικής Δημοκρατίας», δικηγόρος Γιάννης Ζερβός.

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Λίγα λόγια για το βιβλίο (σημείωμα του εκδοτικού οίκου):

«Σε μια από τις πλέον σκοτεινές και δυσερμήνευτες περιόδους της σύγχρονης εκκλησιαστικής ιστορίας αναφέρεται το παρόν βιβλίο που έρχεται να ρίξει φώς στις σχέσεις της διοικούσας Εκκλησίας και της Πολιτείας της περιόδου 1967 - 1974, όπως αυτές διαμορφώθηκαν υπό το κράτος της εγκαθιδρυθείσας την 21η Απριλίου 1967 επτάχρονης δικτατορίας. Με ενδελεχή έρευνα πηγών και βιβλιογραφίας ο Χάρης Ανδρεόπουλος πραγματεύεται το πρόβλημα, εξετάζοντας και αναλύοντας ζητήματα της εν λόγω περιόδου που αφορούσαν την νομοκανονική αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας και τον βαθύ τραυματισμό της (σήμερα συνταγματικά κατοχυρωμένης) αυτοδιοικήσεώς της από σωρεία παρεμβάσεων της δικτατορίας στα εσωτερικά της, που αποσκοπούσαν στον έλεγχο της εκκλησιαστικής διοικήσεως ώστε να υπηρετηθούν οι ιδεολογικές σκοπιμότητες του καθεστώτος.
Προσεγγίζοντας το όλο ζήτημα επί τη βάσει ιστορικών και νομοκανονικών κριτηρίων, ο συγγραφέας αναδεικνύει, αξιολογεί και ερμηνεύει τις ποικίλες διαστάσεις και προεκτάσεις που είχε η προβληματική αυτή σχέση στη διοίκηση και στη ζωή της ελλαδικής Εκκλησίας καθ΄ όλη τη διάρκεια της Επταετίας και σε αμφότερες τις φάσεις της, ήτοι τόσο επί Γ. Παπαδοπούλου (και αρχιεπισκοπείας Ιερωνύμου Κοτσώνη, Μάϊος 1967- Δεκέμβριος 1973) όσο και επί Δ. Ιωαννίδη (και  αρχιεπισκοπείας Σεραφείμ Τίκα, Ιανουάριος 1974 – Ιούλιος 1974).
 Ως ιδιαίτερης σημασίας ζητήματα αντιμετωπίζονται το θέμα της διαταραχθείσας κατά το διάστημα της πρώτης φάσης της δικτατορίας (1967 – 1973) νομοκανονικής σχέσης της ελλαδικής Εκκλησίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το θέμα των δώδεκα εκπτώτων – «ιερωνυμικών» λεγομένων – Μητροπολιτών που δημιουργήθηκε στη δεύτερη φάση της δικτατορίας (Νοέμβριος 1973 – Ιούλιος 1974).  
Στο βιβλίο παρουσιάζονται, επίσης, και αναλύονται οι πολιτικές με τις οποίες στα πρώτα κρίσιμα χρόνια της μεταπολίτευσης, επί πρωθυπουργίας Κων/νου Καραμανλή (1974 – 1980), αντιμετωπίσθηκε και εξομαλύνθηκε η κρίση στην Εκκλησία, αλλά και θεμελιώθηκε ο εκδημοκρατισμός της με σειρά συνταγματικών διατάξεων και νομοθετημάτων που ρύθμισαν θετικά τόσο την εσωτερική της λειτουργία, όσο και τις σχέσεις της με την Πολιτεία".

Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Λαρίσης (26.11.2017) 

Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017

Πορεία προς τα μπρος και για το μάθημα των Θρησκευτικών



 
 Του Κώστα Νούση,
Φιλολόγου – Θεολόγου (M.Th)

Ο κόσμος κινείται, η ζωή προχωρά, τα πάντα εξελίσσονται. Αυτή είναι η φυσιολογία των πραγμάτων, η νομοτέλεια του σύμπαντος. Η στασιμότητα προδίδει ασθένεια, βάλτωμα, φθορά, αποσύνθεση, εν τέλει θάνατο. Ο Θεός μονάχα είναι αναλλοίωτος, ωστόσο και αυτός είναι κινητικός και κοινωνικός. Εκπορεύει αϊδίως το Πνεύμα του και γεννά τον Υιό του. Πέρα από αυτό, είναι σε μια διαρκή ενεργειακή σχέση με ολάκερη την κτίση, πράγμα που στη θεολογία αποδίδουμε με τον όρο «οικονομία».

Η κίνηση και η αναπροσαρμογή δεν σημαίνει κατ’ αναγκαιότητα και αλλοίωση ή συμμόρφωση προς το κακό. Η εκκλησιαστική ιστορία γέμει από παραδείγματα αναπροσαρμογής και κατ’ οικονομίαν (άλλη η έννοια εδώ από την προαναφερθείσα!) εφαρμογής ιερών κανόνων. Και τούτο μαρτυρεί την κινητικότητα και την αλήθεια της ζωής ενός πραγματικού σώματος, εν προκειμένω της Εκκλησίας.
Φίλος δάσκαλος σε χωριό της Β. Ελλάδος μού περιέγραψε την αντίδραση του παπά του χωριού για τα νέα βιβλία των θρησκευτικών, που θα διδάσκονταν παρεμπιπτόντως και τα ίδια του τα παιδιά. Ο φίλος Τάσος προσπάθησε να τον πείσει να μαζέψει το φυλλάδιο διαμαρτυρίας που κράδαζε ημιαπειλητικά, φέροντάς το από χώρους προφανώς ζηλωτικούς, και να τον καθησυχάσει ως προς το μη συνταρακτικόν και διογκωμένον του θέματος. Το τελικό επιχείρημα του διδασκάλου ήταν πως και η Ιερά Σύνοδος ενέκρινε τα νέα βιβλία. Τότε άκουσε την αφοπλιστική απάντηση του ιερέα: «αυτοί είναι οι περισσότεροι οικουμενιστές!»...